عوامل تاثیرگذار بر وضعیت آموزش در قهستان( از سلجوقی تا صفویه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای الهیات و معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد مشهد ، مشهد.

2 استادیار

3 استادیار. عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد مشهد ، مشهد ، ایران.

10.22034/ias.2020.104211

چکیده

 
چکیده
قهستان منطقه‌ایی است در جغرافیای تاریخی ایران‌ زمین که پیوندی عظیم و ناگسستنی با خراسان بزرگ دارد. گرچه که، امروزه بخش عمده ایی آن‌ را خراسان جنوبی نامیده‌اند و برخی نواحی شمالی آن نیز جزء خراسان رضوی است، اما با این وجود، قهستان در سیر تاریخی خود شاهد وقایع مهم تاریخی بوده است. ولایت قهستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و بافت فرهنگی اش در زمینه آموزش و تعلیم و تربیت نقش ویژه ایی در فرهنگ و تمدن اسلامی از سلجوقیان تا پایان صفویان داشته است، به گونه ایی که عالمان بزرگی همچون خواجه نصیرالدین توسی از این ولایت سر برآوردند. همچنین، عوامل مهمی چون سیاسی- اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی بر وضعیت آموزشی قهستان از دوره سلجوقیان تا صفویان تاثیرگذار بوده است. این ولایت که این تحقیق بر پایه روش توصیفی- تحلیلی در پی عوامل تاثیرگذار بر وضعیت آموزش در قهستان از سلجوقیه تا صفویه می باشد. یافته های پژوهش حاکی است از اینکه وضعیت آموزش قهستان تابع وضعیت سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی آن است که زمینه ساز تعالی و پیشبرد نهاد آموزشی شده است. به گونه ای که از نظر سیاسی تاسیس مدارس دولتی و از نظر اقتصادی، شاهراه بودن آن و به لحاظ فرهنگی تکثر فکری و قومی از عمده عوامل ترقی وضعیت آموزشی قهستان و ثبات در این ناحیه محسوب می شود و در نهایت، در چنین شرایطی، خاندانی همچون خزیمه و بزرگان و نخبگان علمی مانند خواجه نصیرالدین توسی و غیره از آنجا سر بر آوردند که خدمات عظیمی را در رشد فرهنگ و تمدن اسلامی ارائه دادند.
اهداف پژوهش:

بررسی عوامل سیاسی- اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی بر وضعیت آموزشی قهستان از دوره سلجوقیان تا صفویان.
تبیین نقش ولایت قهستان در بالندگی بزرگانی چون خواجه نصیرالدین توسی.

سوالات پژوهش:

چه عواملی بر وضعیت آموزشی قهستان از دوره سلجوقیان تا صفویان تاثیر گذار بوده است؟
ولایت قهستان چه نقشی را در بالندگی بزرگانی چون خواجه نصیرالدین توسی در طول تاریخ ایفاء کرده است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Influencing the Education Status in Qahestan (From Seljuk to Safavid era)

نویسندگان [English]

  • Amir Kouchi 1
  • Mahmoud Khajeh Mirza 2
  • Ardeshir Asadbeigi 3
1 PhD student of Islamic Knowledge and Theology, Mashhad branch, Islamic Azad University
2 Assistant Professor
3 Assistant Professor, Islamic Azad University, Mashhad Branch
چکیده [English]

Abstract
Qahestan is a region in the historical geography of Iran that has a huge and resilient connection with the Great Khorasan area. Although most of the mentioned region is divided between Southern Khorasan and parts of Razavi Khorasan, nevertheless, Qahestan has witnessed imperative past events in its historical course. Qahestan province, due to its geographical location and cultural context in the field of education and training, had a special role in Islamic culture and civilization from the Seljuks to the end of the Safavid era; hence, great scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi emerged from this province. Also, important factors such as socio-politic, economic and cultural factors have influenced the educational status of Qahestan from the Seljuk period to the Safavids. This study which is based on a descriptive-analytical research, seeks to determine the factors affecting education in Qahestan from the Seljuk to Safavid eras. The findings of the study indicate that the status of Qahestan education is subordinate to its political, economic and cultural status, which underpins the excellence of educational institutions. In terms of politics, the establishment of public schools and from an economic point of view, the region is considered as a bridge in terms of culturally intellectual and ethnic pluralism; hence the mentioned features are among the major contributors to the improvement of educational status and stability in the area and, in due course, famous families such as Khazimah and scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi among others emerged from this area accomplishing great achievements in the development of Islamic culture and civilization.
Research aims:
1. To Investigation of the socio-politic, economic and cultural factors on the educational status of Qahestan from the Seljuk period to the Safavids.
2. To Explain the role of Qahestan province in the development of scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi.
Research questions:
1. What factors influenced Qahestan's educational status from the Seljuk period to the Safavids?
2. What role did the Qahestan province play in the development of scholars such as Khajeh Nasir al-Din Tusi throughout history?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Qahestan
  • Seljuks
  • Safavids
  • Education
  • Khajeh Nasir al-Din Tusi