سیاست‌های مذهبی پادشاهان ساسانی و انعکاس آن در سنگ برجسته‌های تخت‌جمشید

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 . دانشجوی دکتری تاریخ باستان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران

2 دکترای تخصصی،استادیار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر ،ابهر، ایران

3 دکترای تخصصی، استاد گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

4 دکترای تخصصی، استادیار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

مذهب در دوران ساسانی از آغاز این سلسله تا دوره‌ی انقراض آن، که بیش از چهار­صد سال به طول انجامید، روند پُر فراز و نشیبی داشت. نقش اردشیر بابکان، پایه­گذار سلسله ساسانیان در این میان نقشی برجسته ­است. او از راه تعامل با روحانیان زرتشتی، از آتشکده‌ها و کارگزاران آنها به عنوان ابزار سیاسی و عامل اساسی در تحکیم پایه‌های حکومت خود استفاده کرد. پس از مرگ اردشیر، جانشینان او نیز این روش را ادامه دادند. در دوره بهرام یکم (271م)، کرتیر، موبد پرنفوذ زرتشتی توانست دین زرتشت را در کشور رسمی کند. همچنین دیدگاه فره­ایزدیِ شاهان که بر اساس آن مشروعیت پادشاهی توجیه می­شد، به عنوان یک مفهوم قوی مذهبی اهمیت زیادی در نزد شاهان ساسانی و شخص اردشیر داشت. در این میان، نامه‌ی تنسر و کارهای کرتیر بیشترین نقش را در رسمی شدن آیین زرتشت در دوره‌ی ساسانیان ایفا کرد. تخت­جمشید نیز به عنوان مرکز آیینی و نماد شکوه امپراطوری هخامنشیان به شمار می­رفت که خیزش خاندان­های ایرانی به ویژه ساسانیان در همین مکان شکل گرفت. بازتاب سیاست‌های مذهبی دوره‌ی ساسانیان در بخش‌هایی از تخت­جمشید مانند کاخ تِچِر، نقش رستم، نقش رجب و کعبه‌ی زرتشت به صورت سنگ برجسته و سنگ نوشته به وضوح قابل دیدن است. روش استفاده شده در این پژوهش توصیفی _ تحلیلی بوده و پژوهشگر با استفاده از روش کتابخانه­ای به بررسی سیاست‌های مذهبی دوره‌ی ساسانیان و بازتاب آن در تخت­جمشید پرداخته است.
اهداف ‌پژوهش:

بررسی فرایند رسمی شدن دین زرتشت در دوره ساسانیان.
بررسی بازتابِ پیوند عوامل سیاسی و دینی در دوره‌ی ساسانیان در سنگ برجسته­های تخت­جمشید.

سوالات پژوهش:
1. بسترها و زمینه­های رسمی شدن دین در دوره ساسانیان و عوامل تأثیرگذار بر آن کدامند؟
2 سیاست‌های مذهبی دوره‌ی ساسانیان چگونه در سنگ برجسته­های تخت­جمشید بازتاب پیدا کرده­ است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Religious Policies of the Sassanid Sovereigns and its Reflection on the Stone Reliefs of Persepolis

نویسندگان [English]

