تبیین نشانه شناسی و راهکارهای نظریه معناشناسی فردینان دوسوسور در خانه های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل ، تبریز و ارومیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری ، واحد بین الملل کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران.

2 دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری ، تهران ، ایران.

3 دانشکده هنر و معماری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری ، تهران ، ایران

10.22034/ias.2021.271549.1529

چکیده

برای تبیین نماد و نشانه در حیطه زبانشناسی، رویکردی تحت عنوان نمادشناسی و یا نشانه‌شناسی وجود دارد. فردینان دوسوسور به‌عنوان یکی از اولین پیشگامان حوزه زبانشناسی معتقد بوده که همواره  هرکدام از نشانه‌ها که در ساختار زبان‌شناسی وجود دارند، دارای یک علت و یک معلول بوده که به آن‌ها معنا بخشیده است. این شیوه علاوه بر ساختار زبان‌شناسی سایر حیطه‌ها را شامل می­شود. در این میان، معماری نیز به دلیل ساختار هنری خود از این قاعده مستثنا نبوده است و در سیر تاریخ معماری جهان همواره در طراحی‌های معماری، مورد کنکاش معماران قرارگرفته است. از بناهای تاریخی موجود در ایران، بناهای تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در شهرهای مختلف پراکنده است و بخشی از این آثار در شهرهای شمال غربی ایران، یعنی اردبیل، تبریز و ارومیه متمرکز است. در این پژوهش که در آن‌هم تأکید بر رویدادهای تفسیری - تاریخی و هم تأکید بر تفسیر و معنای نمادها و نشانه‌های در معماری بر اساس نظریه‌های سوسور دارد، به بررسی علل عملکردی و مفهومی فضاهای خانه‌های مسکونی از منظر نشانه­شناسانه و معناشناسی سوسور در شهرهای اردبیل و تبریز و ارومیه به دلیل داشتن خانه‌های مسکونی غنی از فرهنگ و معماری دوره قاجار پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از این است که ساختارهای هر بنا در شکل­گیری معنا و مفاهیم معماری در آن منطقه متفاوت است اما اصول به کارگیری هر یک از نشانه‌ها در هر یک از خانه‌های معرفی‌شده در هریک از شهرها یکسان می‌باشد.           
اهداف پژوهش:
1. معرفی نمادها و نشانه­های به کار رفته در خانه­های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل و تبریز و ارومیه و قیاس بصری و مفهومی هر یکی از نشانه­ها در ساختارهای به کار رفته.
2.ارزیابی وضعیت کمی و کیفی فضاها و خانه­های تاریخی در شهرهای اردبیل، تبریز و ارومیه.
سوالات پژوهش:
 1.نمادهای خانه­های تاریخی دوره قاجار در شهرهای اردبیل، تبریز و ارومیه براساس نظریه معناشناسی دوسوسور کدامند؟
2.هدف از نمادپردازی و نشانه­گذاری در خانه­های تاریخی دوره قاجاردر شهرهای اردبیل، تبریز، ارومیه چیست؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining Semiotics and Strategies of Ferdinand Dosour Theory in Qajar Historical Houses in Ardabil, Tabriz and Urmia

نویسندگان [English]

  • Hooman Mohebbi Germi 1
  • Reza Farmahini Farahani 2
  • Mohammad Mehdi Ghiai 3
1 Department of Architecture, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran
2 ,Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey, Tehran, Iran.
3 , Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey, Tehran, Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Symbolism of Historical Houses
  • Qajar Period
  • Teacher Theory
  • Ferdinand Dososour
  • Cities of Ardabil - Tabriz – Urmia
احمدی، بابک. (1371). از نشانه­های تصویری تا متن. چاپ اول. تهران: انتشارات مرکز.
براتی، ناصر. (1394 ). «تعریفی معناشناسانه – فرهنگی از مکان (مطالعه موردی : زبان فارسی)»، فصلنامه هنر و تمدن شرق ، شماره 7، صص10-3.
پیرنیا‌، محمدکریم. (1390). سبک­شناسی معماری ایران. چاپ دهم، تهران: نشر سروش دانش.
چندلز، دانیل. (1397). مبانی نشانه­شناسی. مترجم مهدی پرسا، تهران: انتشارات سوره مهر.
دینه سن، آنه ماری. (1390). درآمدی بر نشانه­شناسی. مترجم مظفر قهرمان، آبادان: نشر پرسش.
سوسور، فردیناندو. (1382). دوره زبانشناسی عمومی، مترجم کوروش صفوی، تهران: نشر هرمس.
ساسانی، فرهاد. (1390 ). معنا کاوی به سوی نشانه­شناختی معماری، تهران: انتشارات علم.
شاطری وایقان، امید؛ دبدبه، محمد. (1398). «ساختار معماری خانه های تاریخی ایران؛ دوره قاجار». نشریه  علمی تخصصی شباک، شماره46، 164-149.
شعیری، حمیدرضا. (1391 ). نشانه - معناشناسی دیداری، تهران: انتشارات سخن.
کوپال، عطاء­الله. (1386). «فراز و فرود نشانه شناسی از دانش تا روش». باغ نظر، شماره7، 48-39.
گیرو، پی یر. (1380). نشانه­شناسی. ترجمه محمد نبوی. چاپ اول. تهران: فکر روز.
Eco, U. (1968). Function and Sign: Semiotics in Architecture, in the City and the Sign:an ntroduction to Urban Semiotics, Gottdiener, M. and Lagopoulos,A, ads, New York, Columbia University Press.
Gawlikowska,A.P. (2013). FromSemantics to Semiotics. Communication of  Architecture.Architecturae et Artibus, 5(1), 51-61.