موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 Space in Persian Painting with Emphasis on the Artworks of Kamal Al Din Behzad بررسی فضا در نگارگری ایرانی با تأکید بر منتخبی از آثار بهزاد 7 20 92051 FA زینب مظفری خواه دانشجوی دکتری دانشکده هنر، دانشگاه شاهد مصطفی گودرزی دانشیار پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران Journal Article 2012 05 14 Persian painting bestows many visual features among them the concept of space is a significant and highly momentous element; thus, Persian artists apply various visual elements to bring out creativity in creating the desired space. The focal element in this paper is the introduction and investigation of exemplar spaces in Persian painting particularly in the painting school of Herat with a specific emphasis on the works of Kamal Al Din Behzad.  In this school of painting, the avoidance of symmetrical patterns permits the painter to visualize and create various spaces with diverse purposes. In the works of Kamal al Din Behzad, space is two dimensional and has depth; furthermore, it endures both harmony and discord and within each specific space an inimitable and self-regulating event takes place. In this paper, a number of Behzad’s artworks are selected and the distinctive spaces that are created by lines and color enhancements are analyzed; moreover, it is indisputable that such spaces embody explanatory and sentimental aspects. In the works of this school, space and composition are fabricated out of diagonal and circular elements. The paper initiates with an introduction on the school of Herat, next a definition of space is presented and finally selected works of Behzad are elaborated upon. نگارگری ایرانی دارای ویژگی‌های بصری بسیاری است. فضا نیز یکی از ویژگی‌های مهم و درخورِ توجه در این هنر است. هنرمند ایرانی برای خلق این فضا، از تمهیدات بصری گوناگونی بهره‌ جسته است تا به نتیجۀ مورد نظر خود برسد. در این مقاله سعی شده است تا علاوه بر بررسی و معرفی فضای مثالی و چگونگی ایجاد آن، به انواع دیگری از فضا و حضور آن‌ها در مکتب نگارگری «هرات» با تأکید بر منتخبی از آثار کمال‌الدین بهزاد پرداخته شود. در این دوره، اجتناب از قرینه‌سازی محض به نگارگر امکان می‌دهد که فضاهای مختلف را مجسم و تصویر کند. در آثار هنرمندان این دوره از جمله کمال‌الدین بهزاد، فضا، هم دوبعدی است و هم عمق دارد؛ هم یکپارچه است و هم ناپیوسته. هر بخش فضا، مکان وقوع رویدادهای خاص و غالباً مستقل است. در آثار انتخابی، به ایجاد انواع فضا با خطوط و سطوح رنگی‌ که در کنار هم قرار گرفته‌اند و دارای جنبه‌های بیانگرا و عاطفی هستند، اشاره شده است. در آثار این دوره، فضا و ترکیب‌بندی‌هایی متشکل از عناصر مورب و دایره‌وار دیده می‌شود. مباحث با معرفی مکتب هرات و تعریفی کلی از فضا شروع می‌شود و در ادامه به بررسی فضا و انواع آن در آثار انتخابی از بهزاد، می‌پردازد.

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 A Comparative and Typological Study on the Kheshti Rugs of Saman and Chaleshtar areas; with Emphasis on the Tree Motifs of Cedar, Pine and Weeping Willow بررسی تطبیقی و گونه‌شناسی نقوش فرش‌های خشتی مناطق سامان و چالِشتُر (با تأکید بر خشت‌های درخت سرو، کاج و بید مجنون) 21 34 92054 FA افسانه قانی دانشجو دکتری دانشگاه هنر اصفهان محمد افروغ دانشجو دکتری دانشگاه هنر اصفهان Journal Article 2012 01 23 The area of Chahar-mahal and Bakhtiari is highly distinguishable in regard to traditional arts and handicrafts particularly hand-woven rugs. The rugs of this region are globally recognizable for their design, pattern and unique color. In many areas of this region including Saman and Chaleshtar, despite their close adjacency in terms of geographical and socio-cultural closeness predominantly in the art of weaving; many similarities and dissimilarities are present and each area bestows its own visual foundations. One of the most famous and well-known designs of Chahar-mahal and Bakhtiari especially in the mentioned areas is the Kheshti design. The design displays unique patterns and motifs that are highly diverse and the main purpose of this paper is centered on introducing the Kheshti design and its characteristics. <br />In this paper, examples of the most renowned Kheshti rugs of the two areas are chosen and their antiquity and visual eminence is explored. Furthermore, their context and background are concentrated upon to both identify their connections and divergences and also