جایگاه هنر و زیبایی شنایی در تفکرات ابن سینا و سهروردی با تاکید بر هنر صفوییه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 رشته فلسفه هنر، گروه آموزشی هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه آموزشی هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/ias.2021.300981.1701

چکیده

مفهوم زیبایی بدون تردید یکی از بنیادی­ترین ابعاد هنر محسوب می­شود. فلاسفه و دانشمندان متعددی در طی تاریخ فلسفه درباره­ی مفهوم زیبایی اندیشیده و ایده­های خود را مطرح کرده­اند که با توجه به مبانی فکری هر کدام از آن­ها، نظریات متفاوتی درباره این مقوله پدید آمده است. زیبایی نزد فلاسفه و حکمای اسلامی نیز از همان روزهای نخستین که اندیشه­ی فلسفی در میان مسلمانان رایج شد، مورد توجه واقع گردید. این توجه که از سویی ناشی از نگاه دینی به اسلام و مبانی دینی مسلمانان و از سوی دیگر ناشی از دریافت­های فلسفی آنان از آثار افلاطون و ارسطو و فلوطین بوده است باعث ایجاد آرای خاص هرکدام به مفهومی زیبایی گردید. تفکر مشائی و اشراقی در کنار اندیشه­های دو فیلسوف بزرگ ابن­سینا و سهروردی مهم­ترین مکتب­های فلسفی  ایران و جهان اسلام به شمار می­روند. پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده­های منابع کتابخانه­ای انجام شده است. یافته­های پژوهش حاکی از این است که این فلاسفه در کنار تمام مباحث و سؤالات فلسفی عام، در مورد زیبایی هم دارای اندیشه­ها و دیدگاه­هایی بودند. تفکرات آن­ها در مورد هنر و زیبایی را می­توان از تبیین جایگاه خیال و حافظه و از دل رمز و داستان­های رمزی_شعر و ادبیات بیرون کشید. فلسفه نور سهروردی و زیبایی­شناسی ابن­سینا در بعضی از هنرهای اسلامی از جمله هنر در دوره حکومت صفویه (907-1135ه.ق) قابل مشاهده است. هنر ایرانی در دوره حکومت صفویه یکی از اعصار درخشان خود را تجربه کرد و در این هنر مفاهیم مذهبی و عرفانی نقشی محوری داشته است.
 اهداف پژوهش:
1.بررسی هنر و زیبایی­شناسی در اندیشه ابن­سینا و سهروردی.
2.بازشناسی انعکاس جلوه­های هنر و زیبایی­شناسی اندیشه ابن­سینا و سهروردی در هنرهای دوره صفوی.
سوالات پژوهش:
1.علل غایی در هنر از منظر ابن سینا و سهروردی چیست؟
2.اندیشه­های هنر و زیبایی­شناسی ابن­سینا و سهروردی چه انعکاسی در هنرهای دوره صفوی یافته است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

THE PLACE OF ART AND BEAUTY IN THE THOUGHTS OF IBN SINA AND SUHRAWARDI(WITH EMPHASIS ON SAFAVID ART)

نویسندگان [English]

  • Sima Alipour Moghadam 1
  • Saeed Shapoori 2
  • Ensha Allah Rahmati 2
1 Department of Art Philosophy, Department of Art, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Art, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imagination
  • light
  • Ibn Sina
  • Suhrawardy
آژند، یعقوب. (1379). «نوآوری و تجدد در هنر صفوی»، هنرهای زیبا، شماره7، صص11-4.
بردسلی. مونروسی و همکاران. (۱۳۹۸). دانشنامه زیبایی­شناسی و فلسفه هنر، ترجمه انشاالله رحمتی، تهران: انتشارات سوفیا.
پورنامداریان، تقی. (۱۳۶۴). رمز و داستان­های رمزی در ادب فارسی (تحلیلی از داستان­های عرفانی-فلسفی ابن سینا و سهروردی)، تهران: نشریه علمی و فرهنگی.
فرخزاده، شمیم؛ قراخانی، علیرضا. (1395). «بازشناسی نقش نور در معماری مساجد دوره صفویه (نمونه موردی مسجدشاه عباس فرح­آباد»، کنفرانس سالانه پژوهش­های معماری و شهرسازی و مدیریت شهری، دوره دوم.
کمالی زاده؛ طاهر. (۱۳۹۲). هنر و زیبایی از دیدگاه شهاب­الدین سهروردی، تهران: انتشارات متن.
کریمیان، حسن. (1386). «تحولات ایران عصر صفوی و نمود آن در هنر نگارگری»، مطالعات هنر اسلامی، شماره7، صص88-65. 
نصر، سید حسین. (۱۳۸۸). معرفت و معنویت، ترجمه انشاالله رحمتی؛ تهران: انتشارات سهروردی.
هاشم نژاد؛ حسین. (۱۳۹۲). ابن­سینا، شیخ اشراق؛ وصدر المتالهین، تهران: نشریه سمت.
هادی­پور مرادی، سهیلا؛ هادی­پور مرادی، مژگان. (1395). «تجلی باورهای دینی و مذهبی در آثار معماری ایران و عثمانی، مسجد شیخ لطف­الله اصفهان و مسجد سلیمانیه استانبول»، مطالعات تاریخ اسلام، شماره30، صص225-199.
Mack, M. (2012). Treatise on Painting, New ed. London: Create.