موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 14 29 2018 03 21 Explanation of Fractal-Like Geometry in Context-Oriented Structure of Persian Bazaar تبیین الگوی شبه-فرکتال در ساختار زمینه محور بازارهای سنتی ایرانی 28 57 91840 10.22034/ias.2018.91840 FA سیده الهام علوی زاده گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران. سید غلامرضا اسلامی استاد، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران فرح حبیب استاد، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-8052-6229 Journal Article 2017 11 22 The lack of continuity of the values ​​of Islamic art and architecture in the design of new structures in the historical context is a limitation and threat to the life of these precious urban areas. Among these, contexts of traditional Iranian bazaar , as valuable but problematic areas  which have been subjected to the crisis of functional-physical constraints of new and uncontrolled structures, are the fields whose recognition of their qualitative features is essential for the emergence of coherent interactions with context. In this paper, therefore , aimed at explaining the language of the context-centered pattern of traditional market  as an outstanding  example of traditional Iranian art and architecture, first  the analytical-descriptive method, as the subset of the qualitative research methodology, is used to collect and analyze the necessary information.In the second part, using the visual fractal analysis method , the correlation between the context-oriented  quality components of  the traditional market elements , was examined with a fractal geometry pattern, with emphasis on open and closed spaces. The findings suggest the context-orientation of  traditional markets in urban, neighborhood and domestic scale in such a way that the visual  analysis in three macro-, medium and micro scales confirms the overlapping of quality values of context-orientation  with a fractal-likel geometric pattern  manifested  concretely in  conceptual mentality of traditional architect. Fractal geometric scales  embodying  behavioral-functional scales reflects  the semantic integration  from unified and dynamic Islamic worldview. The patterns similar to (chambers) Timcheh and pattern for open spaces  as strong centers of medium  provides the junction and integration of  macro and micro scale   and  corresponding to  law of  reverse power of  fractal dimension, the  more scalable the micro components are, the greater  they are in number. عدم تداوم ارزش­های هنر و معماری اسلامی در طراحی ساختارهای نو در بافت­های تاریخی، تهدیدی برای حیات این زمینه­های ارزشمند شهری به‌حساب می­آید. ازجمله بافت بازارهای سنتی ایرانی، محدوده­های ارزشمند ولی مسئله­داری هستند که روزبه‌روز دچار بحران­های ناشی از تراکم عملکردی-کالبدی ساختارهای جدید کنترل نشده می­شوند. این امر شناخت ویژگی­های کیفی آن‌ها، جهت ظهور میان‌افزارهای معاصر منسجم با بافت را ضروری می­سازد. در این پژوهش، باهدف تبیین زبان الگوی زمینه محور بازار سنتی به‌عنوان نمونه­ای اعلی از هنر و معماری سنتی ایرانی، ابتدا با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی به‌عنوان زیرمجموعه روش تحقیق کیفی، اطلاعات لازم در خصوص زمینه محوری بازار سنتی جمع­آوری و بر اساس مدل مستخرج از مبانی نظری پژوهش، موردبررسی قرار می­گیرد. در بخش دوم با استفاده از روش تجزیه تحلیل بصری فرکتالی، میزان تناظر مؤلفه‌های کیفی زمینه محوری اجزاء بازار سنتی و الگوی هندسه فرکتالی بازار، با تأکید بر فضاهای باز و بسته، بررسی می­شود. یافته­ها حاکی از زمینه محوری بازار سنتی در سه مقیاس شهری، محله­ای و داخلی است. تجزیه تحلیل بصری در سه مقیاس کلان، میانه و خرد، نشان­دهنده انطباق ارزش­های کیفی زمینه محوری با الگوی هندسی شبه-فرکتال، در تجلی عینی ذهنیت معنا­گرای معمار سنتی است. مقیاس­های هندسی فرکتال دربرگیرنده مقیاس­های رفتاری-عملکردی، انسجام معنایی ناشی از جهان­بینی وحدت­گرا و پویای اسلامی را متجلی می­سازند. در این میان الگوی متشابه تیمچه­ها و الگوی فضای باز سراها به‌عنوان مراکز نیرومند مقیاس میانه، اتصال و انسجام مقیاس کلان و خرد را فراهم می­آورند و متناظر با قانون توان معکوس بُعد فرکتالی، هر چه اجزا خرد مقیاس تر می­شوند بر تعدادشان افزوده می­شود. https://www.sysislamicartjournal.ir/article_91840_c43761f785a1ab37c64816bb8e1c1875.pdf