تحلیل عناصر اساطیری در هفت ‌خان های طومار نقّالان و مقایسه آن با شاهنامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان ، ایران

3 دانشیار ، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

10.22034/ias.2022.322920.1843

چکیده

طومارهای نقالی یکی از منابع بسیار غنی فرهنگ و ادب ایرانی است که در قالب داستانهای اساطیری و حماسی مفاهیم اساطیری، آداب و رسوم فراموش شده، نکات زبانی و ... را در خود جای دادهاند. در طومارهای نقالی به خاطر تأکیدی که بر داستانهای پهلوانان سیستان شده است، معمولاً از هفت خوان اسفندیار خبری نیست، ولی در عوض در کنار هفت خوان رستم دو هفت خوان نیز برای اعقاب او یعنی فرامرز و جهانبخش ذکر شده که قابل توجه است. پژوهشگران در پژوهش حاضر به دنبال پاسخ برای پرسشهای زیر میباشند: اول اینکه آیا هفت خوان فرامرز و جهانبخش بر اساس الگوی هفت خوان رستم و اسفندیار ساخته شدهاند؟ و دوم اینکه چه نکات اساطیری در این هفت خوانها وجود دارد که پژوهشگران از آنها غافل بودهاند؟ نتیجه پژوهش نشان میدهد هفت خوان فرامرز و جهانبخش بر اساس الگوی هفت خوان رستم و اسفندیار ساخته شدهاند و نکاتی اساطیری مانند وجود «عقاب» به عنوان جانور مشتری و وجود گرگ نشانگر مرحله سرباز در آیین مهر از پیشینه غنی اساطیری این هفت خوانها حکایت دارد. اما بجز مسائل اساطیری، طومارها از دیدگاه داستان پردازی نیز قابل بررسی میباشند، خصوصاً طومار کهن شاهنامه فردوسی (صداقت نژاد) به شخصیت پردازی و روابط علی و معلولی و جزئیات داستان و تصویر حالات روحی و جسمی بیشتر توجه دارد و از این جهت قابل توجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Mythological Elements in the Seven Houses of the Narrators' Scroll and Its Comparison with the Shahnameh

نویسندگان [English]

  • Samanehsadat Shahid Hoseini 1
  • Hasanali Abaepour Esfadan 2
  • Vahid Rooyani 3
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran
3 Associate Professor,Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Narrative scrolls are one of the very rich sources of Iranian culture and literature, which in the form of mythological and epic stories contain mythical concepts, forgotten customs, linguistic points, and so on. In the narration scrolls, due to the emphasis on the stories of the heroes of Sistan, there is usually no mention of Esfandiar Haft Khan, but instead of Rostam Haft Khan, two Haft Khans are also mentioned for his descendants, Faramarz and Jahanbakhsh, which is remarkable. Researchers in the present study are looking for answers to the following questions: First, are Haft Khan Faramarz and Jahanbakhsh based on the model of Haft Khan Rostam and Esfandiar? And secondly, what are the mythological points in these seven readers that the researchers were unaware of? The results show that Faramarz and Jahanbakhsh's Haft Khans are based on the pattern of Rostam and Esfandiar Haft Khans, and mythological points such as the existence of the "eagle" as a Jupiter and the presence of a wolf representing the soldier in the Mehr ritual indicate the rich mythological background of these seven Khans. But in addition to mythological issues, scrolls can also be examined from the perspective of storytelling, especially the ancient scroll of Ferdowsi Shahnameh (Sedaghatnejad) pays more attention to characterization and causal relations and details of the story and the image of mental and physical states.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Haft Khan
  • Narration Scroll
  • Shahnameh
  • Myth