a structure is presented with the intention of reviving the patterns for contemporary production in order to boost their place in national and global economy. Additionally, the distinctive motifs of the rugs that include principal, subsidiary and miniature motifs are introduced and analyzed. <br />  منطقة چهارمحال‌وبختیاری یکی از مناطق برجسته در حوزة هنرهای سنتی و صنایع دستی به‌خصوص فرش دست‌بافت است. فرش این منطقه به دلیل داشتن شاخصه‌هایی نظیر طرح، نقش و رنگ مختص خود جایگاهی ویژه در دنیای هنر و صنعت فرش دارد. اکثر مناطق و نواحی این استان به‌خصوص مناطق سامان و چالشتر علیرغم هم‌جواری جغرافیایی و مشترکات فرهنگی و اجتماعی در هنر بافندگی، دارای وجوه اشتراک و افتراق و گونه‌گونی طرح و نقش و عناصر بصری مختص خویش است. یکی از طرح‌های مشهور و برجستة منطقة چهارمحال به‌ویژه مناطق یاد‌شده، طرح خشتی است. این طرح و نقش‌مایه‌های موجود در آن دارای تنوعی است که نتایج و یافته‌های ناب حاصل از جست‌وجوهای میدانی این پژوهش شاخصة مهم آن است. <br />در این مقاله، نمونه‌هایی از اصیل‌ترین فرش‌های خشتی هر دو منطقه براساس قدمت و کیفیت بصری، انتخاب و بررسی شده و جایگاه مفاهیم و نقطه‌ثقل آن‌ها احصاء و طبقه‌بندی شده است تا علاوه بر معرفی وجوه اشتراک و افتراق‌ فرش دو منطقه، سبک مناسب و تعریف شده‌ای برای احیای نقشه‌ها و به مرحلة تولید رساندن آن‌ها معرفی شود تا از این طریق بتوان سهم بیشتری از بازارهای داخلی و خارجی به‌دست آورد. همچنین این مقاله نقش‌مایه‌های شاخص فرش‌ها را که شامل نقوش اصلی و فرعی و ریز‌نقش‌ها می‌شود، شناسایی و معرفی کرده است. پژوهش حاضر به روش میدانی کتابخانه‌ای تهیه شده و از نوع تحلیلی توصیفی است.

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 The Decorative Motifs of the Hand-Woven Socks of the Allasht area of Mazandaran بررسی نقش مایه های تزیینی در جوراب‌بافی منطقۀ آلاشت مازندران 35 48 92576 FA مهناز شایسته فر دانشیار دانشگاه تربیت مدرس و ریاست مرکز تحقیقات هنر اسلامی نگاره معینه السادات حجازی کارشناس ارشد هنراسلامی دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2012 07 03 The villages of Mazandaran are the heritance of domestic and local arts which are unfortunately on the merge of extinction. Village-made textual item are among the applied arts that are created as a compilation of local beliefs and the personal taste of the weaver. In order to preserve the beauty of this art and its domestic traits, research on the decorative motifs of this artwork seems necessary.<br />Currently, the old village of Alasht from the province of Savad Kooh is considered as an important center for local weavings especially sock-weaving. This research endeavors to introduce the decorative motifs applied on the hand-woven socks of the Alasht area. The initial data for this research was collected at the area; correspondingly written documents and library research were used in compiling the paper. The decorative motifs applied on the hand-woven socks reflect the beliefs and theories of the weaver in which complex patterns and designs are abridged into simple and humble designs that reflect the creative and intelligent mind of the weaver. Human motifs are rarely applied on the hand-woven socks; however, animal, bird, and herbal motifs are used abundantly. Accordingly, the hand-woven socks of the Allasht area are a simple but valuable piece of creation. روستاهای مازندران میراث دار هنرهای دستی و بومی است که در گذر زمان رو به فراموشی نهاده‌اند. بافته های روستایی ازجمله هنرهای کاربردی است که حاصل تلفیق باورهای قومی و سلیقۀ ذوقی بافنده است. در جهت حفظ اصالت و هویت بومی، توجه به نقش مایه های غنی این آثار می تواند راه گشا باشد.<br />در حال حاضر روستای قدیمی آلاشت که امروزه یکی از شهرهای شهرستان سوادکوه محسوب می شود، از مراکز مهم تولید انواع بافته های بومی به ویژه جوراب‌بافی است. این پژوهش سعی دارد، نقش‌مایه های تزیینی به‌کاررفته در جوراب‌بافی منطقۀ آلاشت را معرفی کند. <br />اطلاعات اولیه در این پژوهش به شیوۀ میدانی از روستای آلاشت به دست آمده است. همچنین از منابع مکتوب و اسناد کتابخانه ای نیز در تبیین این مقاله استفاده شده است. بر پایۀ تحقیقات توصیفی تحلیلی به عمل آمده در نقش مایه های جوراب آلاشت، نمود اشیاء و عناصر طبیعی در دست‌بافته به گونه ای موجز و خلاصه شده، نمایانگر دیدگاه خلاقانه و تیزبین بافنده است. هنرمند بافنده، فرم های پیچیده را به فرم های ساده و بی‌تکلف تبدیل کرده و در عین حال به ارزش نقش افزوده است. نقوش انسانی به‌ندرت در دست‌بافت ها دیده شده، ولی نقش حیوانات، پرندگان، درختان و گیاهان کارکرد بهتری دارد.

