موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 A Typological Study on the Ornamentation of the Qafarieh Dome of Maraqeh with Emphasis on a Comparative Schema گونه شناسی تزیینات گنبد غفاریه مراغه براساس الگوی تطبیقی 89 100 92581 FA حمید فرهمند بروجنی دانشجو دکتری مرمت ابنیه تاریخی/ مربی دانشگاه هنر اصفهان پروین سلیمانی /دانشجو کارشناسی ارشد مرمت ابنیه تاریخی/ دانشگاه اصفهان Journal Article 2011 09 19 The Qafarieh Dome of the Ilkhanid era displays a remarkable ornamentation specifically diverse tile-work patterns that are unique to this age. A number of the architectural elements of the Qafarieh Dome are not Persian and in the south, east and west wings of the monument an emblem in the name of Chogan-Dar is identified; a name which is not seen in other Persian monuments.<br />There is inadequate research on Ilkhanid monuments especially the Qafarieh Dome of Maraqeh. Many of the famous architectural ornamentations of Persian art and architecture such as mosaic and luster tiles were first introduced in this era. Furthermore, mosaic inscriptional tiles were officially used in the Ilkhanid era. By investigating the ornamentation of the Qajarieh Dome and many similar Ilkhanid monuments, the specific designs and decorations of this era are classified and ordered. In this paper, seventeen monuments including the Sorkh Dome, Sultanieh Dome, Oshtorjan Jami Mosque are selected and focused upon. The findings of this paper introduce the decorations of Qafarieh Dome with its diverse and original ornamentation in relation to other Ilkhanid monuments. گنبد غفاریه متعلق به دورة ایلخانان و دارای تزیینات بسیار زیبا، به‌ویژه انواع هنر کاشی‌کاری مرسوم در این دوره است. برخی از عناصر معماری در گنبد غفاریه، ایرانی نیست و همین‌طور در ضلع جنوبی، شرقی و غربی بنا از نشانی به نام چوگان‌دار استفاده شده که در بنای دیگری در ایران مشاهده نشده است که این نشان به‌نوعی هویت بنای غفاریه را مشخص می‌کند.<br />دربارة تزیینات و حتی معماری بناهای دورة ایلخانی، بالاخص گنبد غفاریۀ مراغه به‌قدر کافی صحبت نشده است. برخی از تزیینات بناها، مانند کاشی معرق و تکنیک جدید کاشی لعاب‌پران، در این دوره شکل گرفته و از این دوره کاربرد کتیبه‌های کاشی معرق به‌صورت جدی فراگیر شده است. با بررسی تزیینات گنبد غفاریه و نمونه‌های مشابه آن، به‌ویژه در دورة ایلخانی، می‌توان به دسته‌بندی جامعی از تزیینات این دوره دست یافت. پرداخت اطلاعات در پژوهش حاضر به شیوة توصیفی، مقایسه‌ای و تحلیلی بوده و روش یافته‌اندوزی در آن به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی است و تقریباً هفده بنا از دوره‌های مختلف مثل گنبدسرخ، گنبد سلطانیه، مسجد جامع اشترجان و... گونه‌شناسی شده است. حاصل این مطالعه، شناخت تزیینات گنبد غفاریه، برج‌مقبره‌های پیشین و بناهای هم‌عصرگنبد است. در این گنبد تزیینات متنوعی به‌کاررفته که منشأ آن در این دوره و از نمونه‌های اولیۀ این تزیینات است.