جلوه‌های اجتماعی و فرهنگی جشن‌های «مهرگان» و «سده» در هنر و فرهنگ عامه‌ی کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، ایران.

2 دکترای تخصصی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران.

چکیده

    عنصری که روحیه‌ی متفاوت یک قوم یا فولک را به وجود می‌آورد، تاریخ و خاطرات مشترک آنها در پهنه‌ی سرزمینی مشترک است. از این رو فولکلور یا فرهنگ عامه­ی آن قوم، نه فقط مناسک و ادبیاتی معمول و ساده، بلکه بیانگر بنیادی‌ترین اصول بینش، شیوه­ی تفکر و چگونگی  درک آنان از جهان هستی است. در حقیقت فولکلور گویای  نحوه‌ی زندگی اجتماعی آن ملّت است. در پهنه‌ی سرزمینی ایران، میراثی غنی از فولکلور و فرهنگ عامه وجود دارد که از اعصار باستانی تاکنون، چون سنگ‌های رسوبی بر یکدیگر انباشته شده و تکامل یافته‌اند. برای ما بسیار اهمیت دارد تا ریشه‌های فرهنگ‌های عامه و عناصر پیونددهنده‌ی فولکلور را در هر گوشه‌ای از این سرزمین پهناور با عناصر بنیادین تمدن ایرانی شناسایی کنیم. مهم‌ترین سند تمدن باستانی ایرانیان، شاهنامه‌ی فردوسی است. شاهنامه‌ی فردوسی، بهترین ابزار شناختی و مقایسه‌ای را در اختیار ما قرار می‌دهد. هدف ما در این پژوهش این است که در فرآیندی تطبیقی، ابعاد جلوه‌های اجتماعی و فرهنگی جشن‌های «مهرگان» و «سده» را در شاهنامه‌ی فردوسی، به عنوان گزارشی از تمدن باستانی ایران، مشاهده کنیم و تأثیر این ابعاد را بر فرهنگ عامه‌ی مردم استان کرمان بسنجیم. روش مورد استفاده در این پژوهش، تطبیقی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج این پژوهش با توجه به جلوه‌های مشترک شاهنامه و فولکلور مردم کرمان ضمن مطالعه‌ی جشن‌های «مهرگان» و «سده» و آداب و رسوم مردم کرمان، حاکی از این است که شاهنامه­ی فردوسی، در طول زمان، مردم کرمان را با تاریخ، فرهنگ و آیین­های ارزشمند نیاکانشان آشنا کرده و همچنین از راه تأثیرگذاری بر فرهنگ عامه، زبان و درک مشترکی را میان آنها و سایر هم‌میهنان و حتی ملت­های مجاور، فراهم آورده است.
اهداف پژوهش:
1.بررسی تأثیرات شاهنامه‌ی فردوسی بر فرهنگ و ادب عامه‌ی مردم استان کرمان.
2.شناسایی تشابهات عناصر فرهنگی و اجتماعی شاهنامه با فرهنگ و رسوم عامه‌ی مردم استان کرمان.
سؤالات پژوهش:
1. آیا نمودهای مختلف شاهنامه در فرهنگ و ادب عامه‌ی مردم استان کرمان بازتاب داشته است؟
2. آیا تشابهی میان فرهنگ و رسوم عامه‌ی مردم کرمان و فرهنگ و رسوم در شاهنامه وجود دارد؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Social and Cultural Manifestations of "Mehregan" and "Sedeh" Celebrations in Kerman Folk Art and Culture

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Masnavipur 1
  • Hamid Tabarssi 2
1 PhD Student in Language and Literature, Islamic Azad University, Jiroft Branch, Iran
2 PhD, Faculty Member of Islamic Azad University, Jiroft, Iran.
چکیده [English]

The element that creates a dissimilar spirit of a nation or folk is their common history and memories in a common territory. Thus, the folklore or popular culture of that people, not only the usual and simple rituals and literature, but also expresses the most fundamental principles of insight, way of thinking and how they understand the universe. In fact, folklore describes the social life of that nation. In the territory of Iran, there is a rich heritage of folklore and popular culture that have accumulated and evolved as sedimentary rocks since ancient times. It is imperative for us to identify the roots of popular cultures and the connecting elements of folklore in every corner of this vast land with the fundamental elements of Iranian civilization. The most important document of the ancient Iranian civilization is Ferdowsi's Shāhnāmeh. Ferdowsi's Shāhnāmeh provides us with the best cognitive and comparative tools. Our aim in this study is to observe the dimensions of social and cultural effects of "Mehregan" and "Sedeh" celebrations in Ferdowsi Shāhnāmeh, as a report of the ancient civilization of Iran, and the effect of these dimensions on the popular culture of the people of the province of Kerman. The method used in this research is comparative accomplished via library studies. The results of this study, considering the common manifestations of Shāhnāmeh and folklore of the people of Kerman while studying the celebrations of "Mehregan" and "Sedeh" and the customs of the people of Kerman, indicate that Ferdowsi's Shāhnāmeh, over time, has introduced valuable cultures and rituals of their ancestors and has also provided a common language and understanding between them and other compatriots and even neighboring nations by influencing popular culture.
Research objectives:
1. To study the effects of Ferdowsi's Shāhnāmeh on the culture and popular literature of the people of Kerman province.
2. To recognize the similarities between the cultural and social elements of Shāhnāmeh and the popular culture and customs of the people of Kerman province.
Research questions:
1. Have the different manifestations of Shāhnāmeh been reflected in the popular culture and literature of the people of Kerman province?
2. Is there a similarity between the popular culture and customs of the people of Kerman and the culture and customs in the Shāhnāmeh?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ferdowsi Shāhnāmeh
  • Kerman culture
  • "Mehregan" celebration
  • "Sedeh" celebration
Azargashsab, Ardeshir (1979), Zoroastrian religious ceremonies and customs, Tehran: Forouhar Publications.

