جایگاه مدارس در کیفیت آموزش ولایت قهستان (از سلجوقی تا صفویه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای الهیات و معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد مشهد ، مشهد.

2 استادیار

3 استادیار. عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد مشهد ، مشهد ، ایران.

چکیده

 
چکیده
قهستان منطقه‌ایی است در جغرافیای تاریخی ایران‌ زمین که پیوندی عظیم و ناگسستنی با خراسان بزرگ دارد. گرچه که، امروزه بخش عمده ایی آن‌ را خراسان جنوبی نامیده‌اند و برخی نواحی شمالی آن نیز جزء خراسان رضوی است، اما با این وجود، قهستان در سیر تاریخی خود شاهد وقایع مهم تاریخی بوده است. ولایت قهستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و بافت فرهنگی اش در زمینه آموزش و تعلیم و تربیت نقش ویژه ایی در فرهنگ و تمدن اسلامی از سلجوقیان تا پایان صفویان داشته است، به گونه ایی که عالمان بزرگی از این ولایت سر برآوردند و عوامل مهمی چون سیاسی- اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی بر وضعیت آموزشی قهستان در این دوره تاثیرگذار بوده است. روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق که بر پایه روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته، به شیوه جمع آوری منابع و اسناد کتابخانه ایی است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که وضعیت آموزش قهستان تابع وضعیت سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی آن است که زمینه ساز تعالی و پیشبرد نهاد آموزشی شده است. به گونه ایی که از نظر سیاسی تاسیس مدارس دولتی و از نظر اقتصادی، شاهراه بودن آن و به لحاظ فرهنگی تکثر فکری و قومی از عمده عوامل ترقی وضعیت آموزشی قهستان و ثبات در این ناحیه محسوب می شود. لذا، جایگاه مدارس در کیفیت آموزش ولایت قهستان در ارتقاء بینش فرهنگی این ولایت از دوره سلجوقی تا صفویه نقش بسیار مهمی ایفاء کرده تا آنجا که بزرگان و علمای دینداری را در خود پرورانده است.
اهداف پژوهش:

بررسی عوامل سیاسی- اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی بر وضعیت آموزشی قهستان از دوره سلجوقیان تا صفویان.
شناسایی عوامل مؤثر بر کیفیت مدارس از دیدگاه متخصصان تعلیم و تربیت و بررسی وضعیت موجود کیفیت مدارس در قهستان و تبیین نقش ولایت قهستان در بالندگی بزرگان و علمای دینی.

سوالات پژوهش:

چه عواملی بر وضعیت آموزشی قهستان از دوره سلجوقیان تا صفویان تاثیر گذار بوده است؟
ولایت قهستان چه نقشی را در بالندگی بزرگان و علمای دینداری در طول تاریخ ایفاء کرده است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Influencing the Education Status in Qahestan (From Seljuk to Safavid era)

نویسندگان [English]

  • Amir Kouchi 1
  • Mahmoud Khajeh Mirza 2
  • Ardeshir Asadbeigi 3
1 PhD student of Islamic Knowledge and Theology, Mashhad branch, Islamic Azad University
2 Assistant Professor
3 Assistant Professor, Islamic Azad University, Mashhad Branch
چکیده [English]

