مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

قابلیت مضمون و فرم در غزل های حسین منزوی در تطبیق با مضامین مشابه در نگاره های خمسه نظامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 دکتری تخصصی، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
3 دکتری تخصصی، استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
10.22034/ias.2022.339857.1948
چکیده
در شعر معاصر یأس و امید از مضامین پرکاربردی است که شاعران در پی رخدادهای سیاسی و اجتماعی در اشعار خود به‌کار برده‌اند. حسین منزوی از شاعران معاصری است که با اندیشۀ سیاسی و اجتماعی و تحول در سرودن غزل نو که یکی از ارکان ابداع غزل نو به‌حساب می‌آید پا به عرصۀ ظهور نهاد. در سروده‌های وی اشعاری وجود دارد که بیانگر افکار سیاسی و اجتماعی او می‌باشد. پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده ‎های منابع کتابخانه‎ ای به‌رشتۀ تحریر درآمده است. یافته های پژوهش حاکی از این است که مضمون اشعار سیاسی و اجتماعی وی بیشتر یأس و حسرت و خفقان و گلایه از روزگار و مرگ است. در بسیاری از اشعار منزوی واژۀ یأس و امید ملاحظه می‌شود و در برخی از سروده‌های وی امیدواری به زندگی بسیار رنگین است و می‌توان گفت وی امیدوارترین شاعر معاصر است. درحالی‌که این‌گونه نیست و بسیاری از امیدهای اشعار او حکایت از ناامیدی دارد که از شکست سیاسی، اجتماعی، عشقی و عمومی نشأت می‌گیرد. رفتار انسان‌ها در محیط کار تابع عوامل بسیار گسترده‌ای است که ریشه در ویژگی‌های انسان و نوع تعامل در محیط دارد. به‌خصوص صاحب‌نظران در مکتب جبرگرایان روی این موضوع تأکید داشته و تأثیرگذاربودن و تعیین‌کننده‌بودن عوامل طبیعی اعتقاد داشته و این رویکرد رابطۀ محیط و رفتار را رابطه علّی می­دانند. خمسۀ نظامی نیز یکی از آثار فاخر ادب فارسی است که مصور شده و دارای نگاره‌هایی است. بررسی نگاره‌های موجود در این اثر نیز حاکی از امتداد امیدها و رنج‌ها در این آثار هنر است.

اهداف پژوهش:
1. بررسی تأثیر شکست سیاسی، اجتماعی، عشقی و عمومی بر اشعار حسین منزوی.
2. بررسی تطبیقی مضمون در اشعار حسین منزوی و نگاره‎ های خمسه نظامی.

سؤالات پژوهش:
1. تأثیر شکست سیاسی، اجتماعی، عشقی و عمومی بر اشعار حسین منزوی چگونه می‎باشد؟
2. مضامین اشعار حسین منزوی و نگاره های خمسۀ نظامی چه شباهتی با یکدیگر دارند؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ability of theme and form in Hossein Manzavi's lyric poems in comparison with similar themes in Khamseh Nezami drawings

نویسندگان English

Reza Hadi Loo 1
Touraj Aghdaei 2
Heidar Hasanloo 3
Mehri Talkhabi 3
1 PhD Candidate, Department of Persian Language and Literature, Zanjan Branch, Islamic Azad University of Zanjan, Iran.
2 PhD, Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran.
3 PhD, Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran.

کلیدواژه‌ها English

Contemporary Poetry
Hossein Manzavi
Despair
Hope
Hate and Curse
اسماعیلی، مراد و حسن‌پور آلاشتی، حسین. (1388). «اسطوره در اشعار سیاوش کسرایی». تهران، مجله ادب پژوهی، پاییز، شماره ۹.
امین، سیدحسن. (۱۳۸۴). ادبیات معاصر ایران. تهران: انتشارات دایره‌المعارف ایرانشناسی.
باقی‌نژاد، عباس. (۱۳۸۷). تأملی در ادبیات امروز. تهران: نشر کتاب پارسه.
براهنی، رضا. (۱۳۶۶). کیمیا و خاک. چاپ دوم، تهران: نشر مرغ آمین.
بشیری، علی‌اصغر. (1390). غزل نو. تهران: نسل آفتاب.
روزبه، محمدرضا. (1388). ادبیات معاصر ایران. چاپ چهارم، تهران: روزگار.
روحانی، حمیدرضا و سخاوت، آزاده. (1395). «معرفی و بررسی نسخه ­ای مصور از دورۀ ترکمانان متعلق به موزۀ هنرهای اسلامی کوالالامپور». نشریه هنرهای زیبا، شمارۀ 3، صص. 64-53.
زدوار، بهمن. (1390). در من ادراکی است از او عاشقانه و تصویری است جاودانه. از مجموعه ترانه و تندر به تمام مهدی فیروزیان، تهران: سخن.
زرشناس، شهریار. (1386). پیش‌درآمدی بر رویکردها و مکتب‌های ادبی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
زرقانی، سیدمهدی. (1387). چشم‌انداز شعر معاصر ایران. چاپ سوم، تهران: ثالث.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (۱۳۸۷). ادوار شعر فارسی، از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: انتشارات سخن.
صبور، داریوش. (1382). آفاق غزل فارسی، تهران: زوار.
ضرقام، ادهم و داستان، فرزانه. (1395). «پژوهشی پیرامون قدیمی‌ترین نسخه مصور خمسه نظامی مبتنی بر مقایسه تطبیقی نسخه جلایری»، هنرهای زیبا، شمارۀ 1، صص. 60-53.
منزوی، حسین. (1389). مجموعه اشعار حسین منزوی به کوشش محمد فتحی. تهران: نگاه.
منزوی، حسین. (1382). حنجره زخمی تغزل. چاپ دوم، تهران: آفرینش.
نوروزی، فائزه؛ عرب‌زاده، جمال و اسکندری، ایرج. (1397). «گونه­شناسی تطبیقی تشعیر نگاره­ های خمسه شاه طهماسبی»، فصلنامۀ هنرهای صناعی اسلامی، شمارۀ 1، صص. 84-71.