مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

باورهای کهن بدوی در روایات زردتشتی و شاهنامه فردوسی(با تاکید بر شاهنامه مصور کتابخانه پاریس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/ias.2021.272293.1539
چکیده
قبایل بدوی عقایدی کهن داشتند که برخاسته از حس فطری خداجویی در میان آنان بود؛ این عقاید که در ادوار مختلف به‌صورت مانا، فتیش، آنمیزیم، سحر و جادو، آیین قربانی و توتم جلوه‌گر شده است، در طی فرایند فطری، اعتقادی و ذهنی بشر پیدا شد. این عقاید پس از جلوه در آیین‌ها و ادیان مختلف، در گسترۀ تدریجی تکامل خود بر زندگی امروز بشر نیز سایه افکنده است. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی براساس منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. در این پژوهش، همسانی صوری که به‌دنبال اشتراک لایه جمعی ذهن ناخودآگاه و با نگاه محدود و ذهن محصور بشر آن روزگار تحلیل شد و در صورت اعتقادی بنیادین قرار گرفت. در بین این باورها به فتیش، توتم و سحر و جادو بیشترین توجه را داشته است که  برخی با حفظ نام و نشان خود در اساطیر و حماسه‌های ایرانی راه یافته  است. در این روند برخی از باورها بدون یادکردی از پیشینه‌شان در باورهای عامیانه، نشانی پررنگ دارد که بعضاً با مطالعات ژنتیکی و روان‌شناختی از حیطۀ خرافه به دنیای علم کشیده می‌شوند. در این تحقیق سعی بر آن است که پس از بیان باورهای کهن بدوی به نشانه‌های آن در روایات ودایی، زردشتی و اساطیر دیگر اشاره شود و علت همسانی آن‌ها  مورد بررسی قرار گیرد.
اهداف پژوهش:

بررسی باورهای کهن بدوی در روایات زدشتی.
بررسی باورهای کهن بدوی در شاهنامه با تأکید بر شاهنامه مصور کتابخانه پاریس.

سؤالات پژوهش:

باورهای کهن بدوی در روایات زدشتی چگونه منعکس شده است؟
باورهای کهن بدوی در شاهنامه با تأکید بر شاهنامه مصور کتابخانه پاریس چگونه بارتاب یافته است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ancient Bedouin Beliefs in Zoroastrian Traditions and Ferdowsi's Shahnameh (with emphasis on the illustrated Shahnameh of the Paris Library)

نویسنده English

Zohreh Sarmad
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Yadgar Imam Khomeini (RA) Shahrari Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The primitive tribes had ancient beliefs that arose from the innate sense of God-seeking among them; These beliefs, which have been manifested in different eras in the form of mana, fetish, enzyme, magic, sacrifice and totem, were found during the innate, belief and mental process of human beings, and after appearing in different religions and sects, in The gradual extent of its evolution has also overshadowed human life today. Ancient primitive beliefs in the beliefs of primitive religions and different religions have the same form, a formal similarity that seeks to share the collective layer of the subconscious mind with a limited view of the human mind of that time. Was analyzed and based on a fundamental belief, that some of these ideas, including mana, fetish, and animism, can be examined in terms of quantum physics and belief in cosmic consciousness, in terms of the physical, vegetable, animal, and human consciousness, the effect of energy. The vitality of the universe to each other, the recording of waves in the cosmic memory, the belief in various elements are intensified. Among these beliefs, fetish, totem and magic have received the most attention, some of which retain their name and symbol in Persian myths and epics. Has found its way. In this process, some beliefs, without mentioning their background in popular beliefs, have a colorful sign that are sometimes brought to the world of science from the field of superstition through genetic and psychological studies.

