مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

نقش آرایه های بصری و ادبی در بهبود آموزش در کتابهای نونگاشت فارسی مقطع متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
10.22034/ias.2023.377671.2137
چکیده
در نظام آموزشی کشورمان کتاب­های درسی مهم­ترین ابزار آموزشی برای معلمان و دانش­آموزان می­باشد؛ در این میان، کتاب­های فارسی به‌عنوان انتقال‌دهندۀ میراث معنوی این مرزوبوم اهمیت و ضرورت بیشتری دارند. ازآنجایی‌که مفاهیم غنایی، عرفانی، حماسی بخش عظیمی از متون ادبی ما را دربر می­گیرد، به همین جهت آشنایی با صورخیال برای درک هرچه بیشتر زیبایی­های متون ادبی لازم و ضروری می­باشد؛ همچنین از تعداد بیست و پنج سؤال بخش ادبیات فارسی عمومی در کنکور سراسری، چهار سؤال به آرایه­های ادبی اختصاص دارد؛ پس نحوۀ آموزش آرایه­های ادبی در کتاب‌های نونگاشت فارسی متوسطه بسیار حائز اهمیت می­باشد. براساس تحلیل داده­های آماری منتشرشده از طرف سازمان آموزش و سنجش کشور، میزان جواب­دهی به سؤالات این مبحث در اولین کنکور سراسری نظام جدید، در پنج گروه آزمایشی تجربی، ریاضی، انسانی، هنر و زبان تحلیل گردیده است و باتوجه‌به نتایج به‌دست‌آمده در بین کل شرکت‌کنندگان این پنج رشته ، 20% از دانش‌آموزان جواب درست، 52% جواب سفید و 27% جواب غلط به این سؤالات داده‌اند که نتایج به‌دست‌آمده نشان می­دهد در این کتاب‌ها «آرایه­های ادبی» به‌خوبی آموزش داده نشده است.
اهداف پژوهش:

نقد و تحلیل محتوای آموزشی کتاب‌های نونگاشت فارسی مقطع متوسطه اول و دوم.
بررسی جایگاه آرایه‌های ادبی و بصری در کتاب‌های فارسی.

سؤالات پژوهش:

محتوای آموزشی کتاب‌های نونگاشت فارسی مقطع متوسطه اول و دوم دارای چه مختصاتی است؟
آرایه‌های ادبی و بصری در کتاب‌های فارسی متوسطه دارای چه اهمیتی هستند؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of Visual and Literary Devices in Enhancing Education in Newly Compiled Persian Textbooks for Secondary Education

نویسندگان English

Masoud Nabati 1
Abdulnasser Nazarian 2
Bahman Nozhat 2
1 PhD student, Persian language and literature, Urmia University, Urmia, Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده English

In Iran's educational system, textbooks serve as the most important instructional tools for teachers and students. Among these, Persian textbooks hold particular significance as they transmit the spiritual heritage of the nation. Given that lyrical, mystical, and epic concepts constitute a substantial portion of our literary texts, familiarity with figurative language is essential for appreciating the beauty of literary works. Furthermore, out of twenty-five questions in the general Persian literature section of the national university entrance exam (Konkur), four are dedicated to literary devices. Thus, the methodology for teaching literary devices in newly compiled Persian textbooks for secondary education is of paramount importance.
According to statistical data published by the National Organization for Educational Testing, the response rates to questions on this topic in the first national entrance exam under the new system were analyzed across five experimental groups: experimental sciences, mathematics, humanities, arts, and languages. The results revealed that among all participants in these five fields, 20% answered correctly, 52% left the questions blank, and 27% answered incorrectly. These findings indicate that literary devices are not being effectively taught in these textbooks.
Research Objectives:

To critique and analyze the educational content of newly compiled Persian textbooks for junior and senior secondary education.
To examine the role of literary and visual devices in Persian textbooks.

Research Questions:

What are the characteristics of the educational content in newly compiled Persian textbooks for junior and senior secondary education?
What is the significance of literary and visual devices in Persian textbooks for secondary education?

