شاخصه‌های پیکرنگاری درباری در نسخه چاپ سنگی هزار و یک شب دوره قاجار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه گیلان

چکیده

کتاب هزار و یک شب داستان‌هایی با مضامین تغزلی، حماسی و عامیانه را در بردارد که اتصال آنها به فرهنگ و جهان-بینی اساطیری و ادبیات غنایی، جایگاه آن را در عهد قاجار مهم جلوه داده است. هنر دوره قاجار با بهره‌گیری از سنت-های پیشین و نگاهی به ناتورالیسم غربی و ادب‌پروری حکام این عهد، خصوصیات نوینی را وارد عرصه مجلس‌آرایی کرد: خصوصیاتی همچون چهره‌پردازی، منظره‌پردازی و پرسپکتیو. پیکرنگاری درباری با دارا بودن این مولفه‌ها به سبکی جدید در نقاشی تبدیل شد و رویکردهای آن براساس میزان درک زیبایی‌شناسی قاجاریه شکل گرفت. پس از ورود صنعت چاپ، مصورسازی به روش چاپ سنگی همسو با پیکرنگاری درباری ادامه یافت. نسخه چاپ سنگی هزار و یک شب اثر میرزا علیقلی خوئی، با مکاشفه‌ای بین تجربیات سنتی و رهیافت‌های نوین شیوه جدیدی در مجلس‌آرایی قاجار عرضه کرد. در این مقاله سعی شده است به شیوه توصیفی و تحلیلی ضمن بررسی شرایط اجتماعی دوره قاجار، ساختار پیکرنگاری درباری و تشابهات اصول آن با تصاویر هزار و یک شب را مورد بررسی قرار دهد. هدف مقاله تتبع در رهیافت‌های پیکرنگاری درباری دوره قاجار و مقایسه آن با تصاویر چاپ سنگی هزار و یک شب است و سوالاتی که در این زمینه مطرح می‌شود بدین گونه است:
1- آیا شرایط اجتماعی و سیاسی قاجاریه زمینه تولید نسخه چاپ سنگی با مضمون هزار و یک شب را دارا بود؟
2- آیا میرزا علیقلی خوئی در ترسیم صحنه‌ها از سبک پیکرنگاری درباری الهام گرفته است؟
3- میزان تاثیر‌پذیری علیقلی خوئی از نقاشی درباری تا چه حدی بوده است ؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

analysis of courtier of figurative art features in lithography manuscript Thousand and One Nights in Qajar era

نویسنده [English]

  • Marzieh Taraji
the faculty member at Graphic design department at Guilan university
چکیده [English]

The Thousand and one night book has lyric and epic and folk concepts. Their connection to mythical cosmology and lyric literature have emphasized on station in the Qajar era. The art of Qajar dynasty by used of old tradition and look to the western naturalism and literature property of rules in this covenant enters the new features in scenery such as: portrait, landscape, and perspective. The figurative art in painting with these particulars converted to new style. The approach was based on the Qajar aesthetic after the appearance of printing industry, illustration technique of lithography continued in the line with courtier figurative art. The Thousand and one night manuscript by Mirza Aligholi Khoie with revelation between traditional practices and new strategies in courtier figurative Qajar launched a new way. This paper is tried to review the social conditions of Qajar and structure of figurative art and similarity with the thousand and one nights illustration in descriptive and analytical method. The aims of paper is reaserch about figurative art of Qajar and comparison that to Thousand and one nights lithography illustration . Question raised in this paper:


Questions raised in this paper:

1- Did social and political conditions have preparing the lithography manuscript by thousand and one nights concepts?
2- has Mirza Aligholi Khoie inspire in illustration of scenes on base of courtier figurative art?
3- How much inspiration of figuratve art does he have?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Thousand and One Nights
  • Mirza Aligholi Khoie
  • lithography
  • Qajar Era
  • figurative art

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 18 آبان 1398
  • تاریخ دریافت: 11 آبان 1398
  • تاریخ بازنگری: 05 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 18 آبان 1398