سیاست‌های فرهنگی – هویتی پروژه‌های معماری با تأکید بر شهرک اکباتان تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری،واحدبین الملل کیش،دانشگاه آزاد اسلامی،کیش،ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات،تهران، ایران

3 گروه شهرسازی، دانشکده عمران، معماری و هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/ias.2020.211859.1114

چکیده

معماری، در طول تاریخ، تجسمی از آرمان­های فرهنگی جوامع بشری بوده و بر اساس این آرمان­ها، محیط­های زیستی ساخته‌شده به دست افراد مختلف، به صورت یک تمامیت با هویت خاص خود در آمده است. به نظر می­رسد با وقوع مدرنیسم و جهانی‌شدنِ معماری، مفاهیم هویتی فرهنگی معماری به مفهومی متغیر و پیچیده بدل و به چالش کشیده شده است. از این­رو مقاله‌ی حاضر بر آن است رابطه‌ی بین سیاست­های فرهنگی–هویتی و کیفیتِ محیط­های مسکونی را تحلیل و تفسیر نماید. بدین منظور با انتخاب شهرک اکباتان تهران، به عنوان نمونه‌ی مورد مطالعه، به سنجش کیفیت خانه­های مسکونی در فاز 1و2 این شهرک پرداخته شده است. روش تحقیق برمبنای تحلیل رگرسیونی چند متغیره‌ی سلسله مراتبی و مدل استفاده شده در فرایند تحلیل نیز به مدل تجربی سنجش کیفیت محیط سکونت موسـوم اسـت .ایـن مدل دارای ساختاری سلسله مراتبی و متشکل از معیارهایی است که مبنای تنظیم پرسشنامه‌ی تحقیق قرار گرفته و براساس رعایت معیارهای هویت اجتماعی-فرهنگی مورد نظر امتیازدهی شده است (ما بین 1 تا 5). نتایج بررسی‌ها حاکی از آن است که کیفیت محیط بیرونی مجتمع‌های مسکونی فاز 1 (5>62/2>1) و فاز 2 (5>88/2>1) شهرک اکباتان مطابق با هویت اجتماعی-فرهنگی، پایین‌تر از حد متوسط است. حال آنکه کیفیت محیط داخلی واحدهای مسکونی مطابق با همان اصول، در وضعیت خوبی قرار دارد (فاز1 (5>08/4>1) و فاز 2 (5>18/4>1)). هم‌چنین هر دو فاز به لحاظ رعایت اصول و معیارهای هویت اجتماعی-فرهنگی همسو و شبیه به یکدیگر هستند.
هدف پژوهش:
1. تبیین رابطه­ی بین مقوله­های فرهنگی-هویتی و کیفیت فضای معماری.
2. بررسی سیاست­های فرهنگی-هویتی در خانه­های مسکونی فاز 1و2 شهرک اکباتان و سنجش کیفیت خانه­های مسکونی در آن.
سئوالات پژوهش:
1. چه رابطه­ای بین مقوله­های فرهنگی-هویتی و کیفیت فضای معماری وجود دارد؟
2. سیاست­های فرهنگی-هویتی در خانه­های مسکونی فاز 1و2 شهرک اکباتان به چه صورت نمود یافته­ و چه تأثیری در کیفیت این خانه­ها داشته­اند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Cultural-Identity Policies of Architectural Projects with Emphasis on Ekbatan Town of Tehran

نویسندگان [English]

