خوانش تداوم و تغییر در پیکره‌بندی فضایی خانه‌های بومی شیراز (زندیه و قاجار) با استفاده از داده‌های کمی نرم‌افزار Ucl Depth Map

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای معماری، دانشگاه آزاد اسلامی ،خوراسگان، اصفهان، ایران

2 دکتری معماری، استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)

3 دکتری معماری و شهرسازی، استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد

4 دکتری معماری، استادیار و عضو هیأت علمی دانشکده معماری و شهرسازی موسسه آموزش عالی خاوران، مشهد

چکیده

چکیده
اغلب نظریه‌پردازان حوزه معماری بر این باورند که فرهنگ، یکی از عوامل موثر در طراحی خانه است. پیکره‌بندی فضایی خانه در یک منطقه می‌تواند فرهنگ ساکنان را حمایت یا مختل نماید. از این‌رو شکل خانه در معماری بومی، بیان درک محتوای زندگی انسان است. ضرورت این پژوهش بر اساس ابعاد زندگی خانوادگی و اجتماعی تبیین می‌شود. خانه‌های دوران زندیه و قاجاریه شیراز که بیشتر در محله سنگ سیاه واقع شده‌اند، جامعه آماری این تحقیق را تشکیل می‌دهند. تحقیق، از نوع ترکیبی است. هدف این پژوهش، خوانش سازمان فضایی خانه‌های بومی بافت قدیم شیراز است که با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای نحو فضا (Space Syntax) و آنالیزهای تحلیلی گرافیکی (SPSS) صورت گرفته است. بر اساس استدلال‌های منطقی که از اطلاعات کمی حاصل از گراف‌های نمایانی خروجی نرم‌افزار Ucl Depth Map به دست آمد، نقـاط قوت و ضعف خانه‌های بومی بررسی شد. با تحلیل اطلاعات به دست آمده، الگوی مناسب از لحاظ مفاهیم اجتماعی – فرهنگی که عناصر کهن در آن دخیل است، استخراج شد. با توجه به نتایج پژوهش، با ترکیب الگوی برگرفته از این تحقیق با الگــــوهای سکونت مدرن، می‌توان برای خانه‌های آینده شهرهای تاریخی ایران الگوی جدیدی ارائه کرد.
اهداف پژوهش

خوانش سازمان فضایی خانه‌های بومی بافت قدیم شهر شیراز.
تبیین الگویی مناسب برای مسکن معاصر بر اساس تحلیل کهن الگوهای خانه‌های دوره زندیه و قاجاریه شهر شیراز.

سوال پژوهش

فرهنگ (سکونت و اجتماعی) چگونه بر شکل‌گیری سازمان فضایی خانه‌های (زندیه و قاجاریه) شیراز اثر گذاشته است؟
نقش طراحان و برنامه‌ریزان معماری در عصر حاضر، برای استمرار ارزش‌های فرهنگی-اجتماعی

محیط‌های بومی چیست؟ نرم‎افزارهای طراحی در این حیطه تا چه حد دخیل هستند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Continuous Reading and Change in the Spatial Configuration of Native Houses of Shiraz (Zandieh and Qajar) Using Quantitative Data with UCL Depth Map Software

نویسندگان [English]

  • Mohamad Bazaei 1
  • Maryam Ghasemi Sichani 2
  • Alireza Shojaei 3
  • Mehdi Madahi 4
1 PhD Student in Architecture, Islamic Azad University, Khorasgan, Isfahan, Iran
2 PhD in Architecture, Assistant Professor and Faculty member of Islamic Azad University, Isfahan Branch (Khorasgan), Iran.
3 hD in Architecture, Assistant Professor and Faculty member of Islamic Azad University, Mashhad Branch, Iran.
4 PhD in Architecture, Assistant Professor and Faculty Member of School of Architecture and Urban Development, Khavaran Higher Education Institution, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