کلیدواژه‌ها English

Persian textbooks
Junior and senior secondary education
Literary devices
National university entrance exam
استعلامی، محمد. (1370). «آموزش زبان، آموزش ادبیات». رشد آموزش زبان وادب فارسی، بهار70، شماره24، 21- 12.
اکبری شلدره، فریدون و همکاران. (1396). فارسی پایه نهم دوره اول متوسطه. چاپ سوم، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
انجمنی، فریبا. (1385). «از طراحی برنامه درسی تا تولید کتاب». رشد آموزش قرآن، شماره14، 11-6.
بخشی جویباری، کبری؛ هاشمی جویباری، سیداحمد. (1396). «چشم‌ها را باید شست». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره120.
برنامه پنجم توسعه وزارت آموزش پرورش. (1388). مرکز برنامه‌ریزی، نظارت راهبردی تحول بنیادین وزارت آموزش و پرورش.
برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. (1389). طرح تحول بنیادین برنامه‌های درسی و تربیتی. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
پولادیان، حسین. (1393). «نقد وبررسی کتاب تازه تألیف فارسی سال هفتم». رشد آموزش زبان وادب فارسی، دوره28، شماره1.
چاکری حکمی، کبری. (1397). «تحقیقات جدید در علوم انسانی». شماره 41 تا 42.
حسنی، حسین. (1398). «فصلنامه پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی». شماره 2.
روشندل، علی‌اکبر. (1397). «معرفی کتاب‌های درسی پایه دوازدهم». ضمیمه رشد معلم، 38-36.
ریاحی، محمدامین. (1377). «ماجرای کتاب‌های درسی». بخارا، شماره، 80-59.
سبزواری، مهدی؛ محمدی، فاطمه. (1393). «نقد زبان‌شناختی کتاب زبان فارسی مقطع متوسطه و مسائل آموزشی آن». علم زبان، شماره3.
سعدزاده، مریم. (1397). نقدی بر کتاب‌های نونگاشت فارسی دوره متوسطه دوم. رشدآموزش زبان و ادب فارسی، دوره 32، شماره1، 41-36.
سنگری، محمدرضا. (1396). «گزارشی از میزگرد روش‌های نوین تدریس زبان و ادبیات فارسی در پایه یازدهم». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره‌های 123 و122، 9- 3 و 7-3.
سند تحول راهبردی نظام تربیت رسمی و عمومی در افق چشم‌انداز. (1388). طرح تدوین سند ملی آموزش و پرورش.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. (1387). «کتاب درسی مطلوب چیست؟،». رشد معلم، شماره 228، 9-7.
شقاقی، ویدا. (1378). «اهداف آموزش زبان فارسی». نامه فرهنگ، شماره 34، 132-126.
شریعتمداری، علی. (1370). برنامه‌ریزی درسی. چاپ دوم، قم: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
صداقت همدانی، مرجان. (1388). بررسی محتوای کتاب‌های زبان فارسی در دوره متوسطه از دیدگاه دبیران و دانش‌آموزان همدان، داشگاه پیام نور تهران.
علائی، نیلوفر. (1384). «آموزش تفکر انتقادی و ادبیات». سخن سمت، شماره 16، 45-25.
علوی مقدم، سیدبهنام؛ خیرآبادی، رضا. (1391). «جایگاه زبان فارسی در برنامه درسی ملی». رشدآموزش زبان وادب فارسی، شماره 103، 15-12.
قاسم‌پور، حسین و همکاران. (1396). فارسی2پایه یازدهم دوره دوم متوسطه. تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
قاسم‌پور مقدم، حسین. (1383). «بررسی تطبیقی دیدگاه‌ها، رویکردها و روش‌های برنامه درسی زبان‌آموزی وارائه الگویی برای برنامه‌ریزی درسی آموزش زبان فارسی». نوآوری‌های آموزشی، شماره10، 102- 74.
قاسم پور مقدم، حسین؛ روشن، بلقیس؛ محمدی، اکرم (1389). «بررسی ویژگی‌های برنامه درسی آموزش زبان ملی در کشورهای حوزه زبان فارسی». نوآوری‌های آموزشی، شماره36، 28- 7.
قائدی، یحیی. (1388). «برنامه درسی فلسفه به کودکان در دوره راهنمایی و متوسطه». فرهنگ، شماره69، 108-83.
کمالی نهاد، علی‌اکبر. (1396). «چکیده سخنرانی‌های علمی در همایش ملی فارسی پایه دهم؛ تجلیل و ترویج برنامه درسی». رشد آموزش و ادب فارسی، شماره 121، 17-14.
مقصودی، مجتبی. (1393). «مطالعه موردی کتاب فارسی هشتم». خبرنامه فرهنگستان، شماره5، 7-2.
موحد، عبدالحسین. (1397). «تأملی در اهمیت محتوای کتاب‌های درسی». خبرنامه فرهنگستان، شماره 49، 6-3.
مهمان‌دوست، صمد. (1377). «پیشنهادهای کاربردی برای کیفیت آموزشی زبان فارسی». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره47، 41-36.
میری، لیلا. (1396). «مقایسه کتاب ادبیات فارسی2 نظام گذشته با فارسی یازدهم». خبرنامه فرهنگستان، شماره40، 11-3
نخستین، ابراهیم. (1377). «عناصر مؤثر در آموزش زبان و ادبیات فارسی». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره 47، 35- 32.
یاسری، حسین. (1396). «آسیب‌شناسی فارسی (1) پایه دهم». رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره 121، 29-25.