هنجارگریزی معنایی اصل بنیادین ارتباطات زیبایی شناسی در اشعار رهی معیری و مهرداد اوستا با هنر معاصر بر اساس نظریه لیچ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دکتری تخصصی، استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22034/ias.2020.251005.1371

چکیده

هنجارگریزی یکی از روش‌های کاربردی در آشنایی‌زدایی شعر است. شاعران زیادی از این روش، برای انتقال معانی استفاده کرده‌اند. شاعر هنجارگریز با هدف رستاخیز ادبی در شعر، موجب ایجاد لذت هنری می‌شود. بررسی میزان هنجارگریزی در شعر شاعران معاصر، میزان توانمندی آن‌ها در برجسته‌سازی کلمات را به خوبی نشان می‌دهد. از آنجایی که یکی از مهم‌ترین عوامل انتقال فرهنگ، زبان است. نوع به کارگیری زبان از مهم‌ترین ویژگی‌های شاعران محسوب می‌شود. در این پژوهش با مرور مفاهیم مربوط به اهمیت فرمالیست‌های روسی و تقسیم ­بندی‌ لیچ به بررسی جلوه‌های مختلف هنجارگریزی در اشعار رهی معیری و مهرداد اوستا و هنر معاصر پرداخته شده است. رسالت این پژوهش در به‌کارگیری یافته ­های علم زبان­شناسی و معرفی دلایل علمی برای جذّابیّت و ماندگاری آثار مورد بررسی و شناخت بیشتر شاعران معاصر و التذاذ بهتر از شعر آن ها و ایجاد زمینه لازم برای تحقیقات و پژوهش ­های بیش­تر در این حوزه، برای محقّقین و دانشجویان علاقه­مند، اهمیّت پژوهش حاضر را دو چندان کرده است.  این پژوهش، بر آن است که به سوال های مطرح شده  پاسخ دهد.  با ژرف نگری در مبانی نظری، ویژگی‌های هنجارگریزی معنایی در اشعار رهی معیری و مهرداد اوستا بررسی شده است و پس از مطالعه مبانی نظری و منطبق کردن آن ها با شعرهای معیری و اوستا، نتیجه ی مطرح شده به روش کتابخانه‌ای به شیوه‌ی تحلیلی- توصیفی بیان شده است.

اهداف پژوهش:
1. بررسی هنجارگریزی معنایی براساس نظریه لیچ در اشعار رهی معیری و مهرداد اوستا.
2. بررسی هنجارگریزی در هنر معاصرِ ایران.

سؤالات پژوهش:
1. آیا رهی معیری و مهرداد اوستا از هنجارگریزی معنایی، بهره برده­ اند؟
2. کدام یک از مفاهیم هنجارگریزی معنایی (جسم ­پنداری، سیال­ پنداری، جانورپنداری، گیاه ­پنداری و انسان ­پنداری) در اشعار رهی معیری و اوستا بسامد بیشترین و کمترین بسامد را دارد؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semantic Norm-Breaking of the Fundamental Principle of Aesthetic Communication in the Poetry of Rahi Moiri, Mehrdad Avesta and Contemporary Art Based on Lynch's Theory

نویسندگان [English]

  • Tina Niknam 1
  • Raziyeh Zavarian 2
  • Mahnaz Ramezani 2
1 PhD Candidate in Persian language and literature, Imam Khomeini Memorial Branch in Rey, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 PhD, Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Imam Khomeini Memorial Branch, Rey, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Norm-breaking is one of the practical methods in de-familiarizing poetry and many poets have used this method to convey meanings. The non-normative poet creates artistic pleasure with the aim of literary resurrection in poetry. Examining the degree of norm deviation in contemporary poets' poetry displays their ability in highlighting words. Since language is one of the most imperative factors of culture transmission, the type of language used by poets is considered as one of the most key characteristics of poetry. In this research, by reviewing the concepts related to the importance of Russian formalists and Lynch’s classification, various manifestations of norm-breaking in the poems of Rahi Moiri, Mehrdad Avesta and contemporary art have been investigated. The mission of this research is to apply the findings of linguistics and introduce scientific reasons for the attractiveness and permanence of the studied works and to create the necessary ground for further research in this field. In this paper, with an in-depth look at the theoretical foundations, the features of semantic norm-breaking in the poems of Rahi Moiri and Mehrdad Avesta have been investigated. After studying the theoretical bases and corresponding them with the poetry of Moiri and Avesta, the proposed result has been expressed in a library method in an analytical-descriptive manner.

Research aims:
1. Examining semantic norm-breaking based on Lynch's theory in the poems of Rahi Moiri and Mehrdad Avesta.
2. Examining norm-breaking features in contemporary Iranian art.

Research questions:
1. How have Rahi Moiri and Mehrdad Avesta benefited from semantic norm-breaking?
2. Which concepts of semantic norm-breaking (materialism, fluidism, animalism, plantism, and anthropology) have the highest and the lowest frequency in the poems of Rahi Moiri and Avesta?

کلیدواژه‌ها [English]

  • Highlighting
  • Semantic Norm-Breaking
  • Rahi Moiri
  • Mehrdad Avesta
  • Lynch’s Theory
احمدی، بابک. (1386). ساختار و تأویل متن، چاپ نهم، تهران: مرکز.
اوستا، مهرداد. (1388). شراب خانگی ترس محتسب خورده، تهران: مؤسسه انجمن قلم ایران.
تقی­زاده مؤمن، مهرسا و کفشچیان مدقم، اصغر. (1399). «نمایش عالم مثال و عالم واقع متأثر از نگارگری در نقاشی معاصر ایران/0مطالعه موردی آثار محمود فرشچیان، ایران درودی و مهدی حسینی)»، پیکره، ش22، صص. 62-46.
حقوقی، محمد. (١٣٦٨). شـعر و شـاعران، تهران: نگاه .
خضریان، علیرضا؛ پیهانی، نرگس و روزبه، معصومه. (1395). «بررسی زیباشناسی در معماری معاصر ایران (با تأکید بر بناهای آرامگاهی خیم و کمال­الملک)، اولین کنفرانس عمران، معماری و محیط زیست پایدار.
سجودی‌، فرزان. (1378). «درآمدی بر نشانه ­شناسی شعر». مجله شعر، شماره ٦٢، صـص. 29-20.
صفوی، کوروش. (1373). از زبان‌شناسی به ادبیات، تهران: چشمه.
معیری، محمدحسن(رهی). (1383). مجموعه شعر رهی معیری، تهران: فراسوگستر.
ویسی، الخاص. (1395)، هـنجارگریزی زبـانی در شعر، اهواز: انتشارت دانشگاه پیام‌ نور خوزستان.
یاحقی، محمدجعفر‌. (1387‌). جویبار لحظه‌ها (ادبیات معاصر ایران)،  چ 10، تهران‌: نماد‌.
Housden, R. (2012). Saved by Beauty: Adventures of an American Romantic in Iran. Crown. Google Scholar
Law, M. (2). Poetry and Poets, Tehran: Negah.
Leech, G. N. (2014). A linguistic guide to English poetry. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315836034.  Google Scholar, Scopus
Leech, G. (2014). Language in literature: Style and foregrounding. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315846125. Google Scholar, Scopus
Leech, G. N. (2014). A linguistic guide to English poetry. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315836034. Google Scholar, Scopus
Weiss, S. (2016). Linguistic norms in poetry. Ahvaz: Publication of Payame Noor University of Khuzestan.