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 A Comparative Study on the Symbolism of the Painting of the Creation of Mankind from the Masnavi Manavi Collection and the Painting of the Acquaintance of St. Mary and Gabriel from the Third Voulme of Masnavi Manavi مفهوم شناسی تطبیقی نمادها در نگارۀ خلقت انسان از مجموعه منتخبات مثنوی با داستان دیدار حضرت مریم(س) و روح القدس(ع) از دفتر سوم مثنوی معنوی 49 62 92577 FA فاطمه کیانی کارشناس ارشد هنر ( گرایش صنایع دستی) حسن بلخاری قهی دانشیارگروه مطالعات عالی هنر/ عضو هیئت علمی پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران محمدعلی رجبی دانشیارگروه پژوهش هنر, دانشکده هنر، دانشگاه شاهد Journal Article 2012 02 22 Persian painting is a genuine and grand art in which spiritual and divine features revolve around remarkable and conspicuous scenes of design, pattern and color. With assistance of imaginative elements, an ideal phenomenon representing the beauties of heaven is presented. With a glance into the history and antiquity of this art, it can be understood that although Persian art was mostly used to ornament books and illustrate the stories of epic, romance and fable; it never became a decorative art. Thus Persian art constantly moved with its literary counterpart and represented the words of divine and theological phenomena. Moreover, the alliance between Persian paintings and theological occurrences is not possible without the presence of a devoted painter who is familiar with the language of inner cognizance and imaginative power to depict works of art that are renowned worldwide. Hence, the appreciation of this art similar to other areas of Islamic art is merely possible through the perception of the symbols and secrecies concealed within tradition and customs.  The painting of the creation of mankind from one of the manuscripts of Masnavi (1018-1601) and the painting depicting the acquaintance of St. Mary and Gabriel from the third volume of Masnavi Molavi; best represent the relation between decorative arts and literary works. نگارگری ایرانی هنری اصیل و والاست که ضمن دربرداشتن معانی و مفاهیم بلند عرفانی، جلوه هایی بدیع و چشم نواز از ترکیب سحرانگیز طرح و نقش و رنگ را به نمایش گذاشته و به مدد اکسیر خیال، صورتی مثالی از زیبایی های بهشتی را جلوه گر ساخته است. با تأمل در تاریخ و خاستگاه این هنر می توان دریافت که اگرچه نگارگری، هنری در خدمت کتاب آرایی و مصور ساختن مضامین و مجالس حماسی و عشقی و حکمی بوده است، هیچ گاه به هنری صرفاً تزیینی بدل نشده و همواره در تعامل و هم نشینی با متن ادبی خویش بوده و طریق و مجرایی برای انتقال مفاهیم عرفانی و معانی باطنی آن محسوب شده است و این امر میسر نخواهد بود، مگر به مدد زبانی مشترک و نمادین که زبان معرفت قلبی و شهود خیالی هنرمند ادیب و هنرمند نقاش است. بر این اساس شناخت و درک صحیح این هنر پرمایه همچون دیگر هنرهای اسلامی تنها از طریق آگاهی از قانون نمادها و رمزهای معتبر در سنت و تأویل آنها به مآل و اصل آغازین آنها ممکن می شود. <br />نگارۀ خلقت انسان از نسخۀ خطی منتخبات مثنوی (1610/1018) که روایتی تصویری از داستان دیدار حضرت مریم(س) و جبرئیل(ع) از دفتر سوم مثنوی معنوی است، یکی از نمودهای بارز این رویکرد نمادگرایانه است که پیوند و ارتباط عمیقی با متن ادبی خویش دارد.