کلیدواژه‌ها English

belief
God-seeking
mana
fetish
استروس، کلودلوی. (1361). توتمیسم. ترجمه: مسعود راد، تهران: انتشارات طوس.
الیاده، میرچا. (1372). رساله در تاریخ ادیان. ترجمه: جلال ستاری، تهران: انتشارات سروش.
ایونس، ورونیکا. (1373). اساطیر هند. ترجمه: باجلان فرجی، تهران: نشر گلشن.
بختورتاش، نصرت‌الله. (1384). تاریخ پرچم ایران (درفش ایران از باستان تا امروز). تهران: نشر بهجت.
بهار، مهرداد. (1374). جستاری چند در فرهنگ ایران. تهران: نشر فکر روز.
پرون، استیوارت. (1381). اساطیر رم. ترجمه: باجلان فرخی باجلان و محمدحسین فرخی، تهران: انتشارات اساطیر.
پورداوود، ابراهیم. (2536). یشت‌ها. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
تفضلی، احمد. (1346). مینوی خرد. تهران: انتشارات توس.
حصوری، علی. (1378). سیاوشان. تهران: نشر چشمه.
دادگی، فرنبغ. (1385). بندهش. گزارش: مهرداد بهار، تهران: نشر توس.
دوبوکور، مونیک. (1376). رمزهای زنده جهان. ترجمه: جلال ستاری، تهران: نشر مرکز.
دوستخواه، جلیل. (1385). اوستا. تهران: نشر مروارید.
 .......................... (1377). اوستا. تهران: انتشارات مروارید.
دیاکونوف، م . م. (1346). تاریخ ایران باستان. ترجمه: روحی ارباب، م، تهران: نشر طهوری.
راشد محصل، محمدتقی. (1389). دینکرد هفتم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رضایی، مهدی. (1383). آفرینش و مرگ در اساطیر. تهران: نشر اساطیر.
رضی، هاشم. (1346). فرهنگ نام‌های اوستا. تهران: نشر فروهر.
 ................. . (1382). دین و فرهنگ ایرانی پیش از عصر زردشت. تهران: نشر سخن.
 زرین‌کوب، عبدالحسین. (1384). روزگاران. تهران: انتشارات سخن.
 ژینیو، فیلیپ. (1382). ارداویراف‌نامه. ترجمه: ژاله آموزگار، تهران: انتشارات معین.
سّرامی، قدمعلی. (1378). از رنگ گل تا رنج خار. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
شاله، فلیسین. (1355). تاریخ مختصر ادیان جهان. ترجمه: خدایار محبّی و منوچهر محبی، تهران: نشر طهوری.
عطایی، امید. (1377). راز داستان‎های اوستایی. تهران: نشر عطایی.
فردوسی، ابوالقاسم. (1389). شاهنامه فردوسی. به تصحیح: ژول مول، تهران: نشر الهام.
فون فرنس، ماری لوئیز. (1383). فرایند فردیت در افسانه‌های پریان. ترجمه: زهرا قاضی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
کویاجی، جهانگیر. (1353). آیین‌ها و افسانه‌های ایران و چین باستان. ترجمه: جلیل دوست‌خواه، تهران: انتشارات فرانکلین.
.......................... . (1380). بنیادهای اسطوره و حماسه ایران. گزارش و ویرایش: جلیل دوستخواه، تهران: انتشارات آگه.
محجوب، محمدجعفر. (1371). آفرین فردوسی. تهران: انتشارات مروارید.
مختاری، محمد. (1379). اسطوره زال. تهران: نشر توس.
ناس، جان بایر. (1344). تاریخ جامع ادیان. ترجمه: علی‌اصغر حکمت، تهران: نشر پیروز به همکاری انتشارات فرانکلین.
هال، جیمز. (1383). فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه: رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر.
همیلتون، ادیت. (1383). سیری در اساطیر یونان و رمو. ترجمه: عبدالحسین شریفیان، تهران: انتشارات اساطیر.
هینلز، جان راسل. (1383). شناخت اساطیر ایران. ترجمه: باجلان فرجی، تهران: نشر اساطیر.