مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تاثیرات منازعات اخباریان و اصولیان سده ی 13-14 ق در اعتقادات جامعه ی فرهنگی و هنری شیعی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی الهیات، فلسفه و کلام اسلامی، گروه معارف وفلسفه اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی،بابل، ایران.
2 استادیار گروه معارف وفلسفه اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی،بابل، ایران.
3 استادیار گروه معارف و فلسفه اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد بابل ، دانشگاه آزاد اسلامی،بابل، ایران.
10.22034/ias.2022.350749.2017
چکیده
فقهای شیعه در نگرش دینی و شرعی و نیز در منابع و روش استنباط از احکام به دو دسته اخباری و اصولی تقسیم‌بندی می‌شوند. مکتب اخباری به‌واسطۀ حکومت صفویان در حدود دو سدۀ اندیشه مسلط در جامعه شیعی بوده و با نظریه‌پردازی‌های ملاامین استرآبادی خلق و بسط پیدا کرده است. و این روند تا زمان گسترش اندیشه‌های بهبهانی و شاگردانش ادامه داشته است. این اندیشه‌ها موجب افول اخباریان گردید. با پیروزی اصولیان و به‌تبع آن قدرت‌یافتن اجتهاد، زمینه ورود علما به سیاست فراهم شد. لذا اصولین تأثیری شگرف در جامعه امروزی ما برجا گذاشته‌اند که هنوز هم قابل مشاهده است. در تحقیق پیش‌رو به موارد مورد نزاع و ریشه‌های اختلاف میان اخباریان و اصولیون پراخته می‌شود و اعتقادات هر یک مورد بررسی قرار گرفته تا مشخص شود کدام یک در عصر معاصر مورد قبول فقهای حاضر است. همچنین به این سؤال پاسخ داده می‌شود که عقاید این دو گروه چگونه باعث شکل‌گیری عقاید شیعه معاصر شده است. در پایان نیز این نتیجه اخذ می‌شود که امروزه اصولین توانسته‌اند با پیروزی بر اخباریان غالب فکری فقهای شیعه را موردتوجه خود قرار دهند و مسیر عقلانی را بر برابر مسیر روایی محض بسط دهند. از سوی دیگر، بخش مهمی از انگاره‌های فرهنگی و هنری جامعه شیعی معاصر تحت‌تأثیر این دو مکتب فقهی است.
اهداف پژوهش:

بررسی نزاع و ریشه‌های اختلاف میان اخباریان و اصولیون.
بررسی اندیشه‌های فقهی در جامعۀ فرهنگی و هنری معاصر.

سؤالات پژوهش:

ریشه‌های اختلاف میان اخباریان و اصولیون به‌عنوان مکاتب فقهی چیست؟
اندیشه‌های فقهی چه تأثیری بر جامعۀ فرهنگی و هنری معاصر داشته است؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The effects of the conflicts between the Akhbarists and the Usulists in the 13th-14th century AD on the beliefs of the contemporary Shia cultural and artistic society.

نویسندگان English

Yasser Alizadeh 1
Hossein Soleimani Amoli 2
Abdollah Rajaei Litkoohi 3
1 PhD student in Theology, Philosophy and Islamic Theology, Department of Islamic Education and Philosophy, Faculty of Humanities, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Islamic Education and Philosophy, Faculty of Humanities, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Islamic Education and Philosophy, Faculty of Humanities, Babol Branch, Islamic Azad University, Babol, Iran.
چکیده English

Shiite jurists in religious and religious attitudes as well as in the sources and methods of inferring rulings are divided into two categories: news and principles. The Akhbari school has been the dominant thought in Shiite society for about two centuries due to the Safavid rule and has been created and developed with the theories of Mullah Amin Astarabadi. And this process continued until the spread of the ideas of Behbahani and his students. These ideas caused the decline of the Akhbarians. With the victory of the fundamentalists and the consequent gaining of ijtihad, the ground was prepared for the ulema to enter politics. Therefore, the principles have left a tremendous impact on our society today, which is still visible. In the present research, the disputed cases and the roots of the differences between the Akhbaris and the Usulis are discussed and the beliefs of each of them are examined to determine which one is accepted by the present jurists in the contemporary era. It also answers the question of how the beliefs of these two groups have shaped contemporary Shiite beliefs. In the end, it is concluded that today, the principles have been able to pay attention to the dominant intellectual akhbaris of Shiite jurists and expand the rational path against the path of pure narration.

