فاعلیت خدا در نظام هستی از نگاه علامه طباطبایی و انعکاس آن در کتیبه های بناهای اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان

2 دکترای تخصصی، استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان.

3 دکترای تخصصی، استادیار، استادیار فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان واحد خوراسگان

چکیده

چکیده
یکی از اصلی ترین مسائل خداشناسی، مسئله فاعلیت خداست. فاعلیت خدا- هماننـد فاعلیـت هـر فاعل دیگری- ربطی کامل به علم او به فعلش دارد که آن نیز یکی دیگر از اساسـی تـرین مسـائل الهیات است. موضوع فاعلیت الهی از مباحث مهم تاریخ فلسفه بوده است. در این مجال، اصل فاعلیت و آفرینش الهی که در ادیان آسمانی از آموزه های اولیه دینی است، مورد بحث است و خاستگاه فعل و فاعلیت خدا به ذات و صفات ذاتی خداوند برمی گردد. علامه طباطبایی یکی از بزرگانی که به مبحث فاعلیت خدا در نظام هستی پرداخته است و به منزلة یک فیلسوف صدرایی و مفسر حکمت متعالیه و هم به مثابة یک فیلسوف صاحب نظر، ضمن توضیح عقیده صـدرا بـه نقـد آن و بیـان رأی خـویش مبادرت می کند. از دیدگاه او، از میان اقسام شش گانه فاعل، خدا را فاعل بالعنایه می داند. ایـن فاعـل، فـاعلی است که به فعل خود علم دارد و آن را از روی اراده و اختیار انجـام مـیدهـد و همـان علم او به فعل منشأ صدور فعل است. در این پژوهش که با روش توصیفی _ تحلیلی به اندیشه و نگرش علامه طباطبایی از فاعلیت خدا در نظام هستی و انعکاس آن در کتیبه های معماری اسلامی به عنوان آثار هنری اسلامی می پردازد، به شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ایی صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان دهنده این دیدگاه است که پس از مکاشفه و درک دیدگاه و نظریه فاعلیت خدا در نظام هستی از نگاه علامه طباطبایی، به عنوان تئوری آفرینش و خلقت می توان به آفرینش های هنری همچون کتیبه نگاری ها در معماری اسلامی و انعکاس اندیشه های عرفانی در این آثار هنری رسید.
اهداف تحقیق:
1-    بررسی نگاه علامه طباطبایی در مورد فاعلیت خدا در نظام هستی.
2-    بررسی چگونگی انعکاس این نگاه در کتیبه های بناهای اسلامی.
سؤالات تحقیق:
1-    نگاه علامه طباطبایی به موضوع فاعلیت خدا در نظام هستی چگونه است؟
2-    اندیشه های عرفانی چگونه در کتیبه های بناهای اسلامی انعکاس یافته اند؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Subject of God in the System of Being from Allameh Tabatabai's Viewpoint and Its Reflection on the Inscriptions of Islamic Structures

نویسندگان [English]

  • Gholamali Ahmadi 1
  • Mohammadreza Shamshiri 2
  • Jahanbakhsh Rahmani 3
1 PhD student of philosophy, Isfahan Azad University
2 PhD holder, Assistant Professor of philosophy, Islamic Azad University of Isfahan
3 PhD holder and Assistant Professor in philosophy, Isfahan Azad University
چکیده [English]

Abstract
One of the major issues of theology is the issue of God's agency. The agency of God - as the agency of every other agent - has a complete relation to his science, which is another of the fundamental questions expressed in theology. The subject of divine agency has been an important topic in the history of philosophy. In this occasion, the principle of divine agency and creation, which is one of the earliest religious teachings in the heavenly religions, is disputed, and the origin of God's action and agency goes back to the innate nature and attributes of God. Allameh Tabatabai, one of the great scholars who has dealt with the subject of God in the system of being, as a philosopher and interpreter of transcendent wisdom, as well as an expert philosopher, while explaining Sadra's beliefs and criticism. From his point of view, out of the six types of agents; God is considered as the superior. This agent is the agent who has knowledge of his verb and performs it by the will and authority of the agent, and all of his knowledge is the source of the act of issuing the verb. This research, which uses a descriptive-analytical approach to Allameh Tabataba'i's thought and attitude about the existence of God in the system of existence and its reflection in the inscriptions of Islamic architecture as Islamic artworks, has been done through library data collection. The results show that after the revelation and understanding of the viewpoints and theories of the agency of God in the system of existence from the point of view of Allameh Tabatabai, as a theory of creation and formation, one can make artistic creations such as inscriptions in Islamic architecture and reflecting mystical ideas.
Research aims:
1- To analyze the viewpoint of Allameh Tabatabai in regard to the agency of God in the universe.
2- To study the reflection of such a view in the inscriptions of Islamic structures.
Research questions:
1- How is the viewpoint of Allameh Tabatabai in regard to the agency of God in the universe?
2- How is such an outlook reflected in the inscriptions of Islamic structures?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Agency of God
  • Universe
  • Allameh Tabatabai
  • inscriptions of Islamic structures