واقعیت مجازی و جلوه‌های ویژه‌ در سینما با رویکرد ژان بودریار، در وضعیت حاد واقعیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی گروه فلسفه هنر، دانشکده علوم انسانی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

2 ‌ استادیار گروه هنر، دانشکده هنر، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران.

3 دانشیار در آموزش فلسفه‌ی هنر، دپارتمان آموزش فلسفه‌ی هنر، دانشگاه ماساچوست.ایالات متحده آمریکا

10.22034/ias.2021.307379.1742

چکیده

ژان بودریار، فیلسوف جامعه‌شناس و پست‌مدرن نظریه‌های درخوری در باب تصویر ارائه داد. در تمام نظریه‌های اجتماعی وی، دغدغۀ پایان‌ناپذیر او نسبت به تخریب امر واقعی و جایگزین شدن آن با وانموده مشهود است. در این میان او هنر را توطئه و وسیله‌ای برای محقق کردن وانموده تلقی می‌کند. به­ویژه سینما به­عنوان یک مرجع شبیه‌سازِ واقعیت، مورد انتقاد بودریار قرار گرفته است. یکی از راهکارهای اساسی ایجاد شبیه‌سازی از منظر بودیار، بهره‌گیری از جلوه‌های ویژۀ ‌کامپیوتری است؛ بنابراین از یک‌طرف انتقاد بودریار از سینما و از طرف دیگر علاقه‌مندی وی و تأکید او بر توانمندی‌های آن مشهود است که خود موجب بروز دوگانگی‌هایی در نظریه‌های بودریار و سردرگمی مخاطب او می‌شود. این پژوهش تلاشی است در جهت مرتفع کردن دوگانگی‌های موجود و شناخت رویکرد حقیقی پسِ پشتِ این به‌ظاهر تناقضات در ساحت واقعیت مجازی و جلوه‌های ویژه در سینما. در این راستا، این پژوهش از طریق تحقیقات کتابخانه‌ای و تجزیه و تحلیل داده‌ها و موشکافیِ بیانیه‌های بودریار به روش توصیفی-تحلیلی، به­دنبال راهکارهایی برای جلوگیری از تخریب و جایگزینیِ «امر واقعی» در سینما و تعیین رابطۀ بین سینما و جلوه‌های ویژه می‌گردد؛ درنتیجه می‌توان شاهد بود که طرد جلوه‌های ویژه از نظر بودریار، به هدف به‌کارگیری آن بستگی دارد؛ نه به نفس آن. به­عبارتی، به­کارگیری جلوه‌های ویژه در راستای بازسازیِ واقعیت مطرود است و در راستای خیال می‌تواند مقبول باشد.
اهداف پژوهش

بررسی دیدگاه منفی بودریار نسبت به تخریب واقعیت توسط جلوه‌های ویژه.
بررسی جلوه­های ویژه در سینما از نظر ژان بودریار.

سؤالات پژوهش

سینما چگونه می‌تواند با وجود بهره‌وری روزافزون جلوه‌های ویژه و دیدگاه منفی بودریار نسبت به تخریب واقعیت توسط جلوه‌های ویژه به حیات شایستۀ خود ادامه دهد؟
جلوه­های ویژۀ سینمایی در چه صورت می­تواند از انتقاد بودریار فاصله بگیرد؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Virtual reality and visual effects in cinema with the approach of Jean Baudrillard, in the acute state of hyperreality

نویسندگان [English]

  • Mehdi Attarzadeh 1
  • Maryam Jamali 2
  • Mohamad Zaimaran 3
1 Ph.D. candidate in Philosophy of Art, Department of Humanities, Shahroud Branch, Islamic Azad University, Shahroud, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Art, fasa Branch, Islamic Azad University, fasa, Iran.
3 Department of philosophy of art education, University of Massachusetts. United States of America
چکیده [English]

