شخصیت شناسى برمبنای واکنش درمقابل عوامل استرس‌زا در 6 داستان مجید قیصری (بر اساس تحلیل نمادهای فرهنگی، هنری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسى، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامى، رودهن، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسى، واحد رودهن، دانشگاه آزاداسلامى، رودهن، ایران

10.22034/ias.2021.299965.1691

چکیده

نویسندگان معاصر با تکیه بر احساس درونی و بیرونی خود به بررسی مسائل و موضوعات مهم پرداخته، یافته‌های خود را در قالب آثار هنری ارائه می‌دهند. آثار داستانی در نوع خود می­توانند بیانگر بسیاری از تحولات شخصی و آداب و رسوم و باورهای فرهنگی باشند. بنابراین مطالعه دقیق آثار ادبی و به­خصوص داستانی که در مقاطع مختلف تاریخی خلق شده است می توان نقش مهمی در رفتارشناسی و مردم­شناسی افراد جامعه داشته باشد. مجید قیصری یکی از نویسندگان معاصر در حوزه داستان کوتاه است که بررسی آثار  او می­تواند نکات مهمی را در واکاوی شخصیت افراد و رفتارشناسی آن­ها از یک سو و از سوی دیگر در شناخت عمیق فرهنگ مسلط یبر جامه زیسته فرد داشته باشد. پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده­های منابع کتابخانه­ای انجام شده است.  بررسی شخصیت‌های داستان‌های کوتاه مجید قیصری براساس شخصیت‌شناسی و بررسی واکنش‌های هیجانی آنان در شش داستان کوتاه (گوساله سرگردان، عود عاد سبز، مأمور، کسر باطل، بلور، سفرنامه عیلامی) انجام گرفته‌است. یافته‌های پژوهش نشان می­دهد که شخصیت‌های داستان کوتاه مجید قیصری در مواجهه با وقایع طبیعی و غیر طبیعی پیرامون خود، سعی می‌کنند که با کمک شیوه‌ی هیجان­مدار در شرایط استرس‌زا تاب بیاورند. این راه‌کارها از طریق تلاش برای حذف یا کاهش منبع استرس یا منحرف نمودن توجه فرد از موقعیت استرس‌زا عمل می‌کنند. عناصری که شخصیت­های این داستان ها با آن مواجه هستند جنبه اسطوره­ای داشته پشتوانه فرهنگی دارد و نشان از این است که افراد برای فرار از ترس و استرس به دنبال مأمن و پناهگاهی مطمئن هستند تا در سایه آن به آرامش برسند از این رو به اسطوره­هایی روی می آورند که انسان‌های اولیه به آن تمثل می‌جستند و آن‌ها را نمادهای قدرتمند می‌داستند که با عوالم معنوی ارتباط دارند.
اهداف پژوهش:
1.بررسی شخصیت­ها در داستان­های کوتاه مجید قیصری براساس نظریه شخصیت­شناسی و واکنش­های هیجانی.
2.بررسی نمادهای فرهنگی و هنری در داستانهای کوتاه مجید قیصری.
سؤالات پژوهش:
1.ابعاد شخصیتی و عوامل استرس­زا در داستان­های کوتاه مجید قیصری تحت تأثیر چه مؤلفه­هایی است؟
2.نمادهای فرهنگی و هنری چه انعکاسی در داستان­های کوتاه مجید قیصری دارند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Personality based on reaction to stressors in 6 stories by Majid Qaisari (Based on the analysis of cultural and artistic symbols)

نویسندگان [English]

