مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تحلیل سیاست خارجی و گرایش های مذهبی ساسانیان در شاهنامه بر اساس نسخه طهماسبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
10.22034/ias.2021.263208.1483
چکیده
تاریخ منبعی از اطلاعات در مورد رفتار شاهان و مردم از اعصار مختلف در اختیار ما قرار می‌دهد. شاهنامه و مروج‌الذهب نیز اطلاعات زیادی از شاهان گذشته و جامعه ایران را در خود جای داده‌اند. در این پژوهش کوشش شده است تا سیاست خارجی و گرایش مذهبی دوره ساسانیان با تکیه بر شاهنامه مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که در شاهنامه به دلیل ویژگی داستانی - تاریخی در شرح وقایع به اطناب گراییده است. فردوسی حکایات زیادی را در مورد برخی از شاهان این دوره ذکر کرده که در کتاب‌هایی مانند کارنامه اردشیر بابکان و تاریخ طبری ذکر شده و جنبۀ داستانی آن‌ها بیشتر است. فردوسی در شاهنامه بیشتر به شاهانی پرداخته که حکایت داستانی بیشتری دارند. نسخه شاهنامه طهماسبی نیز با نگاره‌های مربوط به شاهان ساسانی و مزدک به وجوهی از فضای سیاسی و مذهبی دوره ساسانی اشاره کرده است.
اهداف پژوهش:

بررسی سیاست خارجی و گرایش مذهبی ساسانیان در شاهنامه.
بررسی چگونگی انعکاس سیاست خارجی و گرایش مذهبی ساسانیان در شاهنامه طهماسبی.

سؤالات پژوهش:

سیاست خارجی و گرایش مذهبی ساسانیان در شاهنامه چگونه است؟
سیاست خارجی و گرایش مذهبی ساسانیان در شاهنامه طهماسبی چگونه بازتاب یافته است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of Sassanid foreign policy and religious tendencies in Shahnameh based on Tahmasebi version

نویسندگان English

Mahmood Ramazani 1
Manizheh Falahi 2
Reza Fahimi 2
1 PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
چکیده English

Studying history helps us to know people and society better, history provides us with a source of information about the behavior of kings and people of different ages. By studying history, we can use the experiences of the past for the growth and innovation of our society. Consider two effects.
This research, which is theoretical, analyzes the study area, scope and society of the Sassanid period in terms of foreign policy and religious orientation in Shahnameh and the promoter of religion.
The narration and the way of expressing the promoter of gold and Shahnameh about the foreign policy and religious orientation of the Sassanid period are different from each other. We have a lot of brevity in the promotion of gold, except for some kings, which is briefly enough; However, Shahnameh has become obsolete in its description of events due to its narrative-historical features.
Ferdowsi has mentioned many anecdotes about some of the kings of this period, which are mentioned in books such as the biography of Ardeshir Babakan and the history of Tabari, and their narrative aspect is more. The promoter of gold has dealt with kings who are more famous in foreign policy, but Ferdowsi has dealt more with kings who have more stories. The similarities between the two books during the reign of the Sassanid kings and their names are often similar.

کلیدواژه‌ها English

Sasanians
Shahnameh
Ardeshir Babakan
Foreign Policy
اسلامی، روح‌اله و صحرایی، محمد. (1397). «الگوی سیاست خارجی ساسانیان». پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل. شمارۀ2، 20-1.
اصفهانی، حمزه. (1346). تاریخ پیامبران و شاهان. ترجمه: جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ثعالبی، محمدبن اسماعیل. (1368). تاریخ ثعالبی. ترجمه و مقدمه: مجتبی مینوی، پیشگفتار و ترجمه: محمد فضائلی. تهران: نقره.
حبیبی‌نژاد، رضا. (1368). «مراکز آموزشی ایران در زمان ساسانیان». پارسه، ش18و19، 52-26.
رحمانی، سامان. (1397). «ساسانیان و ایده ایران». جندی‌شاپور، ش15، 1.
دینوری، احمدبن‌داود. (بی‌تا). اخبارالطوال. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان (نشر دیجیتالی از روی نسخه خطی).
طبری، محمدبن‌جریر. (1362). تاریخ الرسل والملوک. ترجمه: ابوالقاسم پاینده. تهران: اساطیر.
عباس، احسان. (1348). عهد اردشیر. ترجمه: محمدعلی امام شوشتری، تهران: چاپخانه بهمن.
فردوسی، ابوالقاسم. (1968). شاهنامه. تصحیح: م.ن. عثمانوف، زیر نظر: ع. نوشین، مسکو: آکادمی علوم اتحاد شوروی.
فره‌وشی، بهرام. (1378). کارنامه اردشیر بابکان به انضمام چند تاریخ دیگر. تهران: دانشگاه تهران.
کریستن سن، آرتور. (1385). ایران در زمان ساسانیان. ترجمه: رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب.
لوکونین، و.گ. (1350). تمدن ایران ساسانی، ایران در سده سوم تا پنجم میلادی. ترجمه: عنایت الله رضا، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مسعودی، ابوالحسن علی‌بن‌حسین. (1389). التنبیه و الاشراف. ترجمه: ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
................................................................... . (1382). مروج‌الذهب. تهران: علمی و فرهنگی.
محمودآبادی، سید اصغر و آیینه‌وند، صادق. (1379). «نقد و بررسی تطبیقی منابع اسلامی و غربی در باب کتیبه‌های اردشیر بابکان». مجلة پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دورة 11، شمارة 2-1، 78-61.
نولدکه، تئودور. (1358). تاریخ ایرانیان و عرب‌ها در زمان ساسانیان. ترجمه: عباس زریاب خویی، تهران: انجمن آثار ملی.
واسعی، علی‌رضا و سعیدی، محمدمهدی. (1389). «تاریخ به‌مثابه فرایند اندیشه در مروج‌الذهب و التنبیه والاشراف مسعودی». آیینه پژوهش. شمارۀ اول، 92-71.