مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

مضامین صلح اندیشی در شاهنامه های مصور دوره تیموری و صفوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
10.22034/ias.2022.343756.1970
چکیده
ادبیات هر سرزمینی تجلی باورها، ارزش‌ها و فرهنگ آن سرزمین است. مهم‌ترین و کامل‌ترین بازتاب فرهنگ کهن ایران را در شاهنامه فردوسی می‌توانیم ببینیم. شاهنامه یکی از بزرگ‌ترین آثار حماسی جهان و دربردارندۀ بخش بزرگی از فرهنگ ارزشمند ایرانی است. نگارنده با روش واکاوی اسناد و تحلیل محتوا دریافته است که فردوسی خردمند، اندیشمندانه کوشیده است که در ضمن بیان حماسی داستان‌های کهن از مفاهیم و مضامینی استفاده نماید که خواننده شاهنامه با تحلیل و در کنار هم قراردادن آن مفاهیم، خود به کشف حاکمیت نگاه صلح‌اندیشانه موجود در فرهنگ اصیل ایرانی دست پیدا کند. هدف این پژوهش، بیان مضامینی است که با حضورشان در شاهنامه به بالا رفتن بسامدی نگاه صلح‌اندیشی در این کتاب سترگ، کمک می‌کند. این کتاب برخلاف دیگر آثار حماسی جهان که جنگ‌محور است، دارای نگاه صلح‌گرایانه و دفاع‌محور می‌باشد. همچنین این کتاب می‌تواند به‌عنوان آیینه‌ای از اقتدار، عزت و آزادگی فرهنگ صلح‌اندیش ایرانیان را به دیگر ملت‌های جهان نشان دهد؛ از دیگر سو، با حجم بالای مفاهیم صلح‌مدارانه در شاهنامه به گسترش خوانش و درک بیشتر و بهتر فرهنگ ملی، به افتخارات و باورهای هویتی ایرانیان کمک کند.
اهداف پژوهش:

بررسی اهمیت کاربست بیان مضامین صلح‌اندیشی در شاهنامه.
بررسی مضامین صلح‌اندیشی در شاهنامه دوره مصور تیموری و صفوی.

سؤالات پژوهش:

اهمیت کاربست بیان مضامین صلح‌اندیشی در شاهنامه چیست؟
مضامین صلح‌اندیشی در شاهنامه دوره مصور تیموری و صفوی چگونه منعکس شده است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Themes of peace thinking in illustrated Shahnamehs of the Timurid and Safavid periods

نویسندگان English

Masoumeh Sheikh Baradaran
Mohammad Shah Badizadeh
Reza Ashraf Zadeh
Department of Persian Language and Literature, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran

کلیدواژه‌ها English

Shahnameh
Ferdowsi
themes of peace thinking
احمدی توانا، اکرم؛ الماسی، فتانه. (1401). «مسئله جانشینی در شاهنامه‌های مصور سه شاهزاده تیموری (شاهنامه بایسنقری، ابراهیم سلطان و محمد جودکی)». دوره 12، شماره 24، 47-61.
بیگدلی، محمدرضا. (۱۳۸۶). «ایرانشناسی: صلح، مدارا و همزیستی در اشعار حکیم ابوالقاسم فردوسی»، حافظ، ش48، ۳۰.
اسلامی ندوشن، محمدعلی. (۱۳۸۱). ایران و جهان از نگاه شاهنامه. تهران: انتشارات امیرکبیر .
بوتول، گاستون. (۱۳۷۱). جامعه‌شناسی صلح. ترجمه: هوشنگ فرخجسته، تهران: شیفته.
بهار، مهرداد. (۱۳۸۷). پژوهشی در اساطیر ایران (پارۀ‌ نخست و پارۀ‌ دویم )ویراسته ‌یکتایون مزداپور، چاپ هفتم، تهران: آگه.
ریر، دون بیتی. (۱۳۸۰). شکیبایی سرآغاز صلح. ترجمه: علی‌اکبر مرعشی، حسین موسویان، تهران: مرکز منابع تربیت معلم.
رجبی نیازآبادی، الهام؛ فرخ‌پور، فرزانه و اکبری مفاخر، آرش. (1398). «پیوند و گسست متن و نگاره در شاهنامه بایسنقری». جستارهای نوین ادبی، دوره 52، شماره 1(204)، 125-95.
حمیدی، بهمن. (۱۳۷۳). تأملی بر خان چهارم». چیستا، اردیبهشت و خرداد، ش ۱۰۸ و ۱۰۹، ۶95-688.
خالقی مطلق، جلال. (۱۳۷۲). گل رنج‌های کهن. به کوشش علی دهباشی، تهران: نشر مرکز.
شیخ برادران، معصومه. (۱۳۸۰). به‌سوی آبی دل‌ها. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی.
صفا، ذبیح‌الله. (۱۳۸۷). حماسه‌سرایی در ایران از قدیم‌ترین عهد تاریخی تا قرن چهاردهم هجری. چاپ چهارم، تهران: فردوسی.
فردوسی، ابوالقاسم. (۱۳۷۹). شاهنامه. به کوشش دکتر حمید سعیدیان (۹جلد) براساس چاپ مسکو، چاپ پنجم، تهران: نشر قطره.
فردوسی، شاهنامه. (۱۳۸۶. تصحیح جلال خالقی مطلق. (۸ جلد)، تهران: انتشارات دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
کزازی، میرجلال‌الدین. (۱۳۸۰). رویا، حماسه، اسطوره. تهران: نشر مرکز.
محمدزاده، مهدی؛ عادل، ظاهر. (1394). «تأثیر شاهنامه طهماسبی در سنت شاهنامه‌نگاری عثمانی». نگره،7. دوره 10، شماره 34، 37-2.
یاحقی، محمدجعفر. (۱۳۶۹). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی سروش.