تبیین نشانه شناسی و راهکارهای نظریه معناشناسی فردینان دوسوسور در خانه های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل ، تبریز و ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری ، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.

2 دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری ، تهران ، ایران.

3 دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری ، تهران ، ایران

10.22034/ias.2021.271549.1529

چکیده

برای تبیین نماد و نشانه در حیطه زبانشناسی، رویکردی تحت عنوان نمادشناسی و یا نشانه‌شناسی وجود دارد. فردینان دوسوسور به‌عنوان یکی از اولین پیشگامان حوزه زبانشناسی معتقد بوده که همواره  هرکدام از نشانه‌ها که در ساختار زبان‌شناسی وجود دارند، دارای یک علت و یک معلول بوده که به آن‌ها معنا بخشیده است. این شیوه علاوه بر ساختار زبان‌شناسی سایر حیطه‌ها را شامل می­شود. در این میان، معماری نیز به دلیل ساختار هنری خود از این قاعده مستثنا نبوده است و در سیر تاریخ معماری جهان همواره در طراحی‌های معماری، مورد کنکاش معماران قرارگرفته است. از بناهای تاریخی موجود در ایران، بناهای تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در شهرهای مختلف پراکنده است و بخشی از این آثار در شهرهای شمال غربی ایران، یعنی اردبیل، تبریز و ارومیه متمرکز است. در این پژوهش که در آن‌هم تأکید بر رویدادهای تفسیری - تاریخی و هم تأکید بر تفسیر و معنای نمادها و نشانه‌های در معماری بر اساس نظریه‌های سوسور دارد، به بررسی علل عملکردی و مفهومی فضاهای خانه‌های مسکونی از منظر نشانه­شناسانه و معناشناسی سوسور در شهرهای اردبیل و تبریز و ارومیه به دلیل داشتن خانه‌های مسکونی غنی از فرهنگ و معماری دوره قاجار پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که ساختارهای هر بنا در شکل­گیری معنا و مفاهیم معماری در آن منطقه متفاوت است اما اصول به کارگیری هر یک از نشانه‌ها در هر یک از خانه‌های معرفی‌شده در هریک از شهرها یکسان می‌باشد.           
اهداف پژوهش:
1. معرفی نمادها و نشانه­های به کار رفته در خانه­های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل و تبریز و ارومیه و قیاس بصری و مفهومی هر یکی از نشانه­ها در ساختارهای به کار رفته.
2.ارزیابی وضعیت کمی و کیفی فضاها و خانه­های تاریخی در شهرهای اردبیل، تبریز و ارومیه.
سوالات پژوهش:
 1.نمادهای خانه­های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل، تبریز و ارومیه براساس نظریه معناشناسی دوسوسور کدامند؟
2.هدف از نمادپردازی و نشانه­گذاری در خانه­های تاریخی دوره قاجاردر شهرهای اردبیل، تبریز، ارومیه چیست؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Amplification on the Semiotics and Solutions of the Semantic Theory of Ferdinand de Saussure in the Historical Houses of the Qajar Period in the Cities of Ardabil, Tabriz and Urmia

نویسندگان [English]

  • Hooman Mohebbi Germi 1
  • Reza Farmahini Farahani 2
  • Mohammad Mehdi Ghiai 3
1 Department of Architecture, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran
2 ,Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey, Tehran, Iran.
3 , Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey, Tehran, Iran.
چکیده [English]

To explain the symbols and signs in the field of linguistics, there is an approach called symbolism or semiotics. Ferdinand de Saussure, as one of the first pioneers in the field of linguistics, believed that each of the signs that exist in the structure of linguistics, constantly had a cause and a defect that granted them meaning; furthermore, this method includes other areas in addition to the linguistic structure. In the meantime, architecture has not been an exception to this rule due to its artistic structure, and throughout the history of world architecture, it has always been explored by architects in various architectural designs. Among the historical monuments in Iran, those related to the Qajar period, specifically located in the cities of northwestern Iran, namely Ardabil, Tabriz and Urmia are studied in this paper. In this study, which emphasizes both interpretive-historical events and the interpretation and meaning of symbols and signs in architecture based on Saussure theories, the functional and conceptual causes of residential spaces from Saussure's semantic perspective is studied in the mentioned cities of Ardebil, Tabriz and Urmia due to having residential houses rich in Qajar culture and architecture. The results indicate that the structures of each building are different in the formation of meaning and architectural concepts in that area, nonetheless, the principles of using the signs in each of the houses introduced in each city are similar.
Research aims:

Introducing the symbols and signs used in the historical houses of the Qajar period in the cities of Ardabil, Tabriz and Urmia and the visual and conceptual analogy of each of the signs in the structures used.
Assessing the quantitative and qualitative status of historical spaces and houses in the cities of Ardabil, Tabriz and Urmia.

Research questions:

What are the symbols of the historical houses of the Qajar period in the cities of Ardabil, Tabriz and Urmia according to the semantic theory of Ferdinand de Saussure?
What is the purpose of symbolism and marking in the historical houses of the Qajar period in the cities of Ardabil, Tabriz, Urmia?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Symbolism
  • Qajar Historical Houses
  • Semantic Theory
  • Ferdinand de Saussure
احمدی، بابک. (1371). از نشانه­های تصویری تا متن. چاپ اول. تهران: انتشارات مرکز.
براتی، ناصر. (1394 ). «تعریفی معناشناسانه – فرهنگی از مکان (مطالعه موردی : زبان فارسی)»، فصلنامه هنر و تمدن شرق ، شماره 7، صص10-3.
پیرنیا‌، محمدکریم. (1390). سبک­شناسی معماری ایران. چاپ دهم، تهران: نشر سروش دانش.
چندلز، دانیل. (1397). مبانی نشانه­شناسی. مترجم مهدی پرسا، تهران: انتشارات سوره مهر.
دینه سن، آنه ماری. (1390). درآمدی بر نشانه­شناسی. مترجم مظفر قهرمان، آبادان: نشر پرسش.
سوسور، فردیناندو. (1382). دوره زبانشناسی عمومی، مترجم کوروش صفوی، تهران: نشر هرمس.
ساسانی، فرهاد. (1390 ). معنا کاوی به سوی نشانه­شناختی معماری، تهران: انتشارات علم.
شاطری وایقان، امید؛ دبدبه، محمد. (1398). «ساختار معماری خانه های تاریخی ایران؛ دوره قاجار». نشریه  علمی تخصصی شباک، شماره46، 164-149.
شعیری، حمیدرضا. (1391 ). نشانه - معناشناسی دیداری، تهران: انتشارات سخن.
کوپال، عطاء­الله. (1386). «فراز و فرود نشانه شناسی از دانش تا روش». باغ نظر، شماره7، 48-39.
گیرو، پی یر. (1380). نشانه­شناسی. ترجمه محمد نبوی. چاپ اول. تهران: فکر روز.
Eco, U. (1968). Function and Sign: Semiotics in Architecture, in the City and the Sign:an ntroduction to Urban Semiotics, Gottdiener, M. and Lagopoulos,A, ads, New York, Columbia University Press.
Gawlikowska,A.P. (2013). FromSemantics to Semiotics. Communication of  Architecture.Architecturae et Artibus, 5(1), 51-61.