  • Leila Mahmoodi 1
  • Mandana Hashemi Esfahani 2
1 Department of Persian Language and Literature, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Roudehen Branch of Islamic Azad University, Roudehen, Iran
آبرامز، ام، اچ. (1378). فرهنگ توصیفی اصطالحات ادبی، ترجمه سعید سبزیان، تهران: رهنما. 
آژند، یعقوب. (1375). « فرهنگ اصطلاحات ادبیات داستانی»، مجله ادبیات داستانی، دوره‌ی 11، شماره 29، صص34-25.
باباپور، خیرالدین جلیل و رسول زاده طباطبایی، کاظم و اژه‌ای، جواد و فتحی آشتیانی، علی. (1382).  «بررسی رابطه بین شیوة حل مسأله و سلامت روانشناختی دانشجویان»، مجله روانشناسی، دورة 7، شمارة 1، ص 16-3.       بهار، مهرداد. (1386).  از اسطوره تا تاریخ، تهران: چشمه.
بی‌نیاز، فتح اله. (1387). درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی (با اشارة موفر به آسیب‌شناسی، رمان و داستان کوتاه در ایران)، چاپ اول، تهران: نشر افروز.
.................. (1392). درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی، چاپ چهارم، تهران: نشرافراز.
تی. مک اندرو، فرانسیس. (1387). روان‌شناسی محیطی، (ترجمة دکتر غلامرضا محمودی)، چاپ اول، تهران: نشر زرباف اصل.
دادگی، فرنبغ. (1380). بندهشن، ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس.
دوستخواه، جلیل. (1371). اوستا، تهران: مروارید.
رسول زاده، کاظم و نصیرزاده، راضیه. (1388).  «بررسی رابطة باورهای مذهبی با راهبردهای مقابله‌ای با تنیدگی در دانشجویان»، فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی گناباد، دوره 15، شمارة2، صص46-36.                
شمسیا، سیروس. (1376).  سبک‌شناسی نثر، چاپ سوم، تهران: نشر میترا.     
شمیسا، سیروس. (1376). انواع ادبی، چ5، تهران: فردوس شمس، محمدجواد. (1390). پیشینه و جایگاه آب نزد ایرانیان و هندوان باستان، مجله دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان، ش5، صص72-59.
صبری نظر زاده، راشین. (1389).  «رابطة احساس انسجام و سخت کوشی با سلامت و راهبردهای مقابله‌ای با استرس»، دکتر محمد حسین عبدخدایی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه فردوسی مشهد.                 
صنعتی، محمّد ،(1389 ). تحلیل های روان شناختی در هنر و ادبیّات، چاپ پنجم، تهران: مرکز.
 خلعتبری، جواد و عزیز زاده، فرشته. (1390).  «تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی و راهبردهای مقابله با فشار روانی بر سلامت روان دانشجویان دختر»، مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، دورة 12، شمارة 2، صص37-29.
فرانکل، ویکتور امیل. (1387).  انسان در جستجوی معنا، (ترجمةاکبر معارفی)، چاپ نهم، تهران: نشردانشگاه تهران.
فرانکن، رابرت. (1384). انگیزش وهیجان، (ترجمة حسن شمس اسفندآبادی، غلامرضا محمودی، سوزان امامی)، چاپ اول، تهران، نشر نی.
فرای، نورتروپ. (1377). تحلیل نقد، ترجمه صالح حسینی، تهران: نیلوفر  
فردوسی، ابوالقاسم. (1960). شاهنامه فردوسی، متن انتقادی تحت نظر ی.ا.برتلس، مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی.
قیصری، مجید. (1390).  زیر خاکی، چاپ دوم، تهران: نشر افق.
...................... (1390). سه دختر گل فروش، چاپ ششم، تهران: شرکت انتشارات سوره مهر.
...................... (1386).  گوسالة سرگردان، چاپ سوم، تهران: نشر افق.
کارنوی، آلبرت جوزف. (1383). اساطیر ایرانی، ترجمه احمد طباطبایی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
گنجی، ح. (1389). بهداشت روانی، چاپ دهم، تهران: نشر ارسباران.
میرصادقی، جمال. (1376).  عناصر داستان، چاپ نهم، تهران: انتشارات سخن.
عالی کردکلائی؛ صفایی، حمید. (1395). "بررسی شخصیت و شخصیت­پردازی در زمان داستان یک شهر احمد محمود". همایش بین المللی جستارهی ادبی، زبان و ارتباطات فرهنگی.
مرشدی، ابراهیم بهنام. (1395). «رابطة فرایند‌های خانواده و سبک‌های مقابله‌ای با استرس و کنترل خشم»، دکتر سید مریم حسینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،  واحد مرودشت.
میرزایی صلحی، زهرا. (1395). «پیش­بینی ایده‌پردازی خودکشی بر اساس راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، راهبردهای مقابله­ای و طرح­واره­های ناسازگار اولیه در دانشجویان»، دکتر حسین بافنده، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.
یونگ، کارل گوستاو. (1383). آیون پژوهشی در پدیده­شناسی خویشتن، ترجمه پروین فرامرزی و فریدون فرامرزی، مشهد: به نشر.
Lazarus, R.S. and folkman, S. (1986). Cognitive theories of stress and the issue of circularity.newyork: spring
Campbell, J. (2017). Creative mythology (Vol. 4). Joseph Campbell Foundation
Hall, J. 1996. Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art, Published
by Westview Press, A Member of the Perseus Books Group,25.