توصیفات (نمادهای) بصری آزادگی در اشعار محمد عفیفی مطر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عرب، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات عرب ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

شعر و ادبیات همواره بازتابی از رویدادهای زندگی فردی و اجتماعی افراد است. از سوی دیگر، نقش مهمی در ایجاد انگیزش دارد، لذا شعر در دوره های مختلف تاریخی در عین حال که ابزاری برای بیان احساسات بوده است، قدرت زیادی نیز در ایجاد انگیزه در عرصه ­های مختلف داشته است. مصر از یکی از کشورهایی است که در دوره معاصر مجموعه پیچیده از رویدادهای داخلی و خارجی را تجربه کرده است. مسئله ای که می توان اینجا مطرح کرد، بازتاب این تحولات و نوع مواجهه با آن در اشعار شاعران معاصر مصری مانند محمد عفیفی مطر است. عفیفی مطر از شاعران متعهد مصر در دوره معاصر است که با بن مایه های پایداری علیه استبداد داخلی و ظلم و ستم آن­ها شعر سروده و جلوه های مقاومت با رویکرد آگاهی بخشی و ملی- میهنی و با تکیه بر وطن ­دوستی و ظلم ­ستیزی، مشخصه ی اصلی آثار و درون مایه اشعارش شده است. این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر داده های کتابخانه ای انجام شده است. یافته های این پژوهش حاکی از این است که مطر ساختار شعر نو را بر قالب کهن شعر ترجیح داده و این قالب را وسیله ای دلنشین برای بیان آرمان­ها و اهداف خود برگزیده است. دیوان محمد عفیفی مطر  سرشار از مضامینی چون برانگیختن مردم برای مبارزه با حاکمان ستمگر، میهن ­پرستی، عدم سکوت در برابر ظلم و ستم، لزوم خروج اشغالگران از مصر، امید به آزادی و از بین رفتن ظلم و جور و ... است. همین مسئله سبب شده است تا توصیفات بصری درباره آزادگی و مقاومت در اشعار او مشهود باشد.

اهداف پژوهش
1. بررسی مضامین تشکیل دهنده اشعار محمد عفیفی مطر
2. تبیین و ترسیم  نمادهای بصری آزادگی و پایداری در اشعار محمد عفیفی مطر

سؤالات پژوهش
1. اشعار محمد عفیفی مطر دارای چه مضامینی است؟
2. نمادهای بصری آزادگی و مقاومت چه جایگاهی در اشعار محمد عفیفی مطر دارند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Visual Descriptions (Symbols) of Freedom in the Poems of Mohammad Afifi Matar

نویسندگان [English]

  • Mohamad Rezza Salmani 1
  • Sondos Kordabadi 2
1 PHD student at Department of Arabic language and literature, central Tehran branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran.
2 Associate professor at Department of Arabic Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

