مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

رابطه خودشناسی با دیگرشناسی از منظر علامه طباطبایی (ره) و امام خمینی (ره) و انعکاس آن در آثار هنری معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه عرفان اسلامی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
10.22034/ias.2021.269536.1517
چکیده
«خودشناسی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بشر به معنای، شناخت خود و معرفت‌یافتن نسبت به استعدادها و جنبه‌های بالقوه درون خویشتن و ایجاد زمینه‌های رشد برای به فعلیت رساندن آن‌ها است. جهت دستیابی به خودشناسی در این پژوهش با دو پرسش اساسی مواجه هستیم اول اینکه آیا معرفت به خویشتن در گرو دیگرشناسی اعم از خداوند و یا جهان آفرینش است؟ و  دومین مسئله اینکه دستیابی به خودشناسی چه تأثیری در آثار هنری شخص هنرمند دارد؟ علامه طباطبایی (ره) و امام خمینی (ره) به‌عنوان دو حکیم و عارف برجسته دوران معاصر معتقدند که انسان یگانه موجودی است که توانسته با سعۀ وجودی خویش، تمام عوالم هستی را دربرگیرد؛ ایشان وی را از جنبۀ مظهریت حق تعالی، عالم کبیر و از جنبۀ مادی‌اش، عالم اصغر نامیده‌اند. بر این اساس، انسان می‌تواند با شناخت خویشتن به شناخت عوالم و موجودات دیگر دست یابد و به همان میزان که هنرمند به این مهم (خودشناسی) دست می‌یابد، اثر هنری وی شرافت و تأثیرگذاری بیشتری بر مخاطب خویش خواهد داشت.
اهداف پژوهش:

بررسی رابطه خودشناسی با دیگرشناسی از منظر علامه طباطبایی و امام خمینی (ره).
بررسی خودشناسی در آثار هنری معاصر.

سؤالات پژوهش:

رابطه خودشناسی با دیگرشناسی از منظر علامه طباطبایی و امام خمینی (ره) چگونه است؟
خودشناسی در آثار هنری معاصر چگونه بازتاب یافته است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Relationship between self-knowledge and other knowledge from the perspective of Allameh Tabatabai (RA) and Imam Khomeini (RA) and its reflection in contemporary works of art

نویسندگان English

Akram Rezayi
Maryam Bakhtiyar
Department of Islamic Mysticism, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
چکیده English

"Self-knowledge" as one of the most important human beings concerns means to know oneself and to find knowledge about talents and potential aspects within oneself and creating growth grounds for their realization. One of the main questions in this article is whether self-knowledge depends on other knowledge, including God or the world of creation? In the other words, does man have to know the world and other beings in order to know himself? Allameh Tabatabai (RA) and Imam Khomeini (RA) as two prominent sages and mystics in the contemporary era believe that man is the only being who has been able to include all the universe worlds by his existence scope; He called him the great world in terms of Almighty manifestation and called him the smallest world in terms of his materiality. Accordingly, man can achieve knowledge of other worlds and beings by knowing himself; So, in this case, it can be stated that another cognition depends on self-knowledge.

کلیدواژه‌ها English

self-knowledge
theology
other-knowledge
Allameh Tabatabai (RA)
Imam Khomeini (RA)
قرآن کریم
نهج‌البلاغه
آمدی، عبدالواحدبن‌محمد. (1366). تصنیف غررالحکم و دررالحکم . مصطفی درایتی. قم: مرکز نشر التابع المکتب الاعلام الاسلامی.
ابراهیمی دینانی، غلامحسین. (1381). «ادراک خیالی و هنر». خیال، ش2، 11-6.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. (1392). ترجمه و شرح اشارات و تنبیهات. حسن ملکشاهی، دو جلدی، تهران: انتشارات سروش.
اردبیلی، سیدعبدالغنی. (1392). تقریرات فلسفه امام خمینی(ره). 3جلدی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) (عروج).
انصاری شیرازی، یحیی. (1387). دروس شرح منظومه حکیم متأله حاج مل هادی سبزواری. 4 جلدی، قم: بوستان کتاب.
بینایی مطلق، محمد. (1381) مبانی متافیزیکی زیبایی و هنر. نبوی، سید عباس، قم: نشر معارف.
جوادی آملی، عبدالله. (1385) تفسیر انسان به انسان. محمدحسین الهی‌زاده، قم: اسراء.
حکیم‌زاده، پدرام. (1397). هنر اسلامی: اهداف، اصول، دیدگاه. تهران: نشر شهر پدرام.
حسینی، عفت‌السادات؛ ضیاء شهابی، پرویز. جوادی، محسن. (1398). «پژوهشی پیرامون هنر از حیث اعتباری‌بودن براساس نظریه اعتباریات علامه سید محمدحسین طباطبایی». فلسفه و کلام اسلامی، ش6 ، 228-207.
حکمت مهر، محمدمهدی و همکاران. (1398). «عوالم هستی در حکمت اسلامی و برآیند آن در حکمت هنر اسلامی». حکمت اسلامی، ش2، 74-51.
دهخدا، علی‌اکبر. (1385). لغت‌نامه. جعفر شهیدی. 2 جلدی، تهران: دانشگاه تهران.
شبستری، محمودبن‌عبدالکریم. (1382). گلشن راز . محمد حماصیان، کرمان: خدمات فرهنگی کرمان.
صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم. (1410). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. حاشیه‌نویس: هادی‌بن‌مهدی سبزواری- علی‌بن‌جمشید نوری-محمدحسین طباطبایی- علی‌بن‌عبدالله زنوزی-محمدبن معصوم مدرس زنجانی، علی. سمیع، اسماعیل‌بن‌محمد و اصفهانی، واحدالعین. (بی‌تا). مقدمه‌نویس: محمدرضا ظفر، 9 جلدی، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
طباطبایی، محمدحسین. (1374). ترجمه تفسیر المیزان. محمدباقر موسوی همدانی، 20جلدی، قم: دفتر انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم).
------،------ . (1376). ترجمه بدایه‌الحکمه. محمدباقر سعیدی روشن، قم: بی‌نا.
------،------ . (1387الف). مجموعه رسائل علامه طباطبایی(ره). تصحیح: هادی خسرو شاهی، 3 جلدی، قم: بوستان کتاب.
------،------. (1387ب). ترجمه و شرح نهایه الحکمه. تصحیح: علی شیروانی، 3جلدی. قم:ب وستان کتاب.
------،------. (1388ب). انسان از آغاز تا انجام. هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
------،--------. (1428ه.ق). مجموعه رسائل العلامه الطباطبایی(ره). صباح ربیعی، قم: باقیات.
موسوی خمینی، روح‌الله. (1382). شرح حدیث جنود عقل و جهل. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) (عروج).
------،------. (1389ب). صحیفه امام. 22 جلدی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) (عروج).
------،------. (1376). شرح دعای سحر. احمد فهری زنجان، تهران: نشر تربت.