نقش فرشته درکاشیکاری قاجاری صحن آزادی حرم مطهر امام رضا(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر دانشگاه الزهرا

2 دکتری پژوهش هنر، استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

    تزیینات معماری در دوره قاجار دارای ویژگیهای متمایز و بسیار مهمی است. ورود برخی نقوش جدید همراه با طیف رنگ های گرم و تجلی نوعی تصویر پردازی خاص، تزیینات بناهای این دوره را از دیگر دوره های تاریخی جدا می کند. نقش فرشته از نقوش بدیع و خاص عصر قاجار است که در تزیینات بناهای این دوره بارها و بارها مشاهده می شود، در بیشتر این موارد، نقش فرشته دارای ویژگی های بارز همراه با اصول تصویرگری مشخص مانند رنگ های مشخص و حالات یکسان می باشد.
    قرار گیری نقش فرشته بر قسمت ورودی بنا همراه با پوشش نیمه عریان، چند رنگ بودن بال فرشته و یا ارجحیت رنگ قرمز و آبی بر دیگر رنگ ها در پوشاک آن، از ویژگی های مشخص آن است. این دقت در اسلوب و قواعد طراحی نقش فرشته، نمایانگر اهمیت ویژه این نقش در تزیینات معماری است. این تحقیق از نوع تاریخی است که به شیوه ی تحلیلی- توصیفی و با جمع آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای، الکترونیکی و ثبت مشاهدات عینی انجام شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The design of angel in Qajar monument tile in Azadi courtyard of the holy shrine of imam Reza(P.B.U.H)

نویسندگان [English]

  • Akram Noori 1
  • Mohamadreza Hassani 2
1 PHD student of art research Alzahra university
2 PHD art research, faculty member of university Sistan & Balouchestan
چکیده [English]

    Architectural decorations in Qaja era have distinctive and very important features. The arrival of some new designs with warm colors and epiphany of a specific imagery differentiates the monuments decorations of this era from other eras. The design of angel is of the exquisite and unique designs of this era which is repeatedly observed in building designs of Qajar era; in the majority of these cases the design of angel has outstanding (clear) characteristics with specified principles of illustrations such as colors and similar states.
    These designs are considered useful and important in Tile work of Qajar era which have been drawn with certain rules and features. Being inscribed with half-naked covering on the entrance of the building, greater inclining on portraying Angel's wing in multi colored, or preference of blue and red over other colors are the specific features of this design. Attention in style and rules of designing the angel represents the importance of this design in monuments decorations of that era. This research has been conducted according to descriptive-analytical method and through data collection of library resources, electronic and objective observations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qajar Art
  • the design of Angel
  • architectural decoration
  • the holy shrine of Imam Reza (P.B.U.H)
کتاب ها:

اسکارچیا، جیان روبرتو (1376)، تاریخ هنر ایران هنر صفوی زند قاجار، یعقوب آژند، تهران: مولی.

عالم زاده، بزرگ (1390)، دانشنامه رضوی، تهران: شاهد.

غیبی، مهرآسا (1385)، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران: هیرمند.

قپانداران، وجیهه (1389)، تاریخ پوشاک ایرانیان، قم: مهر بیکران.

گودرزی، مرتضی (1388)، آیینه خیال: تجزیه و تحلیل و بررسی نقوش و تزیینات در هنر دوره قاجار تهران، تهران: سوره مهر.

مکی نژاد، مهدی (1387)، تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی: تزیینات معماری، تهران: سمت.

مؤتمن، علی (1348)، راهنما یا تاریخ آستان قدس رضوی، تهران: چاپخانه بانک ملی ایران.

مقالات:

آژند، یعقوب(1385)،"دیوارنگاری در دوره قاجار"، نشریه هنر و معماری: هنرهای تجسمی، شماره 25، صص41-34.

اکبری، رضا و محمدهادی محمودی(1391)،" فرشته شناسی در اندیشه ملاصدرا "، فصلنامه فلسفه و کلام، شماره 30، صص 50-37.

بمانیان، محمد رضا و کوروش مؤمنی و حسین سلطانزاده (1390)، " بررسی نوآوری و تحولات تزیینات و نقوش کاشی کاری مسجد- مدرسه های دوره قاجار"، فصلنامه نگره، شماره18، صص47-35.

شیمل، انه ماری و پرسیلا ساسک و مریم میر احمدی، (1382) " ارزش های رنگ در هنر و ادبیات ایران"، نامه انجمن، شماره12، صص58-40.

کامرانی، بهنام (1385)، " تبارشناسی فرشته در نقاشی ایران"، کتاب ماه هنر، شماره 95 و 96، صص65-52.

ملکی، سعدی (1381)، "هنر و معماری قاجار مسجد جامع قزوین"، کتاب ماه هنر، شماره 45 و 46، صص110-117.

منابع انگلیسی:

Bear, Eva (2004), The Human Figure In Islamic Art, Mazda, California.

Floor, Willem (1999), Art (Naqqashi) and Artists (Naqqashan) in Qajar Persia, http://arch net .org> system> original> dpc 1575.

Loukonine, Vladimir and Anatoli Ivanov (2003), Persian Art, Slovakia, London.

Seif, Hadi (2014), Persian Painted Tile Work from the 18th and 19the Centuries-the Shiraz School, Arnoldsche, Stuttgart.

Welch, Stuart Cary (1976), Persian Painting, George Braziller, New York.

منابع سایت:

http://blog.neginsafar.com,95/8/24, 10am.

http://aryazamyn.com, 95/9/2, 9:30am.

 

 

منابع تصاویر:

آرشیو نگارنده.

غیبی، مهرآسا (1385)، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران: هیرمند.

قپانداران، وجیهه (1389)، تاریخ پوشاک ایرانیان، قم: مهر بیکران.

Welch, Stuart Cary (1976), Persian Painting, George Braziller, New York.

http://blog.neginsafar.com,95/8/24, 10am.

http://aryazamyn.com, 95/9/2, 9:30am.