  • Hamideh Estarabi Ashtiani 1
  • Iraj Ehtesam 2
  • Hamid Majedi 3
1 Department of Art and Architecture, Islamic Azad University, Kish International Branch, Kish, Iran
2 Islamic Azad University, Science Research Branch, Tehran, Iran
3 Urban Development Group, Department of Civil Engineering, Architecture and Art, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Throughout history, architecture has been the embodiment of the cultural ideals of human societies, and based on these ideals, the living environments created by different individuals have become a whole with its own identity. It appears that with the advent of modernism and the globalization of architecture, the concepts of architectural cultural identity have developed a changing and complex concept which is constantly challenged. Therefore, the present article intends to analyze and interpret the relationship between cultural-identity policies and the quality of residential environments. For this purpose, by selecting Ekbatan town of Tehran, as a sample, the quality of residential houses in phases 1 and 2 of this town has been assessed. The research method is based on hierarchical multivariate regression analysis and the model used in the analysis process is also called the experimental model of measuring the quality of the living environment. The desired socio-cultural is rated (we are between 1 and 5). The results of the studies indicate that the quality of the external environment of the residential complexes of Phase 1 (1> 62.62) and Phase 2 (1> 2.88> 5) of Ekbatan town is lower than average according to the socio-cultural identity. However, the quality of the indoor environment of residential units in accordance with the same principles is in good condition (Phase 1 (5> 08/04) and Phase 2 (5> 18/4> 1)). Also, both phases are similar and similar to each other in terms of observing the principles and criteria of socio-cultural identity.
Research aims:
1. To enlighten the relationship between cultural-identity categories and the quality of architectural space.
2. To study the cultural-identity policies in residential houses of phase 1 and 2 of Ekbatan town and to assess the quality of its residential houses.
Research questions:
1. What is the relationship between cultural-identity categories and the quality of architectural space?
2. How are the cultural-identity policies reflected in the residential houses of Phase 1 and 2 of Ekbatan town and what effects have they had on the quality of such houses?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Quality
  • Identity-Cultural Policies
  • regression analysis
  • Hierarchical multivariate
  • Ekbatan Town
راپاپورت، آموس (1366)، منشأ فرهنگی مجتمع‌های زیستی، ترجمه: راضیه رضازاده، تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه علم و صنعت ایران.
باقری دولت‌آبادی و سنگ سفیدی، محمدرضا (1389)، "نقش انگاره‌های دینی در سیاست: عرضی یا ماهوی"، حقوق عمومی، دوره‌ی 12، شماره 29، پاییز 1389، صص 53-80.
بهرامی‌نژاد، فاطمه و کابلی، محمدهادی (1398)، "مهندسی فرهنگی در شکل‌گیری الگوی معماری اسلامی"، مطالعات هنر اسلامی، سال شانزدهم، شماره‌ی 36، زمستان 1398، صص 27-46.
بهزادفر، مصطفی، طهماسبی، ارسلان (1392)، "شناسایی و ارزیابی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تعاملات اجتماعی تحکیم و توسعه‌ی روابط شهروندی در خیابان‌های شهری: نمونه‌ی مورد مطالعه سنندج"، باغ نظر، شماره 28، تابستان 1392، صص 17-28.
بهشتی، سیدمحمد (1393)، "هویت ایرانی"، هنر گلستان، شماره 11، صص 8-21.
بهمنی خدنگ، محمدرضا، ایوبی، حجت‌الله و مولایی آرانی، مهدی (1395)، بررسی تطبیقی سیاست‌گذاری فرهنگی در کشورهای اسلامی (مورد مطالعه: ترکیه و مصر)، دین و سیاست فرهنگی، دوره‌ی 3، شماره 1، بهار و تابستان 1395، صص 7-34.
توسلی، محمد (1391)، "شهر: مرکزی برای فرهنگ"، هنرهای زیبا، شماره 7، صص 21-29.
توکلی کازرونی، مهدی و کشمیری، هادی (1396)، "سنجش مؤلفه‌های معمارانه بلندمرتبه‌سازی با تأکید بر هنر معماری ایران، نمونه‌ی موردی شهر شیراز"، مطالعات هنر اسلامی، سال سیزدهم، شماره‌ی 26، بهار و تابستان 1396، صص 105-120.
جوادی، مهسا (1394)، "درآمدی بر مفهوم هویت محیط انسان ساخت به وسیله مؤلفه‌های مکان، فضا و کالبد"، مدیریت شهری، دوره‌ی 14، شماره‌ی 41، زمستان 1394، صص 139-159.
رستم‌پور، کاوه و مسافرزاده، غزال و نظیف، حسن (1393)، "تحول هویت اجتماعی، پیامد معماری و شهرسازی نوگرا در شهرهای نفتی خوزستان"، سال 11، شماره‌ی 29، تابستان 1393، صص 11-22.
شهرام‌نیا، امیرمسعود و چلمقانی، مرضیه (1390)، "سیاست‌گذاری فرهنگی در ایران دوران اصلاحات از منظر انتقادی"، پژوهش‌های سیاسی، دوره‌ی 1، شماره‌ی 2، زمستان 1390، صص 9-24
عیسی‌زاده، کوثر (1395)، "تحلیل شناخت تأثیر فرهنگ بر کالبد و طراحی شهرها با تأکید بر نظریه‌های فرهنگی طراحی مجتمع‌های زیستی"، مدیریت شهری، شماره‌ی 46، بهار 1396، صص 71-96.
فیض‌آبادی، محمود و رفیع اردکانی، مریم (1394)، "بیان هویت در معماری معاصر ایران با تأکید بر سازه‌گرایی"، مجموعه مقالات دومین کنگره بین‌المللی افق‌های نو در معماری و شهرسازی، بهمن 1394.
کریم‌زاده، علی، شهریاری، سید کمال‌الدین و اردشیری، مهیار (1396)، "تبیین سیاست‌های فرهنگی تأثیرگذار بر بازآفرینی شهری فرهنگ‌محور (با تأکید بر تجارب بازآفرینی شهری استانبول ترکیه)، هویت شهر، دوره‌ی 11، شماره‌ی 29، بهار 1396، صص 95-106.
معظمی، منوچهر و حجت، عیسی (1396)، "ریشه‌های گسست و گم‌گشتگی فرهنگی در معماری معاصر ایران"، آرمانشهر، دوره‌ی 10، شماره‌ی 21، زمستان 1396، صص 103-112.
حجت، عیسی (1384)، "هویت انسان‌ساز، انسان هویت‌پرداز (تأملی در رابطه هویت و معماری)، هنرهای زیبا، شماره 24، زمستان 1384، صص 55-62.
گودرزی سروش،‌ محمد مهدی و گودرزی سروش، خلیل (1392)، "بازشناسی مفهوم هویت در فضای شهری (نمونه‌ی موردی: خیابان بوعلی همدان)، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره 11، بهار 1392، صص 101-107.
گودرزی، سایه و مفیدی شمیرانی، سیدمجید (1392)، "بررسی نقش تغییر محله به مجتمع‌های مسکونی در افزایش ناهنجاری‌های روانی، نمونه موردی شهرک اکباتان"، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب.
مشکینی، ابوالفضل، زیاری، کرامت‌الله و حیانی، عقیل (1394)، " ارزیابی هویت اجتماعی در محله‌های شهری (مطالعه‌ی موردی: محله اوین شهر تهران)، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره‌ی 47، شماره‌ی 4، زمستان 1394، صص 598-607.
نقره‌کار، عبدالحمید، حمزه‌نژاد، مهدی و فروزنده، آیسان (1388)، "راز جاودانگی آثار معماری (تحلیلی بر نگرش‌های نوگرا و فرانوگرا و رویکردهای فراگیرتر)، باغ نظر، دوره‌ی 6، شماره 12، پاییز و زمستان 1388، صص 31-44.
اشرفی، امیرحسین (1383)، مرکز اجتماعی فرهنگی شهرک اکباتان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.