مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

نمودهای الگوی خودشکوفایی ابراهام مزلو در مثنوی معنوی مولانا با تاکید بر تزیینات داخلی مقبره مولانا در قونیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، ، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/ias.2021.312468.1786
چکیده
مثنوی معنوی تصویری کامل از انسان و آلام انسانی را ترسیم کرده است و با بیان چشم­اندازهای زندگی و آشکارسازی دغدغه­ها و بیراهه­ها در مسیر تعالی، راه­کارهایی روان­شناسانه و نجات­بخش بیان می­کند. این اثر با نمایش لایه­های نهانی وجود آدمی او را به‌سوی آرامش روانی و درونی سوق می­دهد تا حدی که تمام افکار درونی بشر را می­توان در اندیشه­های مولوی یافت به‌گونه‌ای که می‌توان متن مثنوی معنوی را منبع اصیل و مناسب از روانشناسی امروز دانست. آبراهام مزلو یکی از چهره‌های برجستۀ نهضت روان‌شناختی به‌شمار می‌رود که می‌توان درون‌مایه‌های روانشناسی او را در مثنوی شناسایی کرد. یافته‌های پژوهش نشان داد اشتراکات فراوانی نظریه خودشکوفایی آبراهام مزلو با مثنوی معنوی دارد. ازجمله این اشتراکات می‌توان به درک واقعیت، خودانگیختگی، مسئله‌محوری، توجه به‌تنهایی، خودمختاری، تقدیر و تحسین، تجربۀ عرفانی، حس همدردی، پذیرش خود، دیگران و طبیعت و روابط بین‌فردی اشاره کرد. در کل نتیجه پژوهش نشان داد روانشناسی مزلو اشتراکات زیادی با مثنوی معنوی دارد. استمرار این تجربۀ عرفانی را می‌توان در تزئینات داخلی مقبره مولانا در نقوش کتیبه‌ای و کاربست رنگ‌ها مشاهده کرد.
اهداف پژوهش:

بررسی مصادیقی برای مفهوم خودشکوفایی آبراهام مزلو در مثنوی معنوی مولانا.
بررسی تزئینات داخلی مقبره مولانا در قونیه.

سؤالات پژوهش:

مصادیق الگوی خودشکوفایی آبراهام مزلو در مثنوی معنوی مولانا کدام‌اند؟
تزئینات داخلی مقبره مولانا دارای چه ویژگی‌های عرفانی است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Manifestations of Abraham Maslow's Self-Actualization Model in Rumi's Masnavi-ye Ma'navi with Emphasis on the Interior Decorations of Rumi's Tomb in Konya

نویسندگان English

Fatemeh Hajzeinolabedin 1
Kamel Ahmadnejhad 2
Farideh Mohseni Hanjani 3
Afsansh Lotfi Azimi 4
1 PhD Student, Department of Persian Language and Literature, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Rumi's Masnavi depicts a complete image of humanity and human sufferings. By presenting life perspectives and revealing anxieties and deviations on the path of transcendence, it offers psychological and redemptive solutions. This work, by displaying the hidden layers of human existence, guides one towards psychological and inner peace to such an extent that all inner thoughts of mankind can be found in Rumi's ideas, so much so that the text of the Masnavi can be considered an authentic and suitable source for contemporary psychology. Abraham Maslow is one of the prominent figures of the humanistic psychology movement, whose psychological themes can be identified in the Masnavi. The research findings showed that there are many commonalities between Abraham Maslow's theory of self-actualization and the Masnavi. Among these commonalities are: acceptance of reality, spontaneity, problem-centeredness, appreciation of solitude, autonomy, freshness of appreciation, mystical experience, sense of sympathy, acceptance of self, others and nature, and interpersonal relationships. Overall, the research results indicated that Maslow's psychology shares many commonalities with the Masnavi. The continuation of this mystical experience can be observed in the interior decorations of Rumi's tomb, in its calligraphic patterns and the application of colors.
Research Objectives:


Examining instances of the concept of Abraham Maslow's self-actualization in Rumi's Masnavi.


Examining the interior decorations of Rumi's tomb in Konya.


Research Questions:


What are the instances of Abraham Maslow's self-actualization model in Rumi's Masnavi?


What mystical characteristics do the interior decorations of Rumi's tomb possess?

