مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

نقش عوامل سیاسی و طبیعی در تحول معماری اسلامی در خواف از صدر اسلام تا دوره قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهری ابراهیم بای سلامی 1
عبدالرحیم قنوات 2
1 کارشناسی ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 هیأت علمی گروه تاریخ و تمدن اسلامی در دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/ias.2023.407179.2246
چکیده
این پژوهش به معرفی بناهای تاریخی شهرستان خواف از صدر اسلام تا پایان دوره قاجار پرداخته است. معرفی بناهای تاریخی براساس مطالعات تاریخی و معماری در بخش‌های چهارگانه شهرستان انجام گرفته و دسته‌بندی بناها نیز در این پژوهش براساس بناهای مذهبی و غیرمذهبی صورت گرفته است. روش این پژوهش بر مطالعات کتابخانه‌ای و کارهای میدانی استوار است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشترین بناهای تاریخی شهرستان خواف به‌ترتیب در بخش‌های مرکزی، سنگان، سلامی و جلگه زوزن قرار گرفته‌اند؛ درحالی که تنوع بناهای تاریخی به‌ترتیب در بخش‌های سلامی، مرکزی، سنگان و جلگه زوزن مشهودتر است. اکثر بناهای تاریخی در دوره‌های قاجار، تیموری و صفوی و شاخص‌ترین آن‌ها در دوره‌های سلجوقی، خوارزمشاهی و تیموری ساخته شده است. ساخت بناها رابطۀ تنگاتنگی با مرکزیت سیاسی و امنیت منطقه داشته است و عوامل طبیعی به‌ویژه زلزله و طوفان و عوامل انسانی مانند نابودی بافت‌های تاریخی و کاربری نامناسب در نابودی آن‌ها تأثیرگذار بوده است.
اهداف پژوهش:
1. بررسی عوامل طبیعی به‌ویژه زلزله و طوفان.
2. بررسی عوامل انسانی مانند نابودی بافت‌های تاریخی و کاربری نامناسب در نابودی آن‌ها تأثیرگذار.
سؤالات پژوهش:
1. نقش عوامل طبیعی به‌ویژه زلزله و طوفان در نابودی بافت‌های تاریخی چگونه بود؟
2. عوامل انسانی مانند نابودی بافت‌های تاریخی و کاربری نامناسب در نابودی آن‌ها تأثیرگذار آن چگونه بود؟
 
کلیدواژه‌ها
بنای تاریخی
سیاست
خواف
معماری اسلامی
امنیت
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Political and Natural Factors in the Evolution of Islamic Architecture in Khaf from the Early Islamic Period to the Qajar Era

نویسندگان English

Mehri Ebrahimbaysalami 1
Abdolrahim Ghanouat 2
1 M.A. in History and Civilization of Islamic Nations, Ferdowsi University of Mashhad,Mashhad, Iran
2 Faculty of History and Islamic Civilization Department in Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

This research introduces the historical buildings of Khaf County from the early Islamic period to the end of the Qajar era. The introduction of historical buildings is based on historical and architectural studies in the county's four districts, and the categorization of buildings in this research is based on religious and non-religious structures. The method of this research relies on library studies and fieldwork. Investigations indicate that the majority of historical buildings in Khaf County are located, in order, in the Central, Sangan, Salami, and Jolgeh Zuzan districts; while the diversity of historical buildings is more evident, in order, in the Salami, Central, Sangan, and Jolgeh Zuzan districts. Most historical buildings were constructed during the Qajar, Timurid, and Safavid periods, with the most significant ones built during the Seljuk, Khwarazmian, and Timurid periods. The construction of buildings was closely related to the political centrality and security of the region, and natural factors—especially earthquakes and storms—as well as human factors such as the destruction of historical textures and inappropriate use have been influential in their demise.
Research Objectives:

Examination of natural factors, especially earthquakes and storms.
Examination of human factors such as the destruction of historical textures and inappropriate use influencing their demise.

Research Questions:

How was the role of natural factors, especially earthquakes and storms, in the destruction of historical textures?
How were human factors, such as the destruction of historical textures and inappropriate use, influential in their demise?

 

