مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

چندصدایی در موسیقی معاصر ایرانی در تطبیق با تکنیک‌های موسیقایی رمان‌های صبح‌های جهان و درس موسیقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فرانسه، گروه تخصصی فرانسه و آلمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه تخصصی فرانسه و آلمانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/ias.2023.377970.2127
چکیده
علی‌رغم اینکه موسیقی مناطق ایران، همانند ردیف موسیقی سنتی ایران یک صدایی است و در اصل تابع هته روفونی، با این حال به فرم‌های چندصدایی، اگرچه اکثراً ناخودآگاهانه، برخورد می‌شود. هدف از این تحقیق، بررسی خوانش ادبی - موسیقایی براساس نظریۀ فرِدِریک سونَک (Frédéric Sounac)، در دو اثر نویسندۀ معاصر فرانسوی، پاسکال کینیار (Pascal Quignard) به نام‌های همۀ «صبح‌های جهان» و «درس موسیقی» است. فرِدِریک سونَک ورود موسیقی را در آثار ادبی با بهره‌بری از اصطلاحات متداول موسیقایی در قرون‌وسطی و باتکیه‌بر مدل‌های لوگوژِن (Logogène) –موضوعی– مِلوژِن (Mélogène) –صدادار– و مِلوفُرم (Méloforme) –رسمی– موردمطالعه قرار داده است. بررسی جایگاه چندصدایی در موسیقی ایران از دیگر مسائل این مقاله است. در  این مقاله، به روش تحلیلی - توصیفی، از بین سه مدل، به بررسی و تشخیص مدل مِلوفُرم خواهیم پرداخت که شامل یک روش جدید ترکیبی در ادبیات است و فرم‌، ژانر، تکنیک‌ موسیقایی و یا به تعبیر دیگر، فوگ‌ (Fugue)، کُنتُرپوان (Contrepoint)، لایت‌موتیف (Leitmotiv) و تِم‌ (Thème) را دربر می‌گیرد. برای به‌کارگیری مدل مِلوفُرم، باید از یک ‌طرف قوۀ مخیلۀ عالی و از طرف دیگر، آگاهی‌های لازم در زمینۀ موسیقی داشت تا امکان ارتباط بین متن و فرم یا تکنیک موسیقایی برقرار شود. در این تحقیق، خواهیم دید که چگونه پاسکال کینیار، با تکیه‌بر تکنیک‌های کاملاً ادبی، درصدد برمی‌آید تا جنبه‌هایی از موسیقی را در عالم ادبی خود وارد کند. ابتدا اشاره‌ای به مدل مِلوفُرم خواهیم داشت، سپس در قسمت‌ دوم، رمانِ همۀ «صبح‌های جهان» و در قسمت سوم، «رسالۀ درس موسیقی» را موردبحث و بررسی قرار خواهیم داد.
اهداف پژوهش:

بررسی خوانش ادبی - موسیقایی رمان همۀ «صبح‌های جهان» و «درس موسیقی» براساس نظریۀ فرِدِریک سونَک.
بررسی چندصدایی در موسیقی معاصر.

سؤالات پژوهش:
1.تحلیل ادبی- موسیقایی رمان همۀ «صبح‌های جهان» و «درس موسیقی» براساس نظریۀ فرِدِریک سونَک چگونه است؟

چندصدایی در موسیقی معاصر چه جایگاهی دارد؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Pascal Quignard: Study of music-literary techniques in Every morning in the world and The music lesson

نویسندگان English

Shahab Dolatkhah 1
Karim Hayati Ashtiani 2
Leila Shobeiry 2
1 Ph.D. student, Specialized Department of French and German, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Specialized Department of French and German, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها English

Pascal Quignard
Every morning in the world
The music lesson
Meloform
Literary techniques
حبیب‌دوست، منصور. (1397). «رویکرد به چندصدایی در موسیقی دستگاهی ایران». همایش ملی جلوه‌های هنر ایرانی-اسلامی در فرهنگ، علوم و اسناد.
مسعودیه، محمدتقی. (1377). «چندصدایی در مسیقی ایران». هنرهای زیبا. شماره 3.
Robert, P. (2011). Le Petit Robert ; Texte remanié et amplifié sous la direction de Josette Rey-Debove et Alain Rey, Paris : Nouvelle édition millésime.
Larousse, P. (2009). Le Petit Larousse ; Paris : Larousse.
Barraud Henry, Universalis, https://www.universalis.fr/classification/musiques/theorie-et-techniques-musicales/theorie-musicale/contrepoint/
Butor, M. (1972). "Composition littéraire et composition musicale" ; Communication et langage, n13.
Arroyas, F. (1977). La Lecture Musico-Littéraire : A l’écoute de Passacaille de Robert Pinget et de Fugue de Roger Laporte ; Ontario.
Sounac, F. (2014). Modèle musical et composition romanesque : Genèse et visages d’une utopie  esthétique ; Paris : Classiques Garnier.
Quignard, P. (1987). La leçon de Musique ; Paris : Hachette.
Tous les Matins du Monde. (1991). Gallimard, Paris : Collection Folio.