مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

احیای ارزش های اسلامی در اشعار ابوالقاسم الشابی و شب نامه های دوران مشروطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران
2 استادیار گروه ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران
10.22034/ias.2022.343751.1968
چکیده
ابوالقاسم الشابی شاعر معاصر کشور تونس نمونه والای قهرمانان عرصۀ مبارزه با استعمار است که نه‌تنها در افریقا که در جای‌جای جهان اسلام به‌عنوان شاعری دلسوز و متعهد به جامعه و سرنوشت ملت‌ها شناخته می‌شود. الشابی برای شعر و شاعر رسالتی فراتر از آنچه در ذهن همگان است، قائل می‌باشد. در این پژوهش به روش تحلیلی و توصیفی به جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای پرداخته شد. الشابی اعتقاد دارد که شعر باید زندگی انسان را به تصویر بکشد و از نظر او شعر تصویری صادقانه و تعبیری راستین از واقعیت است و به همین دلیل کوشید نه‌تنها دردها و رنج‌های ملت خود که دردها و رنج‌های همه ملت‌های زخم خورده استعمار را به تصویر بکشد. شابی، تحت‌تأثیر شرایط اجتماعی، سیاسی تقریباً مشابه به بیان جلوه‌های بیداری مردمی و اسلامی جوامع خود پرداخته است. او با اینکه سلاح به‌دست نگرفته است؛ سلاح شعرش از هر سلاحی قدرتمندتر و نابود کننده‏تر بوده است؛ به‌طوری‌که در انقلاب اخیر تونس، نمونه قوی و ملموس آن قابل مشاهده بود و جوانان انقلابی تونسی هم صدا با هم، شعر شابی را در راه رسیدن به هدفشان، یعنی آزادی و مبارزه با ظلم حاکم بر جامعه زمزمه می‌کردند. در شب‌نامه‌های دوران مشروطه نیز پیام‌های آزادی‌خواهی به یکی از عناصر محوری در انقلاب مشروطه تبدیل شد.‌
اهداف پژوهش:

حاضر بررسی جلوه‌های بیداری اسلامی در اشعار ابوالقاسم الشابی.
بررسی جلوه‌های بیداری اسلامی در شب‌نامه‌های دوران مشروطه.

سؤالات پژوهش:

جلوه‌های بیداری اسلامی در اشعار ابوالقاسم الشابی چگونه بازتاب یافته است؟
جلوه‌های بیداری اسلامی در شب‌نامه‌های دوران مشروطه چگونه بازتاب یافته است؟

 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Revival of Islamic values in the poems of Abu al-Qasim al-Shabi and night letters of the constitutional era

نویسندگان English

Safiollah Kord 1
Esmaeil Eslami 2
Mohammad Fatehi 2
1 PhD Student, Department of Arabic Literature, Faculty of Literature and Humanities, Jiroft Branch, Islamic Azad University, Jiroft, Iran
2 Assistant Professor, Department of Arabic Literature, Faculty of Literature and Humanities, Jiroft Branch, Islamic Azad University, Jiroft, Iran

کلیدواژه‌ها English

Islamic Awakening
Abolghasem Shabi
Manifestations of Islamic Sustainability
Awakening effects
آدمیت، فریدون. (1355). ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، تهران: پیام.
آل‌بویه لنگرودی، عبدالعلی. (1321). «جلوه‌های پایداری در شعر ابو‌القاسم شابی»، ادبیات پایداری، ش 3 و 4، 27-1.
الجابری، محمدصالح. (1274). الشعر التونسی المعاصر، بیروت: الشرکة التونسیة للتوزیع.
امیردهی، علیرضا. (1385). «سرزمین‌های جهان اسلام»، تونس، اندیشه تقریب، شماره 2، 1.
حسینی، عبدالله؛ سلیمی‌نژاد، انصار و اسماعیلی، عثمان. (1322). «بیداری اسلامی، مردمی در اشعار فرخی و شابی». ادبیات پایداری، شماره 26، 22-11.
حمدوالدقس، فؤاد. (بی‌تا). تاریخ ادباء العربیة. الطبعة الثانیه، حلب سوریه: دارالقلم العربی.
شابی، ابوالقاسم. (2008). الاغانی، تحقیق صلاح‌الدین الهواری، بیروت: دارالعودة.
شابی، ابی‌القاسم. (1226). دیوان ابی‌القاسم الشابی. قدم له و شرحه مجید طراد، الطبعة الثانیة، بیروت: دارالکتاب العربی.
شبستری، معصومه. (1376). «ابوالقاسم شابی». فصلنامه ادبیات معاصر، ش 3، 1.
شراره، عبداللطیف. (1282). دراسة تحلیلی. بیروت: دار بیروت.
شریف کاشانی، محمدمهدی. (1362). وقایع اتفاقیه در روزگار مشروطه. تهران: نشر تاریخ ایران.
شیخ، غرید. (1222 م). دیوان الشابی. بیروت لبنان: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
صمود، حمادی. (1225). الشعر العربی المعاصر فی تونس، هیئتة المنجم. معجم البابطین، بیروت: نشر عبدالعزیز مسعود البابطین.
عیوض‌زاده، شهلا. (1385). «شبنامه، رسانه جانشین عصر مشروطه». گنجینه اسناد، شماره 62، 214-207.
کرو، ابوالقاسم محمد. (1221). آثار الشایی و صداه فی الشرق. بیروت: المکتب التجاری.
المقالح، عبدالعزیز. (1248). عمالقة عند مطلع القرآن. الطبعة الثانیة. بیروت: منشورات دارالآداب.
ملک‌زاده، مهدی. (1362). تاریخ انقلاب مشروطیت ایرانن. تهران: علمی و فرهنگی.
ممتحن، مهدی و مهاجر، زهرا. (1322). اقبال لاهوری و ابوالقاسم شابی در گذرگاه ادبیات تطبیقی. تهران: لوح محفوظ.
ممتحن، مهدی. (1323). «تجلّی تعهد اجتماعی و اندیشه‌های وطنی در شعر شاعران متعهد ابوالقاسم شابی و اقبال لاهوری، ادبیات پارسی معاصر»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره اول، 22-1.
مهتدی، حسین. (1325). «جلوه‌های بیداری اسلامی در اشعار علامه فضل سیدمحمد حسین فضل‌الله». ادبیات پایداری، شماره پانزدهم، 399-375.
میرقادری، فضل‌الله. (1385). شعر تأمّلی در ادبیات معاصر عربی. شیراز: انتشارات نوید.
یوسف، فرحات. (2017). أزمة الفهم فی الصحوة الإسلامیة (التشخیص والعلاج). همایش "الإسلام والتحدیات المعاصرة" در دانشکده أصول الدین فی الجامعة الإسلامیة.