Most theorists of architecture believe that culture is one of the factors influencing home design. The spatial configuration of a house in an area can support or disrupt the culture of the inhabitants. Hence, the shape of the house in indigenous architecture is an expression of understanding the content of human life. The necessity of this research is explained based on the dimensions of family and social life. The houses of the Zandieh and Qajar dynasties of Shiraz, which are mostly located in the Sang-e Siah neighborhood, form the statistical population of this research which is of a diverse kind. The aim of this study is to read the spatial organization of the native houses of the old texture of Shiraz accomplished by Space Syntax and the graphical analytical analysis (SPSS) software. Based on the logical arguments gained from the little information obtained from the graphs output of the Ucl Depth Map software, the strengths and weaknesses of the native houses were examined. By analyzing the attained information, a suitable model was extracted in terms of socio-cultural concepts involving the ancient elements. According to the results of the research, by combining the model obtained from this research with modern residential replicas, an innovative prototype can be presented for the imminent houses of the historical cities of Iran.
Research objectives
1. Investigating the organization of the native houses of the old texture of Shiraz city
2. Explaining a suitable model for contemporary housing based on the ancient analysis of the models of Zandieh and Qajar period houses in Shiraz.
Research question
1. How has culture (residential and social) affected the formation of the Space Organization of Shiraz Houses (Zandieh and Qajar)?
2. What is the role of architects and planners in the present age in perpetuating the socio-cultural values of indigenous environments? To what extent are design software involved in this area?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Space Reading
  • Spatial organization
  • Shiraz Indigenous Houses
  • Spatial Configuration
  • Shiraz Zandieh and Qajar Houses
  • Depth Map Software
Ahmadi Zavieh, S. S. and Golestan, M. (2018). "Seljuk era, the bedrock of the reproduction of the Sassanid system and structure, a case study: re-reading the Seljuk use of the structural system of Sassanid architecture", Quarterly Journal of Islamic Art Studies, No. 31, pp. 113-81.
Bell, S. and Rismanchian, O. (2010). "Practical knowledge of space arrangement in understanding the spatial structure of cities", Journal of Fine Arts, Architecture and Urban Planning, No. 43, pp. 56-49.
Bell, S. and Rismanchian, O. (2011). "Study of spatial separation of worn tissues in the structure of Tehran by space arrangement", Bagh Nazar, No. 17, pp. 80-69.
Dawson, P.C. (2002). Space syntax analysis of Central Inuit snow houses, Journal of Anthropological Archeology, 4 (21), pp. 464-480.
Hillier, B. and Hanson, J. (1984). The Social Logic of Space, New York: Cambridge University Press.
Hillier, B. (1999). The Hidden Geometry of Deformed Grids: Or, Why Space Syntax Works, when it Looks as Though It Shouldn't. Journal of Environment and Planning B, 26 (2), pp. 169-191.
Hillier, B. (2007). Space and spatiality: what the built environment needs from social theory. Journal of Building Research & Information, 3 (36), pp. 216-230.
Hohmann, H. (2005). Culture of Memory and Maya Architecture: Architectural Documentation and Interpretation of Structure 1 of Chunchimai 3. Journal of Anthropological Notebooks, 11, pp. 103–113.
Jiang, B and C. Claramunt, (2002). Integration of Space Syntax into GIS: New Perspectives for Urban Morphology. Journal of Transactions in GIS, 3 (6), pp: 295-309.
Klarqvist, B. (1993). A Space Syntax Glossary. Nordisk Arkitekturforskning, Gothenburg.
Lima, J. J. (2001). Socio-spatial Segregation and Urban Form: Belem at the End of the 1990s, Journal of Geoforum, 32 (4), pp. 493-507.
Malkawi, F. and I. Al- Qudah, (2003). The house as an expression of social worlds: Irbid's elite and their architecture, Journal of Housing and the Built Environment, 18, pp. 25-48.
Montello, D. R. (2007): The Contribution of Space Syntax to a Comprehensive Theory of Environmental Psychology, 6th International space syntax symposium, Istanbul.
Oliver, P. (2006). Built to Meet Needs: Cultural Issues in Vernacular Architecture, Architectural Press, London.
Rapoport, A. (1999). A framework for studying vernacular design, The Journal of Architectural and Planning Research, 16 (1), pp. 52-64.
 Rapoport, A. (1969). House Form and Culture, Pearson, United States of America. 21. Robbins, E. (1984): Architecture and culture: a research strategy, Journal of Design Studies, 3 (5), pp. 175-177.
Said, I. (2001). Determining Cultural-ethnic Landscape in Terrace Housing Community in Peninsular Malaysia, Universiti Teknologi, Malaysia.
Soheili, J., Arefian, E. (2016). "Analysis of social-human relations in mosque spaces - schools of Qazvin Qajar period based on the approach of space syntax", Quarterly Journal of Human Geography Research, No. 3, pp. 491-475.
Tavakoli Kazeruni, M., Kashmiri, H. (2017). "Assessment of architectural components with emphasis on Iranian architecture", a case study of Shiraz, Quarterly Journal of Islamic Art Studies, No. 66, pp. 120-105.
Wineman, J., Peponis, J., & Dalton, R. (2006). Exploring, engaging, understanding in museums, Proceedings of the Workshop held in Bremen, Germany.
Yazdanfar, A., Mousavi, M. and Daqiq, H. Z. (2008). "Analysis of the spatial structure of the city of Tabriz in the fortification area using the Space Syntax technique", International Monthly of Roads and Buildings, No. 67, pp. 69-58.
Zafarnavai, Kh. (2017). "Study of the mystical concept of" empty space "in Islamic-Iranian architecture", Quarterly Journal of Islamic Art Studies, No. 27, pp. 74-57.