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 The Golden Adornments of the Holy Shrine of Imam Ali in Najaf تزیینات طلاکاری حرم مطهر مولای متقیان امام علی(ع) در نجف اشرف 63 76 92578 FA علیرضا بهرمان دکتری مرمت آثار تاریخی/ عضو هیئت علمی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری Journal Article 2011 04 11 As the warriors of Islam entered Persia they realized that the people of this land behold an ancient historical, cultural and artistic heritage. The people of Persia also acknowledged that the new bestowed religion will ultimately enhance their culture and art.  The initial response to the newly established religion did not take long and soon Persian artists adorned the arts of the land. It was in the fourth and fifth century that Persia became the home of prominent artists in various architectural and artistic fields. The artists of the Safavid Empire enriched this status to its ultimate state and bequeathed this aptitude to the Afsharid era.  One of the magnificent achievements of the Safavid Empire is the ornamentation of the dome and golden portico of Iman Ali’s shrine in Najaf. This paper seeks out to describe and identify the inscriptions and ornamentations of this holy dome that is immersed with historical, cultural and artistic values. هنگامی که سپاهیان اسلام پای در سرزمین ایران نهادند، به‌زودی دریافتند مردمان این سرزمین از پیشینة تاریخی، فرهنگی و هنری والایی برخوردارند و متقابلاً ایرانیان نیز به‌خوبی دریافتند که آیین الهی جدید، دانش و فرهنگ و هنر را بالنده خواهد ساخت. دریافت درستیِ این باور به زمان اندکی نیاز داشت، به‌طوری‌که در قرون چهارم و پنجم هجری ایرانیان در بسیاری از زمینه‌های هنری و معماری سرآمد و سر‌مشق سایر کشور های اسلامی دوران خود شدند. هنرمندان عهد صفوی این رسالت را به بالاترین حد متعالی زمان خود ارتقا داده و میراث آن را به هنرمندان عهد افشاریه انتقال دادند. یکی از جلوه های این میراث گران‌بها، تزیینات زیبای گنبد و ایوان مطلای بارگاه مطهر مولای متقیان حضرت علی(ع) در نجف اشرف است. با توجه به اینکه این تزیینات و به‌ویژه کتیبه های آن از ارزش تاریخی، فرهنگی و هنری بسیار والایی برخوردار است این مقاله به معرفی کتیبة گریو گنبد حرم مطهر امام(ع) می‌پردازد.

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 The Proportion of Meaning and Form; the Accordance of Mosque Architecture and Prayer نسبت معنا و شکل تطابق اندیشۀ معماری مسجد و فرم‌شناسی نماز 77 88 92580 FA حامد ایمان طلب دانشجو دکتری مرمت ابنیه تاریخی/ مربی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی سمیه گرامی دانشجو کارشناسی ارشد صنایع دستی/ دانشگاه اصفهان Journal Article 2011 12 13 The purpose of architecture in religious art especially with an Islamic viewpoint is determining the line between material and mind, body and spirit. In the architecture of a mosque, focusing on spiritual and divine matters and converging on geometrical and mathematical creates a philosophical and theoretical outlook that is unique of its kind. In Islamic art, agreement with the spirit of Islam that of monotheism is the most significant decorative architectural aspect of mosque architecture. In the relation between form and meaning there are mutual understandings; this mutual agreement is nothing more than assimilating to the holy morality of God that seeks for divine perpetuity. This eternity is rooted in the essence of the philosophy of God and mankind. In other words, a mosque is place where diverse arts meet and a sacred and divine affiliation is created through the bond between God and mankind.   هدف معماری در هنر دینی به‌ویژه در جهان‌بینی اسلام، شفاف‌سازی مرز بین ماده و ذهن، جسم و جان است. در معماری مسجد از یک سو نگاه عارفانه و شهودی هنرمند مسلمان با تأسی به مبانی قرآنی و مبتنی بر هندسه و ریاضیات و از سوی دیگر، نگاه فقهی و کلامی او آثاری ارزشمند پدید آورده است. در هنر اسلامی، سازگاری با روح اسلام یعنی توحید، شاخص‌ترین رویکرد و ویژگی به شمار می‌رود که در معماری مسجد می‌توان آن را یافت. در نظام ارتباط معنا و شکل وجه مشترکی وجود دارد که هدف این پژوهش قرار گرفته است؛ وجه مشترکی که چیزی جز تشبه به اخلاق الهی نیست و بی‌کرانگی را طلب می‌کند. این بی‌نهایت از معرفتی حاصل می‌شود، مبتنی بر اندیشه در ذات حضرت حق و انسان. درواقع مسجد مجموعه‌ای از هنرهای گوناگون است که فضا و مکانی قدسی برای برقراری رابطه میان خداوند و خلق پدید می آورد.  