 Poetry and literature are constantly an echo of the events taking place in individual and social lives of people. It partakes an imperative role in motivation, hence poetry in various historical periods, while being a tool for expressing emotions, has also had a great power in encouraging various fields. Egypt is one of the countries that has experienced a complex set of domestic and foreign events in the contemporary period. The issue that can be raised here is the reflection of these developments and the type of confrontation with them in the poems of contemporary Egyptian poets such as Muhammad Afifi Matar. Afifi Matar is one of the committed poets of Egypt in the contemporary period who composed poems with the themes of stability against internal tyranny and oppression and the manifestations of resistance with the approach of awareness, nationalism and patriotism and relying on the homeland. Friendship and anti-oppression have become the main features of his works and the theme of his poems. This article is accomplished via descriptive-analytical method whilst relying on library data. The findings of this study indicate that Matar has preferred the structure of modern poetry to the old form of poetry and has chosen this form as a pleasant means to express his ideals and goals. The Divan of Mohammad Afifi Matar is full of themes such as motivating people to fight against oppressive rulers, advocating patriotism, fighting silence in the face of oppression, demanding the exit of occupiers, hoping for freedom and the elimination of oppression, and so on; ultimately this has led to visual descriptions of freedom and resistance in his poems.
Research aims:
1. Studying the themes in the poetry of Mohammad Afifi Matar
2. Explaining and drawing the visual symbols of freedom and stability in the poems of Mohammad Afifi Matar
Research questions:
1. What are the themes of Mohammad Afifi Matar's poems?
2. What is the place of the visual symbols of freedom and resistance in the poems of Mohammad Afifi Matar?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Contemporary Arabic Poetry
  • Resistance Literature
  • Mohammad Afifi matar
  • Manifestations of Stability and Freedom
اقبالی، مسعود؛ سلیمی، علی. (1391). "تحلیل انتقادی تناص دینی، قرآنی در شعر محمد عفیفی مطر". مجله نقد ادب معاصر عربی شماره3، 74-65.
العالم، محمود امین. (1411). «معلقات » محمد عفیفی مطر»، شماره 6، 4.
امیری خراسانی، احمد؛ هدایتی، فاطمه. (1390). "ادبیات پایداری؛ تعاریف و حدود". نشریه ادبیات پایداری، شماره 10، 1.
اناری بزچلوئی، ابراهیم؛ مقیاسی، حسن و فراهانی، سمیرا. (1391). "هنجارگریزی معنایی قرآن در شعر محمد عفیفی مطر". مجله انجمن ایرانی زبان و ادبیّات عربی، شماره25، 77-47.
بدرنصار، احمد. (2010). المثقون: عفیفی مطر رائد حرکه الشعر الاقلیمی فی مصر بلامنازع، القاهره: مکتب الریاض.
بردبار، محمد حسن. (1371). «کِلک»، شماره 32، 4.
تقوی، محمد؛ دهقان، الهام. (1388). "موتیف چیست و چگونه شکل می­گیرد؟". فصلنامه تخصصی نقد ادبی، شماره8، 31-7.
داد، سیما. (1383). فرهنگ اصطلاحات ادبی (چاپ دوم). تهران: مروارید.
سالم، حلمی. (2007). دراسات فی شعرمحمد عفیفی مطر و مختارات، القاهرة، المجلس الأعلی للثقافة.
سلیمانی، اسماعیل؛ ملامحمدی. (1397). "حریت یا آزادی در مفهوم دینی و عرفانی". فلسفه دین، شماره3، 675-653.
سیدی، سیدحسن. (1389). کارکرد سنت در شعر معاصر عرب. مشهد: دانشگاه فردوسی.
شکری، غالی. ( 1366). ادب مقاومت. ترجمه محمد حسین روحانی، تهران: نشر نو.
صرفی، محمدرضا؛ مدبری، مدبری و علی­نژاد، ملیحه. (1396). تحلیل و بررسی انواع موتیف و کارکردهای آن در آثار بلقیس سلیمانی، ش41، 244-225.
ضیف، شوقی. (1384). هنر و سبک­های شعر عربی. ترجمه مرضیه­آباد، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
عبّاس، احسان. (1978). إتّجاهات الشعر العربی المعاصر، کویت: عالم المعرفة.
عفیفی مطر، محمد. (1998). احتفالات المومیاء المتوحشة، القاهرة: دارالشروق.
عفیفی مطر، محمد. (1998). من مجمرة البدایات. القاهرة: دارالشروق.
فتوحی، محمود. (1391). سبک­شناسی نظریه­ها، رویکردها و روش­ها. تهران: انتشارات علمی.
قربانی، سروش. (1382). دایرة­المعارف مشاهیر جهان، تهران(چاپ پنجم). تهران:انتشارات پرتو.
قشیری، ابوالقاسم. (1393). شرح رساله قشیریه. ترجمه حسین شهبازی، تهران: زوار.
کنفانی، غسان. (1365). نگاهی به ادبیات صهیونیسم. ترجمه موسی بیدج، تهران: انتشارات برگ.
گدار، آندره. (1358). هنر ایران. تهران: آستان قدس رضوی.