کلیدواژه‌ها English

Historical Building
Politics
Khaf
Islamic Architecture
Security
Abolfeda, E. (1840). Taqwim al-Boldan. Dar al-Taba'ah al-Sultaniyah. [in Persian]
Afshar, K. (2006). New cities on the orbit of old cities. Geographical Research Quarterly, 21(2). [in Persian]
Ahmad ibn Sharaf al-Din al-Hosseini al-Qomi. (1984). Kholasat al-Tawarikh (E. Eshraqi, Ed.). University of Tehran Press. [in Persian]
Amin Ahmad Razi. (1999). Haft Eghlim (M. R. Taheri, Ed.). [in Persian]
Andre Godard. (1986). Athar-e Iran (A. Sarv-e Ghadam, Trans.). Astan Quds Razavi Foundation. [in Persian]
Bernard O'Kane. (2007). Timurid Architecture in Khorasan (A. Akhshini, Trans.). Islamic Research Foundation. [in Persian]
Charles Peter Melville & Nicholas Nicholas Ambraseys. (1991). The History of Earthquakes in Iran (A. H. Raddah, Trans.). Agah Publications. [in Persian]
Donald Wilber. (1995). Timurid Architecture in Iran and Turan (K. Afsar & M. Y. Kiani, Trans.). Cultural Heritage Organization of Iran. [in Persian]
Ebn al-Athir, 'Izz al-Din. (1979). Al-Kamil fi al-Tarikh. Dar al-Sader. [in Persian]
Ebn Yamin Faryumadi. (n.d.). Divan-e Ash'ar (H. A. Bastani Rad, Ed.). Sana'i Library. [in Persian]
Etemad al-Saltaneh, M. H. (1989). Mer'at al-Boldan (A. H. Nava'i & M. H. Madded, Eds.). University of Tehran Press. [in Persian]
Fasih Khafi, A. (1962). Mojmal-e Fasihi (M. Farrokh, Ed.). Bookstore of Bastan. [in Persian]
Fazlollah, R. (1994). Jame' al-Tawarikh (M. Rowshan & M. Mousavi, Eds.). Alborz Publications. [in Persian]
George Nathaniel Curzon. (2001). Persia and the Persian Question (G. A. Vahid Mazandarani, Trans.). Elmi va Farhangi Publications. [in Persian]
Guy Le Strange. (1988). The Lands of the Eastern Caliphate (M. Erfan, Trans.). Elmi va Farhangi Publications. [in Persian]
Hafez-e Abru, A. (1991). The Historical Geography of Khorasan in the History of Hafez-e Abru (G. R. Vahram, Ed.). Ettela'at Publications. [in Persian]
Hafez-e Abru, A. (2010). Tarikh-e Salatin-e Kart (M. H. Madded, Ed.). Center for the Study of Manuscripts. [in Persian]
Hakim Neishaburi, A. (1996). Tarikh-e Neishabur (M. R. Shafiei Kadkani, Ed.). Agah Publications. [in Persian]
Hasan Rumlu. (1967). Ahsan al-Tawarikh. Shams Library. [in Persian]
Henry Rene D'Allemagne. (1956). Safarnameh: Az Khorasan ta Bakhtiari (A. M. Fakhrooshi, Trans.). Amir Kabir Publications. [in Persian]
Jovayni, 'A. (1999). Tarikh-e Jahan-goshay-e Jovayni (M. Ghazvini, Ed.). Naqsh-e Qalam Publications. [in Persian]
Majd Khafi. (1966). Rowzat al-Khold (H. Khadiv Jam, Ed.). Zowwar Publications. [in Persian]
Mirza Mahdi Astarabadi. (1989). Tarikh-e Jahangoshay-e Naderi. Donya-ye Ketab. [in Persian]
Mirza Mohammad Khalil Mar'ashi Safavi. (n.d.). Majma' al-Tawarikh (A. Eqbal Ashtiyani, Ed.). [in Persian]
Mo'in al-Din Esfizari. (1960). Rowzat al-Jannat fi Ausaf-e Madinat-e Herat (S. M. K. Emam, Ed.). University of Tehran Press. [in Persian]
Moulavi, A. (2003). Asar-e Bastani-e Khorasan. University of Tehran Press. [in Persian]
Nader al-Din Monshi Kermani. (1971). Semt al-'Ola lel-Hadrat al-'Olya (A. Modarres, Ed.). Ketabkhaneh-ye Tahuri. [in Persian]
Naser Khosrow. (1975). Safarnameh-ye Abu Mo'in Hamid al-Din Naser Khosrow Qobadiyani Marvazi (M. Dabir Siyaqi, Ed.). University Press. [in Persian]
Nezami 'Aruzi Samarqandi, A. (2001). Chahar Maqaleh (M. Qazvini, Ed.; revised by M. Mo'in). Jami Publications. [in Persian]
Qazvini, Z. (1960). Athar al-Bilad wa Akhbar al-'Ibad. Dar Beirut. [in Persian]
S. M. McGregor. (1989).  Sharh-e Safar be Eyalat-e Khorasan va Shomal-e Gharbi-ye Afghanistan dar 1875 (A. T. Tabasi, Trans.). Astan Quds Razavi. [in Persian]
Sam'ani, A. (1998). Al-Ansab. Dar al-Fekr. [in Persian]
Shahriar Adl. (1998). A look at the digital and photogrammetric surveys of Zuzan and Bastam (A. Karimi, Trans.).  Athar, 29-30, Summer & Fall. [in Persian]
Sheroani, Z. (1898). Bostan al-Siayah. [in Persian]
Sheroani, Z. (n.d.). Riyaz al-Siayah (A. H. Rabbani, Ed.). Sa'di Publications. [in Persian]
Shirazi, M. M. (n.d.). Tara'eq al-Haqa'eq (M. J. Mahjub, Ed.). Barani Bookstore. [in Persian]
Sistan Census Report. (n.d.). Gozaresh-e Sarshomari-ye Ostan-e Sistan. [in Persian]
'Abd al-Razzaq Samarqandi. (2004). Matla'-e Sa'deyn va Majma'-e Bahreyn (A. H. Nava'i, Ed.). Research Institute for Humanities and Cultural Studies. [in Persian]
Torkaman, E. (1971). 'Alam-ara-ye 'Abbasi. Golshan Publications. [in Persian]
Yaqut al-Hamawi, S. (1995). Mo'jam al-Boldan. Dar al-Sader. [in Persian]
Zeyn al-'Abedin Sheroani. (n.d.). Tabaqat-e Awsaf al-Ashraf. [in Persian]
Zia' al-Din Sajjadi. (n.d.). Maktab-e Herat. [in Persian]