کلیدواژه‌ها English

Self-Actualization
Maslow
Masnavi
Rumi
Interior Decorations
قرآن کریم.
اسلامی ندوشن، محمدعلی. (1383). از رودک‍ی‌ ت‍ا ب‍ه‍ار (درب‍اره‌ ب‍ی‍س‍ت‌ و دو ش‍اع‍ر ب‍زرگ‌ ای‍ران‌). تهران: نغمه روزگار.
امامی، نصرالله؛ مهدی­زاده­فرد، بهروز. (1388). «بررسی چند شگرد روایی در قصه­های مثنوی». مجلۀ نقد ادبی، ش8، 162-141.
براتی­سده، فریده. (1391). فنون روان­شناسی مثبت­گرا. تهران: رشد.
برونو، فرانک،. (1370). فرهنگ توصیفی روان‌شناسی. ترجمة فرزانه طاهری و مهشید یاسایی، تهران: طرح نو.
توکلی، حمیدرضا. (1389). از اشارت‌های دریا (بوطیقای روایت در مثنوی). تهران: مروارید.
جعفری، علامه محمدتقی. (1361). ت‍ف‍س‍ی‍ر و ن‍ق‍د و ت‍ح‍ل‍ی‍ل‌ م‍ث‍ن‍وی‌ ج‍لال‌ال‍دی‍ن‌م‍ح‍م‍د ب‍ل‍خ‍ی. تهران: ا‌سلامی.
خاک­شور، فاطمه؛ غباری بناب، باقر و شهابی­زاده، فاطمه. (1392). «نقش تصور از خدا و هویت مذهبی در معنای زندگی». روان­شناسی و دین، ش2، 56-53.
خرمشاهی، بهاء­الدین و مختاری، سیامک. (1388). قرآن‌ و م‍ث‍ن‍وی‌ (ف‍ره‍ن‍گ‍واره‌ تأث‍ی‍ر آی‍ات‌ ق‍رآن‌ در اب‍ی‍ات‌ م‍ث‍ن‍وی‌). تهران: قطره.
خلجی، حمید. (1392). «تحلیل محتوا و طبقه‌بندی جامع مضامین اجتماعی مثنوی معنوی». پایان­نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ جامعه­شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آشتیان.
دانته، آلیگیری. (1383). کمدی الهی. ترجمۀ فریده مهدوی دامغانی، تهران: تیر.
زرین­کوب، عبدالحسین. (1382). ب‍ح‍ر در ک‍وزه‌ (ن‍ق‍د و ت‍ف‍س‍ی‍ر ق‍ص‍ه‌ه‍ا و ت‍م‍ث‍ی‍لات‌ م‍ث‍ن‍وی). تهران: علمی.‌
زمانی، کریم. (1391). میناگر عشق (شرح موضوعی مثنوی معنوی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی). تهران: نی.
شریعت­باقری، محمدمهدی و عبدالملکی، سعید. (1387). تحلیل روانشناختی خودشکوفایی از دیدگاه مولانا و راجرز. تهران: دانژه.
شفیعی­کدکنی، محمدرضا. (1388). گزیدۀ غزلیات شمس تبریزی. تهران: سخن.
شریف­فر، معصومه. (1392). بررسی غم و شادی در مثنوی معنوی مولانا، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سیرجان.‌
مولوی، جلال‌الدین محمد بلخی. (1374). مثنوی، تصحیح محمد استعلامی. تهران: زوّار.
ــــــــــ. (1375). مثنوی معنوی. تصحیح رینولد الین نیکلسن، تهران: توس.
ــــــــــ. (1382). کلیات دیوان شمس. تصحیح بدیع­الزمان فروزانفر، مشهد: راهیان سبز.
ــــــــــ. (1389). فیه ما فیه. تصحیح بدیع الزمان فروزانفر، تهران: نگاه.
ــــــــــ. (1390). فیه ما فیه. شرح کریم زمانی، تهران: معین.
میرصادقی، جمال و میرصادقی (ذوالقد)، میمنت. (1377). واژه‌ن‍ام‍ه‌ ه‍ن‍ر داس‍ت‍ان‌ن‍وی‍س‍ی (ف‍ره‍ن‍گ‌ ت‍ف‍ص‍ی‍ل‍ی‌ اص‍طلاح‌ه‍ای‌ ادب‍ی‍ات‌ داس‍ت‍ان‍ی)، تهران: مهناز.
میرشاه­جعفری، ابراهیم و عابدی، محمدرضا و دریکوندی، هدایت­الله. (1381). «شادمانی و عوامل مؤثر بر آن». تازه‌های علوم شناختی، ش3، صص58-50.
میزیاک، هرنیک و سکستون، وی‍رج‍ی‍ن‍ی‍ا اس‍ت‍اوت.  (1376). تاریخچه و مکاتب روان­شناسی، ترجمة احمد رضوانی، مشهد: آستان قدس رضوی.
ناصرالدین صاحب­الزمانی، محمدحسن. (1392). خط سوم. تهران: عطایی.
هاشمی، جمال. (۱۳۷8). سعدی و روان­شناسی نوین. تهران: شرکت سهامی.
Casellas-Grau, A. & Font, A. & Vivves, J. (2014). Positive psychology interventions in breast cancer, A systematic review, Psycho-Onccology, No.23(1), pp. 9-19.
Donldson, S.l. & Dollwet, M.A. (2015). Happiness, excellence, and optimal human functioning revisited: Examining the peer-reviwed literature linked to positive psychology, The Journal of Positive Psychology, No.10 (3), pp.185-195.
Ryff, Carol D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations of the meaning of psychological well being, Personality and Social Psychology, No.57(6), pp.1069-1081.
Tobacyk & Miller, M. (1991). Comment on Maslow's Study of Self-Actualization, Journal of Humanistic Psychology, No.31(4), p.96.
Rogers, C.R. (1951) Client-centered therapy: Its current practice, implications and theory, London: Constable.
Rogers, C.R. & etal, (1967). Person to person: The problem of being human, a new trend in psychology, Lafayette, CA: Real People Press.
Rogers, C.R. (1989). On becoming a person, Boston: Houghton Mifflin Company.