موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 21 54 2024 06 21 The Manifestations of Tashbīh and Tanzīh in Iranian Islamic Art تجلیات تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران 612 624 135458 10.22034/ias.2021.252306.1390 FA ضیاالدین نعمانی دانشجوی دکتری معماری ، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهر، ایران. 0000-0003-3274-7507 اسدالله شفیع زاده استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهر، ایران. 0000-0001-6854-5830 محمدرضا پاکدل فرد استادیارگروه معماری، واحدتبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز، ایران. 0000-0001-8424-7235 Journal Article 2020 10 12 Tanzīh (transcendence) and tashbīh (immanence) are among the topics that theologians have consistently addressed. Lexically, tashbīh means likening, considering something similar, or believing in the resemblance between two things, while tanzīh means sanctifying, considering something pure, or believing in the absolute purity of something from deficiency, limitation, and the like. The debates and disagreements over tashbīh and tanzīh have led to numerous disputes, and the extent of their influence on Iranian Islamic art is one of the subjects that researchers must clarify. The research method in this study is qualitative, and an attempt is made to reach conclusions using a descriptive, analytical-comparative approach based on library research. On one side, the traditionists (Ahl al-Ḥadīth) and Ashʿarites, and on the other, the Muʿtazilites, have interpreted this doctrine in entirely different ways. The first group leaned toward tashbīh, while the second inclined toward tanzīh. Given that beliefs and doctrines have influenced the formation of Iranian Islamic art, this art has, in different historical periods, either approached or distanced itself from one of these two perspectives. In the early years of Islam in Iran, these arts were closer to tanzīh-oriented beliefs and gradually moved toward tashbīh-oriented beliefs. Ultimately, the best approach is a balance between tashbīh and tanzīh.<br><strong>Research Objectives:</strong><br><span style="mso-list: Ignore;">1.<span style="font: 7.0pt 'Times New Roman';">     </span></span>Identifying different perspectives and views on tashbīh and tanzīh.<br><span style="mso-list: Ignore;">2.<span style="font: 7.0pt 'Times New Roman';">     </span></span>Examining the manifestations of tashbīh and tanzīh in Iranian Islamic art.<br><strong>Research Questions:</strong><br><span style="mso-list: Ignore;">1.<span style="font: 7.0pt 'Times New Roman';">     </span></span>What perspectives and theories exist regarding tashbīh and tanzīh?<br><span style="mso-list: Ignore;">2.<span style="font: 7.0pt 'Times New Roman';">     </span></span>How has Iranian Islamic art been influenced by tashbīh and tanzīh? تنزیه و تشبیه یکی از مباحثی است که پیوسته متکلمان به آن توجه داشته‌اند. تشبیه در لغت به معنای شبیه‌کردن، شبیه‌دانستن و اعتقاد به شباهت دو چیز با یکدیگر است و تنزیه به‌معنای منزه و مبراکردن، منزه و مبرادانستن و اعتقاد به نزاهت و مبرابودن چیزی از نقص و کمبود و مانند آن است. بحث‌ها و اختلاف نظرهای بسیاری در موضوع تشبیه و تنزیه موجب اختلافات بسیاری شده که چگونگی و میزان تأثیر تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران یکی از موضوعاتی است که باید برای محققان مشخص گردد. روش تحقیق در این پژوهش کیفی است و کوشش می‌شود که با استفاده از روش توصیفی، تحلیلی– تطبیقی مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، داده‌ها به حصول نتیجه برسد. از یک‌سو، اهل حدیث و اشاعره و از سوی ‌دیگر، معتزلیان با قرائت‌های کاملاً متفاوتی بدین آموزه نظاره کرده‌اند. گروه اول به سمت تشبیه و گروه دوم به سمت تنزیه سوق یافته‌اند. باتوجه‌به اینکه باورها و اعتقادات در شکل‌گیری هنر اسلامی ایران تأثیرگذار بوده‌اند، بنابراین این هنر در ادوار تاریخی گوناگون به یکی از این دو رویکرد نزدیک شده یا از آن فاصله گرفته است. سال‌های اولیه اسلام در ایران این هنرها به باورهای تنزیهی نزدیک‌تر و کم‌کم به سمت باورهای تشبیهی حرکت کرده است و در نهایت، بهترین شیوه همان تعادل بین تشبیه و تنزیه است.<br><strong>اهداف پژوهش:</strong><br><br>1<strong>. </strong>بازشناسی دیدگاه‌ها و نظرات مختلف در مورد تشبیه و تنزیه.<br>بررسی تجلیات تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران.<br><br><strong>سؤالات پژوهش: </strong><br><br>چه دیدگاه‌ها و نظریاتی درباره تشبیه و تنزیه وجود دارند؟<br>چگونه هنر اسلامی ایران تحت‌تأثیر تشبیه و تنزیه قرار گرفته است؟<br><br>  https://www.sysislamicartjournal.ir/article_135458_d6c58a11d6d4721fe09aed492fda5fb9.pdf