  • Zahra Gholikhani 1
  • Javad Sakha 2
  • Rezza Shabani 3
  • Sina Forouzesh 4
1 PhD Student in Ancient History, Islamic Azad University, Abhar Branch, Abhar, Iran
2 PhD, Assistant Professor, Department of History, Islamic Azad University, Abhar Branch, Abhar, Iran
3 PhD, Professor, Department of History, Islamic Azad University, Research Sciences Branch, Tehran,
4 PhD, Assistant Professor, Department of History, Islamic Azad University, Research Sciences Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Religion had its peaks and valleys during the Sassanid period from its foundation to extinction; which lasted more than four centuries. The role of Ardeshir Babakan, the founder of the Sassanid dynasty is prominent. Through interaction with Zoroastrian clerics, Babakan used their fire temples and agents as a political tool and a key factor in consolidating the foundations of his government. After Ardeshir's death, his successors continued this method. During the reign of Bahram, I (271 AD), Carter, an influential Zoroastrian cleric, was able to make Zoroastrianism the official religion of the country. Also, the cultural view of the kings, according to which the legitimacy of the monarchy was justified, was of great importance as a strong religious concept for the Sassanid kings and Ardeshir himself. Meanwhile, Tensor's letter and Cartier's works played the most important role in the formalization of Zoroastrianism during the Sassanid period. Persepolis was also considered as a ritual center and as a symbol of the glory of the Achaemenid Empire, where the uprising of Iranian families, particularly the Sassanids, took place. The reflection of the religious policies of the Sassanid period in parts of Persepolis such as Tachara Palace, Naghsh-e Rostam, Naghsh-e Rajab and the Kaaba of Zoroaster in the form of embossed stone and inscription is clearly visible. The method used in this research is descriptive-analytical and the researcher has used library method to study the religious policies of the Sassanid period and its reflection in the Persepolis complex.
Research objectives:
1. To study the process of formalization of Zoroastrian religion in the Sassanid period.
2. To study the reflection of the connection between political and religious factors in the Sassanid period in the relief stones of Persepolis.
Research questions:
1. What are the contexts and grounds for the formalization of religion in the Sassanid period and the factors affecting it?
2 How are the religious policies of the Sassanid period reflected in the reliefs of Persepolis?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ardeshir Babakan
  • Zarathustra
  • Sassanids
  • Farah Izadi
  • Persepolis
  • embossed stone
Imanpour, 1990, The role of Zoroastrian clerics in strengthening the Sassanid rule and Zoroastrian religion, Quarterly Journal of Historical Studies. 2, pp. 217-213.
Al-Hayari, Fereydoun, The process of formalization of Zoroastrianism at the beginning of the Sassanid rule, Journal of Isfahan Faculty of Literature and Humanities (Studies and Research of the Faculty of Literature and Humanities), 2007, pp. 76-59.
Boyce, Mary, 2002, Zoroastrians; Their religious beliefs and customs, translated by Asgar Bahrami, Phoenix Publishing, Tehran.
Bayani, Shirin, 2001, Religion and government in the Sassanid era, Jami Publications, Tehran.
Purdavood, Ebrahim, 1998, Yashts, Volume One, Asatir Publications, Tehran.
Pigulovskaya, N.U., 1993, Iranian cities in the Parthian and Sassanid eras, translated by Enayatollah Reza, Scientific and Cultural Publications, Tehran.
Dadvar, Abolghasem, Gharbi, Adeleh, 2012, A comparative study of Achaemenid and Sassanid reliefs in Iran, Pashtun Publications, Tehran.
Daryaee, Touraj, 2002, The Fall of the Sassanids (Foreign Conquerors, Internal Resistance and the Image of the End of the World), translated by Mansoureh Etehadiyeh and Farahnaz Amirkhani Hosseinaklou, History of Iran Publishing, Tehran.
Dostkhah, Jalil, 1983, Minoan orthography of the Zoroastrian mirror, Morvarid Publications, Tehran.
Rezaeinia, Abbas, 2008, Reflection of Iranian art, politics and religion in rock reliefs of Parthian and Sassanid eras, National Studies Quarterly, Year 9, No. 4.
Zener, RC, 1374, Zarwan or the riddle of Zoroastrianism, translated by Timur Ghaderi, Fekr Rooz Publications, Tehran.
Zener, RC, 1996, The Rise and Fall of Zoroastrianism, translated by Timur Ghaderi, Fekr Rooz Publications, Tehran.
Shipman, Klaus, 2005, Basics of Sassanid history, translated by Kikavous Jahandari, Fekr Rooz Publications, Tehran.
Salehi, Kourosh, 2009, The role of Zoroastrian clerics in the structure of society in Sassanid Iran, Journal of Islamic and World Historical Research, No. 5, pp. 148-119.
Sanie Ejlal, Maryam, 2005, An Introduction to Iranian Culture and Identity, Institute of National Studies, Publication of Iranian Civilization, Tehran.
Abbasi, Ali, Saibani, Alireza, 1396, The idea of ​​religious government and the relationship between religion and government in the minds and languages ​​of Iranians, Journal of Nations Research, Volume 2, Number 16, pp. 145-135.
Fry, Richard, 2002, The Political History of Iran in the Sassanid Period, translated by Massoud Rajabunia, Scientific and Cultural Publications, Tehran.
Hedayat, Sadegh, 2005, Zand and Hooman Yasen (and the record of Ardeshir Papkan), Gohbod Company.
Hintz, Walter, 2006, New Finds from Ancient Iran, translated by Parviz Rajabi, Phoenix Publications, Tehran.
Yarshater, Ehsan, 1373, History of Iran from the Seleucids to the collapse of the Sassanid government, translated by Hassan Anousheh, Amirkabir Publications, Tehran.
Khosravi, Iman, Mousavi Haji, Rasoul, 1398, Discovery of an important historical fact: Hoor Tensor in the reliefs of Ardeshir Babakan, Archaeological Studies of the third year No. 8, pp. 73-89