Abstract
Qahestan is a region in the historical geography of Iran that has a huge and resilient connection with the Great Khorasan area. Although most of the mentioned region is divided between Southern Khorasan and parts of Razavi Khorasan, nevertheless, Qahestan has witnessed imperative past events in its historical course. Qahestan province, due to its geographical location and cultural context in the field of education and training, had a special role in Islamic culture and civilization from the Seljuks to the end of the Safavid era; hence, great scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi emerged from this province. Also, important factors such as socio-politic, economic and cultural factors have influenced the educational status of Qahestan from the Seljuk period to the Safavids. This study which is based on a descriptive-analytical research, seeks to determine the factors affecting education in Qahestan from the Seljuk to Safavid eras. The findings of the study indicate that the status of Qahestan education is subordinate to its political, economic and cultural status, which underpins the excellence of educational institutions. In terms of politics, the establishment of public schools and from an economic point of view, the region is considered as a bridge in terms of culturally intellectual and ethnic pluralism; hence the mentioned features are among the major contributors to the improvement of educational status and stability in the area and, in due course, famous families such as Khazimah and scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi among others emerged from this area accomplishing great achievements in the development of Islamic culture and civilization.
Research aims:
1. To Investigation of the socio-politic, economic and cultural factors on the educational status of Qahestan from the Seljuk period to the Safavids.
2. To Explain the role of Qahestan province in the development of scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi.
Research questions:
1. What factors influenced Qahestan's educational status from the Seljuk period to the Safavids?
2. What role did the Qahestan province play in the development of scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi throughout history?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Qahestan
  • Seljuks
  • Safavids
  • Education
  • Khajeh Nasir al-Din Tusi
Ibn Athir (1995). Complete History, Translated by Seyyed Mohammad Hossein Rouhani.
Ibn Battuta (1997). Translated by Mohammad Movahed, Scientific and Cultural Publications.
Ibn Hawql (1997). Surah Al-Ard, Translated by Jafar Shaar, Amirkabir Publishing.
Ahmadi Birjandi, A. (2007). Birjand city Geographical, historical and cultural situation.
Ahmadian, M. A. (1995). Geography of Birjand, Astan-e-Quds Razavi Publishing House.
Asadi, M. A. (---). Regulations of Masoumiyah School in Birjand, Tehran.
Asfzari (2007). Rawdat al-Janat fi Asaf Madinah Herat, edited by Mohammad Kazem Imam, Tehran.
Eshpoler, Bertold (1998). History of Iran in the First Islamic Centuries, Translator: Maryam Amirahamdi, Tehran: Scientific and Cultural Publications.
Istakhri, I. M. (1989). Schools and Countries, translated by Mohammad ibn Asad Testari, Mohammad Iraj Aqshar Publications.
Akbari, A. (2003). The similarity of the Seljuk bureaucracy with the Sassanid bureaucracy.
Ayati, M. H (1992). Baharestan in the history and translation of the men of Ghainat and Qahestan, Ferdowsi University of Mashhad.
Basworth, Edmund Clifford (1993). History of Sistan, translated by Hassan Anousheh, Amirkabir.
Baghdadi (1412). The observance of information on the possible names and residences, Beirut, Dar al-Jil.
Parvin Turkmani, A. (2006). The Seljuks, Religious Differences and Their Consequences, Institute of Humanities, No. 51.
Hamavi, Ruby (2011). Dictionary of Countries, Beirut, Dar Sadr.
Khosravi, M. R. (1997). In How This Birjandieh, Page Book.
Khan Mir (2007). History of Habib Al-Seer, with introduction by Jalaluddin Homayi, Khayyam.
Darvish (1998). Sufi dynasty of Gonabad, Vahid Publications.
Daftari, Farhad (1997). Ismaili History and Beliefs, translated by Fereydoun Badraei, Farzan Press.
Ravandi, M. (2003). Social History of Iran, Negah Publications.
Rajabi, N. (2008). History of South Khorasan, Shahr-e-Ashob.
Sarabi, A. (2008). Shokatiyeh School, Birjand, Journal of Research Mirror.
Shebli, A. (1994). History of Education in Islam, translated by Hossein Saket, Islamic Culture Publishing Office.
Azizi, H. (2002). How and why the process of formation and development of Sufism in Khorasan, Institute of Humanities and Cultural Studies.
Alizadeh B. (2014). Representation of the intellectual foundations of constitutionalism in the Qajar era dream diaries, Journal of Historiography and Historiography, No. 14.
Kasaei (2004). Culture of Iranian Educational Institutions, University of Tehran Press.
Lestering (1998). Lands of the Eastern Caliphate, Translator: Mahmoud Erfani, Scientific and Cultural Publications.
Marco Polo (1984). Travelogue, Translator: Safia Taghikhani, Arghavan Publications.
Mostofi (2002). Nazhat al-Qulub, by Dr. Mohammad Dabirsiyaghi, Tahoori Library.
Moghaddasi, M. A. (1982). Ahsan Al-Taqasim Fi Maarefa Al-Aqalim, translated by Alinaghi Manzavi, Iranian Authors and Translators Company.
Khosrow, N. (1982). Safarnameh, edited by Mahmoud Ghanizadeh, Asatir Publishing.
Navai (2002). History of Political, Social, Economic and Cultural Developments in Iran in the Safavid Period, Samat Publications.
Neyshabouri, Z. (2003). Seljuqnameh, correction: Ismail Afshar, Tehran: Galaleh Khavar
Hodgson (1964). Ismaili sect, translated by Fereydoun Badraei, Tabriz, Tehran Bookstore, 1964
Hamedani, R. F. (2009). Comprehensive Chronicles, by Mohammad Taghi Daneshpajooh, Scientific and Cultural Publications.