مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تجلی روان‌شناسی مثبت‌گرا در دیوان شمس و تزیینات مقبره مولانا بر اساس دیدگاه مارتین سلیگمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران
10.22034/ias.2021.303925.1717
چکیده
جهان ‌پهلوانِ حماسة انسانیِ دیوانِ شمسِ مولانا، فردی مثبت‌گرا، توانمند و پویاست که قدرتمندانه از لحظة اکنون عمر خویش لذّت می‌بَرد و خوش‌بینانه در مسیر کمال گام برمی‌دارد و خوش‌دل و سرزنده در سلوک زندگی، روح و جان خود و دیگران را می‌پروراند. سلامت روان محصول این نگاه و باور است که چکیدة د‌‌‌‌‌یدگاه اندیشمندان روان‌شناس با رویکرد مثبت‌گرا محسوب می‌شود. مقالة حاضر شواهد و مصادیق مؤلّفه‌های روان‌شناسی ‌‌مثبت‌گرا‌ را طبق نظریة مارتین سلیگمن در دیوان شمس بررسی و تحلیل می‌کند. به‌عبارت دیگر، روان‌شناسی مثبت‌گرا به‌جای پرداختن به اختلالات و ضعف‌ها، توانایی‌های انسان را در شش گروه کلی بدین شرح خلاصه می‌کند: خرد و دانایی، شجاعت، نوع‌‌‌دوستی، عدالت‌جویی، اعتدال و تعالی. محور و مضمون بسیاری از ابیات دیوان شمس که در این پژوهش به بخشی از آن مجموعة غنی اشاره شده است؛ بزرگداشت و تبلیغ و ترویج این توانایی‌ها و نیز مفاهیم و معانی زیرمجموعة گروه‌های شش‌گانه، همچون: کنجکاوی، خلاقیت، خودباوری، پایداری، عشق و ... است. در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی، منتخبی از ابیات دیوان شمس با رویکرد روان‌شناسی مثبت‌گرا تجزیه‌وتحلیل می‌شود و در نهایت نگاه مثبت‌گرای مولانا در خلق دیوان شمس نمایان می‌شود که بیانگر ظرفیت‌های بی‌شمار ادبیات فارسی در روان‌شناسی است. همچنین به تزیینات مقبره مولانا پرداخته می‌شود.
اهداف پژوهش:

بررسی روان‌شناسی مثبت‌گرا در دیوان شمس براساس دیدگاه مارتین سلیگمن.
بررسی روان‌شناسی مثبت‌گرا در تزئینات مقبره مولانا براساس دیدگاه مارتین سلیگمن.

سؤالات پژوهش:

روان‌شناسی مثبت‌گرا در دیوان شمس براساس دیدگاه مارتین سلیگمن چگونه است؟
روان‌شناسی مثبت‌گرا در تزیینات مقبره مولانا براساس دیدگاه مارتین سلیگمن چگونه است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Manifestation of Positive Psychology in the Divan-e Shams and the Decorations of Rumi’s Tomb Based on Martin Seligman’s Perspective

نویسندگان English

Parvin Dokht Rezaei Majdabadi 1
Hossein Parsaei 2
Reza Forsati Juybari 2
1 PhD Student, Department of Persian Language and Literature, Ghaemshahr Branch, Islamic Azad University, Ghaemshahr, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Ghaemshahr Branch, Islamic Azad University, Ghaemshahr, Iran
چکیده English

The world champion of the human epic in Rumi’s Divan-e Shams is a positive, capable, and dynamic individual who powerfully enjoys the present moment of life, optimistically strides toward perfection, and joyfully nurtures the soul and spirit of themselves and others in the journey of life. Mental health is the product of this perspective and belief, which encapsulates the views of positive psychology thinkers. The present article examines and analyzes the evidence and examples of positive psychology components according to Martin Seligman’s theory in the Divan-e Shams. In other words, positive psychology, instead of focusing on disorders and weaknesses, summarizes human strengths into six broad categories: wisdom and knowledge, courage, humanity, justice, temperance, and transcendence. The core theme of many verses in the Divan-e Shams, a portion of which is referenced in this study, is the celebration, promotion, and propagation of these strengths, as well as the concepts and meanings subsumed under these six categories, such as curiosity, creativity, self-confidence, perseverance, love, and more. Using a descriptive-analytical method, this research analyzes selected verses from the Divan-e Shams through the lens of positive psychology, ultimately revealing Rumi’s positive outlook in creating the Divan-e Shams, which highlights the immense potential of Persian literature in psychology. Additionally, the decorations of Rumi’s tomb are examined.
Research Objectives:


To examine positive psychology in the Divan-e Shams based on Martin Seligman’s perspective.