کلیدواژه‌ها English

NEWSPAPER
PRINCIPALISM
SEQUENTIAL CONFLICT
CONTEMPORARY Shiism
Safavid
استرآبادی، محمدامین. (1424ق). الفواید المدنیه. قم: النشر اسلامی.
اسلامی، مهدی. (1400). «حجیت ظنون». قابل دسترس در پایگاه اینترنتی راسخون.
الگار، حامد. (1371). «نیروهای مذهبی در سده هجدهم و نوزدهم»، مندرج: سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج، ترجمه: عباس مخبر، تهران: طرح نو.
ایزدی اودلو، عظیم و دیگران. (1397). «پیروزی علمای اصولی بر اخباری‌ها و اهمیت سیاسی آن در عهد قاجاریه». مطالعات سیاسی، دوره11، شماره 41، 20-1.
ثواقب، جهانبخش. (1392). «فرآیند تحول مکتب اخباری و اصولی با تأکید بر واکنش شیخ بهایی». پژوهش‌نامه تاریخ اسلام، شماره9، 79-35.
دوانی، علی. (1362). مؤسسه وحید بهبهانی. تهران: امیرکبیر.
جناتی، محمدابراهیم. (1372). ادوار اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی. تهران: مؤسسه نشر کیهان.
حرعاملی، محمدبن‌حسن. (1409ق). وسائل الشیعه. بیروت: داراحیاء التراث العربیجوادی، قاسم. (1392). «اخباریان در نگاه شهید مطهری»، تماشاگه راز، شماره 8، 158-137.
خطیبی، احسان. (1396). «بررسی تطبیقی دیدگاه اخباریان در حجیت قطع با محوریت کلمات شیخ انصاری رحمة الله علیه». فقیهانه، شماره 5، 25-8.
شهابی، محمود. (1365). ادوار فقه. تهران: انتشارات سازمان چاپ.
طالب، حمید. (1393). «مدرنیسم و شکل‌گیری نص‌گرایی: نگرشی در فهم زمینه‌های اخباری‌گری». جریان‌شناسی دینی معرفتی در عرصه بین‌الملل، شماره 5، 174-147.
علی‌پور، مهدی. (1385). «اخباری‌گری به‌مثابۀ روش اجتهادی (نگاهی به یک پارادوکس نما)»، پژوهش و حوزه، شماره 27 و 28، 216-186.
فیض افرا، داود؛ ارجینی، حسین و مولوی وردنجانی، عیسی. (1397). «پیامدهای سیاسی بازتولید اندیشه اخباری‌گری بر گفتمان انقلاب اسلامی»، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره7، شماره 3،  142-121.
علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف. (1421ق). تسهیل الوصول الی علم اصول، ترجمه: سیدمحمد حسین، لندن: مؤسسه منشورات امام علی(ع)، تحقیق رضوی.
مطهری، مرتضی. (1368). اسلام و مقتضیات زمان. تهران: صدرا.
مظاهری کوهانستانی، رسول؛ میراحمدی، مریم. (1391). «بررسی نقش عقل در دوران اخباری‌گری». فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، شماره 29، 134-115.
میرزایی، عبداله. (1392). «اندیشه های فقهی در عرصه هنر». چیدمان، شماره11، 5-1.
نظری، محمدتقی. (1379). «اخباری‌گری و تأثیرات آن در فقه شیعه»، مصباح، شماره 36، 124-107.
وحید بهبهانی، محمدباقر. (1416ق). الرسائل الاصولیه، قم: علامه مجدد وحید بهبهانی.