هماهنگی تکنیک، مصالح و محیط زیست و کاربرد آن در زیبایی و عملکرد بناهای سنتی شهرهای کویری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی ،گروه معماری ،دانشکده معماری و شهرسازی ،واحد تهران مرکز،دانشگاه ازاد

2 استادیار گروه معماری ،دانشکده معماری وشهرسازی،واحد تهران مرکز،دانشکاه ازاد اسلامی

3 استادیار گروه معماری دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران مرکز

چکیده

در نتیجه ی سازگاری شیوه های معماری با شرایط ویژه آب و هوایی مناطق کویری، موجب شکل گیری سبک معماری متناسب با نیاز این مناطق شده است. شناخت ساز و کارهای هماهنگی تکنیک، مصالح و محیط زیست و کاربرد متصور آن در شناخت مفهوم زیبایی و عملکرد بناهای سنتی شهرهای کویری ایران، توجه ویژه محققان خارجی و داخلی را به این مسئله معطوف کرده است. به طور کلی، مفهوم پایداری که در نتیجه آگاهی بشــر نســبت به مسائل محیط زیست و مشکلات فرهنگی- اجتماعی و اقتصادی شکل گرفت را می توان در معماری بناهای کویری مشاهده کرد. یکی از مهمترین اهداف توســعه پایدار، حفظ طبیعت و اصلاح نگاه به آن است و تجلی توسعه پایدار در حوزه محیط ســاخته شــده که معماری پایدار نامیده می شود. بنابراین، هدف این مقاله، تشریح چگونگی تطابق آب و هوایی و پاسخگویی محیطی ابنیه سنتی ایرانی به شرایط اقلیمی خاص کویر می باشد. در این راستا، این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، این فرضیه را مطرح می کند که به نظر می رسد بین تکنیک، مصالح و محیط زیست و عملکرد بناهای سنتی شهرهای کویری ایران تناسب و هماهنگی ویژه ایی برقرار است. به جهت اثبات فرضیه تحقیق، ابتدا تعریف و توصیفی از مفهوم پایداری در سازه ها و هماهنگی های ایجاد شده در اکوسیستم زیستی و معماری مناطق کویری ارائه شده است و سپس، ویژگی های فضایی مدل معماری بومی مناطق کویری به دنبال سازگاری های آب و هوایی توصیف شده است. در انتها، این موضع به اثبات رسیده است که ارکان ویژه و اصلی معماری در مناطق کویری منجر به پیدایش بناهای سنتی زیبا متناسب با اقلیم این خواستگاه شده است.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Coordination of Technique, Materials and Environment and its Application in the Beauty and Performance of Traditional Buildings of Iranian Desert Cities

نویسندگان [English]

  • Jhenit Rostami 1
  • Mehrdad Javidi Nejhad 2
  • Behrooz Mansouri 3
3 - Assistant Professor Faculty of Architecture and Urbanism,Central Branch,Islamic Azad University,Tehran,Iran
چکیده [English]

In accordance to the adaptation of architectural styles to the specific climatic conditions of the desert regions has led to the formation of an architectural style tailored to the needs of these areas. Understanding the coordination mechanisms of the technique, materials and environment and its intended application in understanding the concept of aesthetics and the performance of traditional buildings in the Iranian desert cities has attracted the attention of local and foreign researchers. In general, the concept of sustainability formed as a result of human awareness of environmental issues and socio-economic and cultural problems can be seen in desert architecture. One of the most important goals of sustainable development is to preserve nature and to alter the overall outlook towards it; furthermore, it is also sought to promote sustainable development in the built environment termed as sustainable architecture. Hence, the aim of this article is to understand climate adaptation and the environment response of traditional Iranian structures in the unique climate conditions of the desert. In this regard, this paper with a descriptive and analytic methods expresses this hypothesis that there seems to be a reliable and unique association between technique, structuring materials and environment with traditional Iranian structures built in desert areas. In order to prove the research hypothesis, first a descriptive and eloquent definition of the concept of sustainability in the structures and synergies created in the desert ecosystem and architecture is presented and then, the spatial features of a native desert architecture model after climate adaptation are described. Finally, it has been proven that the special features of architecture in desert areas have led to the emergence of beautiful traditional buildings appropriate to the climate of this resort.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainability
  • Traditional Architecture
  • climate design
  • desert structures
بانی مسعود، امیر و احمدیان، علیرضا. (1394). معماری معاصر ایران: در تکاپوی بین سنت و مدرنیته. نشر هنر معماری قرن. تهران.

پیرنیا محمدکریم. (۱۳۷۰). گنبد در معماری ایران. فصلنامه علمی، فنی، هنری اثر; ۱۲ (۲۰) . ۵-۱۳۹.

پرنیا، محمدکریم. (2004). تیپولوژی معماری ایرانی، تهران.

فلامکی، محمد منصور. (۱۳۸۱). ریشه ها و گرایش های نظری معماری. نشر فضا. تهران.

حائری، محمدرضا. (1388). نقش فضا در معماری ایران. انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی. تهران.

خسروشاهی، محمد. (1395). قلمرو بیابان های ایران از دریچه تحقیقات، ماهنامه طبیعت ایران، سال اول، شماره 1. ص 31.

کردوانی، پرویز. (1378). بحثی پیرامون تعاریف و ویژگی های مناطق خشک، کویر و بیابان. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. ص 26-31.

کسمائی، مرتضی. (1395). اقلیم و معماری. شرکت سرمایه گذاری خانه سازی ایران. تهران.

قبادیان، وحید. (1396). بررسی اقلیمی ابنیه سنتی ایران. انتشارات دانشگاه تهران. 

قبادیان، وحید-مهدوی، محمد، (1372). طراحی اقلیمی. انتشارات دانشگاه تهران. ص 20.

شاطریان، رضا. (1387). اقلیم و معماری. سیمای دانش. تهران. ص 19.

عاملی، احمدرضا. (1351). گنبد در مساجد ایرانی، منتشر شده در سایت صنما sanama.ir، به نقل از استاد پیرنیا.

نصر، سیدحسین. (1379). انسان طبیعت، مترجم عبدالرحیم گواهی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.

Beaumont, Peter. (1971)."Qanat systems in Iran." Hydrological Sciences Journal 16.1: 39-50.

Bahadori MN. (1978). Passive Cooling Systems in Iranian Architecture, Scientific American.

Esmaeili, S., & Litkouhi, S. (2013). Principles of sustainable architecture extant in heart of desert areas of Iran. International Journal of Architectural Engineering & Urban Planning, 23(2).

Hopwood, Bill, Mary, Mellor and Geoff, O’Brien (2005), Sustainable Development: Mapping Different
Approaches, John Wiley & Sons, Ltd and ERP Environment. 38-39.

Ghobadian, Vahid. (2009). Climate survey of traditional Iranian buildings, Tehran University Publication, Fifth Edition.

Kasmaie Morteza. (2003). Climate and Architecture.

Manioglu G, Yilmaz Z. (2007). Energy efficient design strategies in the hot dry area of Turkey, The journal of Building and Environment, Elsevier.

WGSC, 2004 Working Group for Sustainable Construction [WGSC], (2004), Working Group Sustainable Construction Methods and Techniques Final Report.[F1]