As a sociologist and postmodern philosopher who, of course, himself rejected the application of these titles to his theories, Jean Baudrillard put forward appropriate theories about the images. In his social theories, his endless concern for the destruction of the reality and its replacement by the simulation is evident. In the meantime, he considers art as a conspiracy and a means to realize the simulation. He criticized cinema in particular as a reality-simulating reference. One of the basic working procedures for creating simulations from Baudrillard point of view is to use computer visual effects. On the one hand, Baudrillard is a cinema critic, and on the other hand, he is interested in it and emphasizes its capabilities. These views give rise to dichotomies in Baudrillard's theories. This research is an attempt to remove the existing dichotomies and to identify the reality approach behind these apparent contradictions in the field of virtual reality and visual effects in cinema. In this regard, through library research, data analysis and scrutiny of Baudrillards' statements, this research seeks descriptive-analytically a working procedure to prevent the destruction and replacement of reality in cinema and determine the relationship between cinema and visual effects. Consequently, the rejection of visual effects, according to Baudrillard, depends on the purpose of its application, not on visual effects nature. In other words, the use of visual effects in order to reconstruct or simulation of reality is excluded, and it can be accepted in the direction of imagination.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cinema
  • Jean Baudrillard
  • Hyperreality
  • Simulation
  • visual effects
بودریار، ژان. (1393). در سایه اکثریت‌های خاموش، ترجمه پیام یزدان‌جو. تهران: نشر مرکز.
پرهیزکار، غلامرضا. (1389). «واقعیت رسانه و توده در حاد واقعیت بودریار». نشریه معرفت فرهنگی اجتماعی. دوره1، شماره 4.
توفولتی، کیم. (1396). بودریار در قابی دیگر. مترجم: وحیداله موسوی. تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران.
جمالی، مریم. (1393). نگاه بودریار: (راهی به پست‌مدرنیسم در گستره زیباشناسی) ، فسا: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا. 
حقیقی، مانی. (۱۳۷۴). سرگشتگی نشانه‌ها. تهران: نشر مرکز.
سلدن، رامان؛ ویدوسون، پیتر. (۱۳۹۲).  راهنمای نظریه ادبی معاصر. ترجمه عباس مخبر. تهران: انتشارات طرح‌نو.
ضیمران، محمد. (1382). «بودریار و واقعیت مجازی». نشریه: کتاب ماه ادبیات. شماره 70.
علی‌رضایی، احسان؛ مرادخانی، علی و سجودی، فرزان. (1399). «مطالعه تطبیقی نظریه واقع­گرایی فیلم با حادواقعیت ژان بودریار». نشریه هنرهای زیبا - هنرهای نمایشی و موسیقی دوره 25، شماره 4.
منصوریان، سهیلا؛ نصری ، امیر. (1395). «نسبت میان پایان هنر و پایان انسان از دیدگاه ژان بودریار. نشریه حکمت و فلسفه»، سال دازدهم، شماره 2.
ندایی، امیرحسن؛ خانلری، رضا. (1397). «بررسی تأثیر تکنولوژی دیجیتال بر زیبایی‌شناسی بیان در سینما». نشریه مطالعات میان رشته­ای ارتباطات و رسانه،  شماره 2.
Baudrillard, J. (1987a). The Evil Demon of Images. Trans. Paul Patton and Paul Foss. Sydney: Power Institute of Fine Arts.
Baudrillard, J. (1993a). Baudrillard Live: Selected Interviews. Mike Gane (ed.). London and New York: Routledge.
Baudrillard, J. (1994a [1981]). Simulacra and Simulation. Trans. Sheila Faria Glaser. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Baudrillard, J. (1995 [1991]). The Gulf War Did Not Take Place. Trans. Paul Patton. Bloomington, University of Indiana Press.
Baudrillard, J. (1996a [1995]). The Perfect Crime. Trans. Chris Turner. London and New York: Verso.
Baudrillard, J. (1996b [1990]). Cool Memories II: 1987-90. Trans. Chris Turner. Durham, North Carolina: Duke University Press.
Baudrillard, J. (1997a). Art and Artefact. Nicholas Zurbrugg (ed.). London: SAGE Publications.
Baudrillard, J. (1997b [1995]). Fragments: Cool Memories III: 1990-1995. Trans. Emily Agar. London and New York: Verso.
Baudrillard, J. (1998 [1997]). Paroxysm: Interviews With Philippe Petit. Trans. Chris turner. New York: Verso.
Baudrillard, J. (2002a [2000]). Screened Out. Trans. Chris Turner. London and New York: Verso.
Baudrillard, J. (2005a [2004]). The Intelligence of Evil Or The Lucidity Pact. Trans. Chris Turner. Oxford and New York: Berg.
Baudrillard, J. (2005c). the intelligence of Evil or the Lucidity pact, Oxford and New York: Berg.
Coulter Gerry. (2010). Jean Baudrillard and Cinema: The Problems of Technology, Realism and History. Film-Philosophy 14.2
https://www.euppublishing.com/doi/pdfplus/10.3366/film.2010.0041
Kellner, D. (n.d). Jean Baudrillard and art (retrieved 12 April 2021)
https://pages.gseis.ucla.edu/faculty/kellner/essays/baudrillardandart.pdf
luke, timothy w. (1994). Aesthetic production and Cultural politics: Baudrillard and and contemporary art, in Douglas kellner (ed.) Baudrillard:a critical reader, Oxford and Cambridge: Blackwell.
Oxford English Dictionary online.