مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بُعد زمان در نگاره های ایرانی در تطبیق با اسفار کاتبان و سال های ابری (ابوتراب خسروی و علی اشرف درویشیان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، داشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
10.22034/ias.2023.393872.2189
چکیده
بُعد زمان در آثار هنری و ادبی بازتاب یافته است. در نگارگری ایرانی نیز بُعد زمان حائز اهمیت به‌سزایی است. زمان در روایت یکی از مباحث مهم است که روایت‌شناسان به آن‌ها توجه کرده‌اند. از این میان، نقش ژرار ژنت، ساختارگرای فرانسوی، در تکوین نظریۀ زمان‌روایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های پیشبرد روایت داستانی بسیار اهمیت دارد. نظریۀ زمان ِژنت، شاملِ سه محور نظم، تداوم و بسامد است. تکنیک روایت و چندگانگی نوع ادبی و انعکاس نوع زمان در ساختار اسفار کاتبان و سال‌های ابری، مهم‌ترین امتیاز آن‌ها نسبت به سایر رمان‌هاست. نگارنده در این مقاله، ضمن بررسی تبلور زمان در هر دو رمان، جنبه‌هایی که در فن روایت هر دو اثر نقش داشته‌اند را نیز نشان می‌دهد. این جستار با رویکردی توصیفی–تحلیلی با تکیه‌بر دیدگاه‌های ساختارگرایی ژرار ژنت، نشان می‌دهد که عنصر زمانی در هر دو رمان، بسامد بیشتری نسبت به سایر رمان‌ها دارد. براساس یافته‌های این پژوهش، هر دو نویسنده پی‌رنگ داستانی‌شان را بر مبنای تغییر زمانی از زمان تقویمی به زمان روایی بنانهاده‌اند و با شکست زمان کنونی، درصدد تغییر زمان تقویمی به زمان روایی برمی‌آیند. هم‌چنین، فن روایت زمانی رمان‌ها سبب شده که هر دو نویسنده نظام کلاسیک رمان را تغییر دهند.
اهداف پژوهش:

بررسی بُعد زمان در نگارگری ایرانی.
تحلیل تطبیقی ِزمان در اسفار کاتبان از ابوتراب خسروی و سال‌های ابری از علی‌اشرف درویشیان.

سؤالات پژوهش:

بُعد زمان در نگارگری ایرانی چگونه است؟
زمان در اسفار کاتبان و سال‌های ابری چگونه بازتاب یافته است؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Dimension of Time in Iranian Miniatures in Comparison with Asfar-e Kataban and Sal-ha-ye Abri (Aboutorab Khosravi and Ali Ashraf Darvishian)

نویسندگان English

Abbas Azadbakht 1
Masood Sepahvandi 2
Farshad Mirzaei Motlagh 3
1 Department of Persian Language and Literature, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran
3 Department of Persian Language and Literature, Khorramabad Branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran.
چکیده English

The dimension of time is prominently reflected in artistic and literary works, particularly in Iranian miniature painting, where the concept of time is of significant importance. In the study of narrative, time is a key topic addressed by narratologists, notably Gérard Genette, a French structuralist who has played a crucial role in developing the theory of narrative time as a fundamental component of storytelling. Genette's theory encompasses three axes: order, duration, and frequency.  The narrative techniques, the diversity of literary genres, and the representation of time in the structures of Asfar-e Kataban and Sal-ha-ye Abri distinguish these novels from others. This article examines how time is manifested in both works, highlighting the elements that have influenced the narrative techniques of each author. Employing a descriptive-analytical approach based on Genette's structuralist perspectives, the study reveals that the temporal element in both novels appears more frequently compared to other literary works. Both authors have constructed their narratives by shifting from chronological time to narrative time, effectively fragmenting present time to transform chronological sequences into narrative structures. This approach has prompted both authors to modify the classical structure of the novel.
Research Objectives:

To examine the dimension of time in Iranian miniature painting.
To conduct a comparative time analysis in Asfar-e Kataban by Aboutorab  Khosravi and Sal-ha-ye Abri by Ali Ashraf Darvishian.

Research Questions:

How is the dimension of time reflected in Iranian miniature painting?
How is time represented in Asfar-e Kataban and Sal-ha-ye Abri?

 

کلیدواژه‌ها English

Narratology
Gérard Genette
Ali Ashraf Darvishian
Aboutorab Khosravi
احمدی، بابک. (1384). ساختار و تأویل متن. چاپ هفتم، تهران: مرکز.
استم، رابرت؛ بوگوارین، من، سی. (1377). «روایت فیلم‌شناسی». روایت و ضد روایت. ترجمه: فتاح محمدی، تهران: بنیاد سینمای فارابی.
اسلین، مارتین. (1382). دنیای درام. ترجمه: محمد شهبا، چاپ دوم، تهران: هرم.
آلوت، میریام. (1380). رمان به روایت رمان‌نویسان. ترجمه: دکتر علی‌محمد حق‌شناس، چاپ دوم، تهران: مرکز.
بهنام‌فر، محمد؛ شامیان ساروکلایی؛ اکبر و طلایی، زینب. (1393). «بررسی زمانمندی روایت در رمان سال‌مرگی براساس نظریه ژرار ژنت». متن پژوهش ادبی، شماره 60، 144-125.
تودوروف، تزوتان. (1382). بوطیقای ساختارگرا. ترجمه: محمد نبوی، چاپ دوم، تهران: آگه.
تولان، مایکل. (1386). روایت‌شناسی: درآمدی زبان‌شناختی– انتقادی. ترجمه: سیده فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران: سمت.
جاهد جاه، عباس؛ رضایی، لیلا. (1390). «بررسی تداوم زمان روایت در حکایت‌های فرعی کلیله و دمنه». مجله بوستان ادب دانشگاه شیراز، شماره 3، 48-27.
خسروی، ابوتراب. (1383). اسفار کاتبان. تهران: شنر قصه. چاپ چهارم، انتشارات آگاه.
درویشیان، علی اشرف. (1390). سال‌های ابری. چاپ هشتم، تهران: نشر چشمه.
ریمون کنان، شلیموث. (1387). روایت داستانی، بوطیقای معاصر. ترجمه: ابوالفضل حری، تهران، نیلوفر.
ژنت، ژرار. (1388). «نظم در روایت» گزیده مقالات روایت، مارتین مک کوئیلان. ترجمه: فتاح محمدی، تهران: مینوی خرد.
کشاورز، گلنار؛ گودرزی، مصطفی. (1386). «بررسی مفهوم زمان و مکان در نگارگری ایرانی». فصلنامه هنرهای زیبا. شماره 31، 100-89.
کوچکیان، طاهره؛ قربانی، خاور. (1389). «بازتاب اجتماع و رئالیسم سوسیالیستی در سال‌های ابری، اثر علی اشرف درویشیان». نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، شماره 220، 1.
فلکی، محمود. (1382). روایت داستان: تئوری‌های پایه‌ای داستان‌نویسی. تهران: بازتاب.
لوته، یاکوب. (1387). مقدمه‌ای بر روایت در ادبیات و سینما. ترجمه: امید نیک فرجام، تهران: مینوی خرد.
مبارکی، سهیلا؛ رشیدآبادی، زکیه. (1392). «بررسی شکست زمان و نابهنگامی در رمان ارمیا براساس دیدگاه ژنت». هفتمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، 1533-1542.
والاس. مارتین. (1382). نظریه‌های روایت. ترجمه: محمد شهبا. تهران: هرمس.