Asadi Tusi, Ali Ibn Ahmad (2015), Garshasbnameh, by Mahmoud Omidsalar, Tehran: Sokhan Publications.

Izadi, Zahra (2015), Kerman Public Culture, Tehran: Kerman Cultural Services Publications.

Beyhaghi, Hossein Ali (2010), Research and study of popular culture in Iran, Mashhad: Astan Quds Razavi Museums Office.

Zolfaghari, Hassan (1398), Iranian Language and Popular Literature, Tehran: Samat Publications.

Razi, Hashem (1992), Calendar and Celebrations of Ancient Iran, Tehran: Behjat.

Roh Al-Amini, Mahmoud (2005), Field of Cultural Studies, Eighth Edition; Tehran: Attar.

Safa, Zabihollah (2002), Epic House in Iran, Ninth Edition, Tehran, Amir Kabir Publications.

Ferdowsi, Abolghasem (2005), Shahnameh (based on a nine-volume edition published in Moscow), Editor: Yevgeny Eduardovich Bertels, Third Edition, Tehran: Phoenix.

Ferdowsi, Abolghasem (2007), Shahnameh, by Jalal Khaleghi Motlagh, eight volumes (Volume 6 in collaboration with Mahmoud Omidsalar and Volume 7 in collaboration with Abolfazl Khatibi), Tehran: The Great Islamic Encyclopedia.

Ferdowsi, Abolghasem (2014), Shahnameh, edited by Jalal Khaleqa Motlagh, Tehran: Sokhan.

Farhoushi, Bahram (1985), Pahlavi Culture, Tehran: Iranian Culture Foundation.

Larimer, D.L. (2016), Larimer Culture; Popular culture of the people of Kerman, translated by Fereydoun Vahman, Kerman: Kerman Studies Center.

Mahjoub, Mohammad Jafar (2003), Iranian Folk Literature by Hassan Zolfaghari, Tehran: Cheshmeh.

Mahjoub, Mohammad Jafar (2003), Popular Culture, Iranian Folk Literature, Vol. 1, by Hassan Zolfaghari, Tehran: Cheshmeh.

Mortazavi, Manouchehri (2012), Ferdowsi and Shahnameh, fourth edition, Tehran, Toos Publications.

Hedayat, Sadegh (1342), Nirangistan, third edition, Tehran: Arian Kodeh.

Hemmat, Mahmoud (2010), History of Kerman, Tehran: Goli.

Ajakeh, Ali Akbar, Shamisa, Sirus and Modarreszadeh, Abdolreza (1398), Islamic Art Studies, Fifteenth Year, No. 34, Summer 1398: pp. 1-28

Afshari, Ali (2005), "Mehregan Celebration", Hafez, No. 19, October 2005, p.23.

Tarbiat, Mohammad Ali (1310), "Century Celebration", Armaghan, Volume 12, Number 11, February 1961, pp. 745-751.

Hariri, Ali Asghar (1347), "Research on the name and time of the celebration of the century", Vahid Magazine, No. 52, April 1347, pp. 355-373.

Khatibi, Abolfazl (1397), "Is the narration of the celebration of the century in the supplementary Shahnameh?", Letter of the Academy (Iranian Studies), Volume 16, Number 3, Spring 1397, pp. 131-152.

Dabirsiyaghi, Mohammad (1347), "Mehregan Celebration", Cultural Association of Ancient Iran, Volume 6, Number 1, May 1347, pp. 5-29.

Ruholamini, Mahmoud (1374), "Celebration of the century and" burning of the century "in Kerman, Chista, No. 124 and 125, January and February 1995, pp. 302-312.

Safa, Zabihullah (1326), "Century Celebration", Bahman Army, No. 11, Bahman 1326, pp. 7-16.

Karimi, Shahrzad (2016), "Scientific Critique of the Pattern of the Century Celebration in Shah Tahmasebi Shahnameh", Quarterly Journal of Narration of History, No. 1, Summer 2016, pp. 118-133.

Grossi, Abdullah (1990), "Rituals of birth and growth in the south of Kerman", Journal of the Faculty of Literature and Humanities, Volume 1, Number 1, Spring 1990, pp. 69-103.

Motakaf, Farideh (2005), "Culture: Centennial Celebration in Ancient Iran", Padang, No. 16, p. 8.

Minavi, Mojtaba (1306), "Iranian Celebrations (Mehregan), Taqdam, No. 3, November 1306, pp. 157-200.