To explore positive psychology in the decorations of Rumi’s tomb based on Martin Seligman’s perspective.


Research Questions:


How is positive psychology reflected in the Divan-e Shams based on Martin Seligman’s perspective?


How is positive psychology reflected in the decorations of Rumi’s tomb based on Martin Seligman’s perspective?

کلیدواژه‌ها English

Divan-e Shams
Rumi
Positive Psychology
Martin Seligman
قرآن کریم.
آصف‌نیا، اعظم و حسینی، افضل‌السادات و زروانی، مجتبی. (1395). «تحلیل و بررسی مؤلفه‌های روان‌شناسی در تربیت دوره نوجوانی». نشریة ادیان و عرفان، شماره یکم، صص 46-21.
ابن‌ ابی‌جمهور، محمد‌بن‌زین‌الدین. (1361). عوالی‌اللئالی الغریضیه فی‌الاحادیث الدینیه. محقق: مجتبی عراقی، قم: مؤسسه سیدالشهدا (ع).
بلخی، جلال‌الدین محمد. (1397). گزیدة غزلیات شمس. به کوشش محمدرضا شفیعی کدکنی تهران: امیرکبیر.
پیرانی، منصور. (1392). «نگاهی به شعر حافظ با رویکرد روان‌شناسی مثبت‌نگر مارتین سلیگمن». هفتمین همایش پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی، صص357-338.
خراسانی، محبوبه و عربها، فاطمه. (1397). «روان‌شناسی‌ مثبت در الهی‌نامه عطار نیشابوری». فصلنامه مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان، شماره 3، صص 86-57.
دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامة دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
زمانی، کریم. (1397). شرح دیوان شمس تبریزی. تهران: قطره.
سجادی، سید جعفر. (1375). فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی. تهران: طهوری.
سلیگمن، مارتین. (1379). کودک مثبت‌گرا. ترجمة ناهید ایران‌نژاد، تهران: دایره.
_________ . (1392). شکوفایی روان‌شناسی مثبت‌گرا. ترجمة امیرکامکار و سکینه هژبریان، تهران: روان.
شولتز، دوان و شولتز، سیدنی پی. (1375). تاریخ روان‌شناسی نوین، ترجمة: علی‌اکبر سیف، حسن پاشا شریفی، خدیجه علی‌آبادی و جعفر نجفی، تهران: رشد.
قاسمی، نظام‌الدین و قریشیان، مرضیه. (1388). «روان‌شناسی مثبت رویکرد نوین روان‌شناسی به طبیعت انسان، نشریة تازه‌های روان‌درمانی». شمارة 52و51، صص114-98.
کار، آلن. (1385). روان‌شناسی مثبت. ترجمة دکترحسن پاشاشریفی و دکتر نجفی زند. تهران: سخن. 
کریمی، رامین. (1387). سازمان‌های خوش‌بین. تهران: بهار سبز.
___________ . (1389). مارتین سلیگمن. تهران: دانژه.
مولوی، جلال‌الدین محمد. (1376). کلیات شمس تبریزی. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: امیرکبیر.
Seligman, Martin EP. Positive psychology: A personal history. Annual review of clinical psychology (15) pp. 1-23 (2019). https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050718-095653
__________ and Mihaly Csikszentmihalyi. Positive psychology: An introduction. In Flow and the foundations of positive psychology,. Springer, Dordrecht, pp. 279-298, (2014). https://doi.org/10.1007/978-94-017-9088-8_18
Rashid, Tayyab, Richard F. Summers, and Martin EP. Seligman. Positive psychology. Psychiatry (1) pp. 489-498 (2015). https://doi.org/10.1002/9781118753378.ch30