موسسه مطالعات هنراسلامی مطالعات هنر اسلامی 1735-708X 8 16 2012 03 20 A Typological Study on the Ornamentation of the Qafarieh Dome of Maraqeh with Emphasis on a Comparative Schema گونه شناسی تزیینات گنبد غفاریه مراغه براساس الگوی تطبیقی 89 100 92581 FA حمید فرهمند بروجنی دانشجو دکتری مرمت ابنیه تاریخی/ مربی دانشگاه هنر اصفهان پروین سلیمانی /دانشجو کارشناسی ارشد مرمت ابنیه تاریخی/ دانشگاه اصفهان Journal Article 2011 09 19 The Qafarieh Dome of the Ilkhanid era displays a remarkable ornamentation specifically diverse tile-work patterns that are unique to this age. A number of the architectural elements of the Qafarieh Dome are not Persian and in the south, east and west wings of the monument an emblem in the name of Chogan-Dar is identified; a name which is not seen in other Persian monuments.<br />There is inadequate research on Ilkhanid monuments especially the Qafarieh Dome of Maraqeh. Many of the famous architectural ornamentations of Persian art and architecture such as mosaic and luster tiles were first introduced in this era. Furthermore, mosaic inscriptional tiles were officially used in the Ilkhanid era. By investigating the ornamentation of the Qajarieh Dome and many similar Ilkhanid monuments, the specific designs and decorations of this era are classified and ordered. In this paper, seventeen monuments including the Sorkh Dome, Sultanieh Dome, Oshtorjan Jami Mosque are selected and focused upon. The findings of this paper introduce the decorations of Qafarieh Dome with its diverse and original ornamentation in relation to other Ilkhanid monuments. گنبد غفاریه متعلق به دورة ایلخانان و دارای تزیینات بسیار زیبا، به‌ویژه انواع هنر کاشی‌کاری مرسوم در این دوره است. برخی از عناصر معماری در گنبد غفاریه، ایرانی نیست و همین‌طور در ضلع جنوبی، شرقی و غربی بنا از نشانی به نام چوگان‌دار استفاده شده که در بنای دیگری در ایران مشاهده نشده است که این نشان به‌نوعی هویت بنای غفاریه را مشخص می‌کند.<br />دربارة تزیینات و حتی معماری بناهای دورة ایلخانی، بالاخص گنبد غفاریۀ مراغه به‌قدر کافی صحبت نشده است. برخی از تزیینات بناها، مانند کاشی معرق و تکنیک جدید کاشی لعاب‌پران، در این دوره شکل گرفته و از این دوره کاربرد کتیبه‌های کاشی معرق به‌صورت جدی فراگیر شده است. با بررسی تزیینات گنبد غفاریه و نمونه‌های مشابه آن، به‌ویژه در دورة ایلخانی، می‌توان به دسته‌بندی جامعی از تزیینات این دوره دست یافت. پرداخت اطلاعات در پژوهش حاضر به شیوة توصیفی، مقایسه‌ای و تحلیلی بوده و روش یافته‌اندوزی در آن به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی است و تقریباً هفده بنا از دوره‌های مختلف مثل گنبدسرخ، گنبد سلطانیه، مسجد جامع اشترجان و... گونه‌شناسی شده است. حاصل این مطالعه، شناخت تزیینات گنبد غفاریه، برج‌مقبره‌های پیشین و بناهای هم‌عصرگنبد است. در این گنبد تزیینات متنوعی به‌کاررفته که منشأ آن در این دوره و از نمونه‌های اولیۀ این تزیینات است.