مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بررسی تصویر آرایی پیامبران در دیوان انوری و نسخه مصور قصص الانبیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینای همدان، همدان، ایران
2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینای همدان، همدان، ایران
10.22034/ias.2021.300476.1695
چکیده
پژوهش حاضر با بررسی دیوان انوری به‌عنوان یکی از بزرگ­ترین شاعران زبان فارسی در سدۀ ششم هجری بر آن است که میزان، نوع و انگیزۀ توجه او را به اساطیر سامی و اسلامی به­ویژه قصص انبیای الهی و شگردهای مضمون­سازی ادبی او نشان دهد. این مطالعه از نظر تعیین سطح زبانی و ادبی اشعار و مضمون­سازی او بسیار مهم به­نظر می­رسد. از این­رو، ضمن پرداختن به سبب­های بهره­گیری انوری از اساطیر، شاخص­ترین شخصیت­های دینی و اسطوره­ای عربی و سامی را که دست­مایۀ مضمون­آفرینی شاعر شده­اند، به‌صورت آماری بررسی و تحلیل کرده ­است. این پژوهش به شیوۀ توصیفی- تحلیلی روشن می­سازد که انوری به­سبب داشتن تحصیلات وسیع مدرسه­ای تلاش داشته که از مضامین اساطیر سامی در خلاقیت­های ادبی سود جوید و تاحدود زیادی موفق به آفریدن مضامین تازه و جذاب شده و از میان اساطیر سامی مربوط به پیامبران به اسطورۀ سلیمان، عیسی، موسی، نوح و یوسف بیشترین توجه را نشان داده ­است. قصص‌الانبیاء نیز ازجمله آثاریست که به‌صورت واضح به روایت‌گری داستان پیامبران پرداخته است.
 
اهداف پژوهش:

بررسی آشنایی انوری در بهره­مندی از اساطیر سامی و اسلامی در بیان مفاهیم ذهنی.
بررسی تصویرپردازی از داستان‌های پیامبران در نسخه مصور قصص‌النبیاء.

 
سؤالات پژوهش:

آشنایی و موفقیت انوری در بهره­مندی از اساطیر سامی و اسلامی در بیان مفاهیم ذهنی و ارائۀ مضامین نو و تصاویر شاعرانه چه کمیت و کیفیتی داشته ­است؟
تصویرپردازی از داستان انبیاء چه جایگاهی در نسخه مصور قصص‌الانبیاء داشته است؟

 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Illustrations of prophets in Anwari Divan and illustrated versions of the stories of the prophets

نویسندگان English

Leila Rahimi Mehravan 1
Mehdi Sharifian 2
1 Department of Persian Language and Literature, Bu Ali Sina University, Hamadan, Hamadan, Iran
2 Professor of Persian Language and Literature, Bu Ali Sina University, Hamadan, Hamadan, Iran
چکیده English

Abstract
Theme-creation means creating or discovering a new relationship between mental or objective elements that seem to have no connection with each other. Poetic illustration and bringing literary industries in poetry such as simile, metaphor, observance, allegory and allusion play a prominent role in the thematicization of a poet; The more these industries, the more imaginative and attractive the theme. Other elements such as mythological themes also help the poet in creating poetic themes.
The present study, by examining Divan Anvari as one of the greatest Persian language poets in the sixth century AH, suggests that the extent, type and motivation of his attention to Semitic and Islamic mythology; In particular, show the stories of the divine prophets and his literary thematic techniques. This study seems to be very important in determining the linguistic and literary level of his poems and themes. Therefore, while addressing the reasons for Anwari's use of myths, the most prominent religious figures and Arabic and Semitic myths that have become the basis of the poet's thematic creation are statistically examined and Has analyzed.
Research questions
1. Has Anwari looked at all Semitic myths with the same heartfelt belief and view?
2. What was the quantity and quality of Anwari in using Semitic and Islamic myths in expressing
Research purposes
1. Anwari study with heartfelt belief and the same view of all Semitic myths
2. Familiarity and success of Anwari in benefiting from Semitic and Islamic myths in expressing

کلیدواژه‌ها English

Anwari
Semitic Myths
Prophets
Thematic Creation
Imagination
اردلان جوان، سیدعلی. (1373). تجلی شاعرانۀ اساطیر و روایات تاریخی و مذهبی در اشعار خاقانی. چاپ دوم، مشهد: آستان قدس رضوی.
انوری، محمدبن‌محمد. (1364). دیوان اشعار. به­کوشش مدرس رضوی. 2جلد، تهران: علمی و فرهنگی.
الیاده، میرچا. (1368). آیین­ها و نمادهای آشناسازی. ترجمه: نصراله زنگویی، تهران: آگه.
حسن­پور آلاشتی، حسین. (1384). طرز تازه؛ سبک شناسی غزل سبک هندی. تهران: سخن.
خاقانی، بدیل­الدین افضل. (1387). دیوان اشعار، با ویرایش میرجلال­الدین کزّازی، تهران: مرکز.
خرمشاهی، بهاء­الدین. (1373). حافظ­نامه (بخش1)، چاپ شانزدهم، تهران، علمی و فرهنگی.
سنایی غزنوی، ابوالمجدبن‌آدم. (1387). دیوان اشعار. مقدمه و تصحیح و شرح محمد بقایی، تهران: اقبال. 
شریعتی، علی. (1382). حقیقتی بر گونه­های اساطیر (منتخبی از آثار). تهران: آزمون.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1394). مفلس کیمیافروش؛ نقد و تحلیل شعر انوری، تهران: سخن.
صداقت، معصومه. (1386). «پیامبران اولوالعزم در نگاره‌های قصص‌الانبیاء ابواسحاق نیشابوری». مطالعات هنر اسلامی. دوره4، ش7، 46-23.
طباطبایی، سید محمدحسین. (1363). تفسیرالمیزان، ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی و همکاران، جلد 13و ۱۷، تهران: بنیاد فکری و علمی طباطبایی.
فتوحی رودمعجنی، محمود. (1389). بلاغت تصویر. چاپ دوم، تهران: سخن.
کهنمویی­پور، ژاله. (1384). اسطوره و ادبیات؛ مجموعه مقالات. تهران: سمت.
ولک، رنه و وارن، آوستن. (1382). نظریۀ ادبی. ترجمۀ ضیا موحد و پرویز مهاجری، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی.
یاحقی، محمدجعفر. (1388). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی. تهران: سروش.