مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بیان مفاهیم زیبایی شناسی رنگ در ادبیات اسلامی و اثار هنرمندان قرون دوم و چهارم هجری بر اساس آزمون رنگ ماکس لوشر(نمونه مورد بررسی بشار بن برد و ابوالعلا معری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادب عربی دانشگاه خوارزمی تهران-کرج، ایران.
2 گروه زبان و ادب عربی دانشگاه خوارزمی تهران- کرج ، ایران.
3 گروه زبان و ادب عربی دانشگاه خوارزمی تهران- کرج، ایران.
4 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی تهران-کرج، ایران.
5 دانشجوی دکترای زبان و ادب عربی دانشگاه خوارزمی ، تهران-کرج، ایران.
10.22034/ias.2022.366976.2088
چکیده
بشار و ابوالعلاء معری با وجود اینکه از فقدان حس بینایی و تجربۀ دیدن نور و رنگ در عرصه حیات رنج  می‌برند اما به دلیل قابلیت‌ها و استعدادها و خلاقیت‌های فراوان، توانسته‌اند در ترسیم تصاویر رنگی و معانی نمادین آن‌ها به سطح مشارکت همتایان شعری بینای خویش برسند و حتی تا مرحلۀ نوآوری پیش بروند. امروزه روان‌شناسی کاربردی رنگ‌ها یکی از بهترین روش‌های در کنارزدن نقاب‌ها از سیمای شخصیتی انسان است، زیرا از نظر این علم هر رنگ معنایی ساختاری دارد. آزمایش رنگ ماکس لوشر یکی از جدیدترین نظریه‌ها در این زمینه است که به‌وسیلۀ هشت رنگ کارکردی و گروه‌بندی آن‌ها به شکل زوج‌های دوگانه و تفسیر و تحلیل این گروه‌ها، وضعیت روحی و روان افراد را بازگو می‌کند. پژوهش حاضر قصد دارد بر پایۀ آزمون رنگ لوشر به واکاوی بخش پنهان روان دو شاعر و ارتباطات و رفتار اجتماعی‌شان بپردازد و از این رهگذر، شخصیت آنان را در اختیار خواننده قرار دهد. مهم‌ترین یافتۀ این پژوهش نشان می‌دهد که بشار و ابوالعلا در روابط و سبک زندگی راهبرد بینابین و محتاطانه اتخاذ کرده‌اند؛ بدین معنا که دنیای آن‌ها به دو بخش تقسیم می‌شود: از یک‌سو نیم‌نگاهی به حوزۀ جبرانی (تسلط بر هیجانات، بازسازی و مدیریت خود) دارند، چراکه با وجود تلاش در برقراری امنیت و ثبات جسمی و روانی به‌عنوان مؤلفه و پیش‌نیاز ارتباط بین‌فردی و جمعی باز هم به‌طور متناوب در معرض تهدیدات و عوامل چالش‌زای ارتباطی قرار می‌گرفتند و همین مسئله باعث تخریب روابط و البته طرد و تنهایی آن‌ها می‌گشت؛ از طرف دیگر، به‌دنبال فعال‌کردن تمام قابلیت‌های بالقوۀ باقی‌مانده از روابط و وضعیت موجود خود هستند و به نوعی نمی‌خواهند مانند کسی باشند که منفعلانه ضربه‌‌های سرنوشت را تحمل می‌کند و این آرامش و ثبات نسبی منجر به بی‌تفاوتی و درماندگی و بی‌اعتنایی آنان شود.
اهداف پژوهش:

بیان مفاهیم زیبایی‌شناسی رنگ در ادبیات فارسی و آثار هنرمندان قرون دوم و چهارم هجری.
زیبایی‌شناسی رنگ در آثار بشاربن برد و ابوالعلاء معری.

سؤالات پژوهش:

مفاهیم زیبایی‌شناسی رنگ در ادبیات فارسی و آثار هنرمندان قرون دوم و چهارم هجری چه جایگاهی دارد؟
زیبایی‌شناسی رنگ در آثار بشاربن برد و ابوالعلاء معری چگونه است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Expressing the concepts of color aesthetics in Islamic literature and the works of artists of the second and fourth centuries of Hijra based on Max Luscher's color test (the sample examined by Bashar Bin Bard and Abul Ala Maari)

نویسندگان English

Ali Piranishal 1
Fatemeh Parchekani 2
Hooman Nazemian 3
ََAbdollah Hosseini 4
Ali Yaghoubi 5
1 Associate Professor Arabic Language And Literature Kharazmi University , Tehran-Karaj, Iran
2 Associate Professor Arabic Language And Literature Kharazmi University , Tehran/Karaj, Iran
3 Department of Arabic Language and Literature, Khwarazmi University, Tehran-Karaj, Iran
4 Department of Arabic Language and Literature, Khwarazmi University, Tehran-Karaj, Iran
5 Ph.D. Student in Arabic Language and Literature at Kharazmi University

کلیدواژه‌ها English

Color Psychology
Max Luscher Theory
Personality
Bashar Ibn Bard
Abul Ala Maari
آزاد کرد محله، فاطمه. (1393). «روانشناسی رنگ در کتاب در آستانه‌ احمد شاملو». جلد نخست، هفتمین همایش انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی.
ابن‌برد، بشار. (2007). دیوان، جمعه و شرحه و کَمَّلَهُ و عَلَّقَ علیه محمد الطاهر ابن عاشور. 4 اجزاء، الجزائر: وزارة الثقافة.
ابوعون، عبد القادر. (2003). «اللون و ابعاده فی الشعر الجاهلی». رسالة الماجستیر، غزة: جامعة النجاح للوطنیة.
استوار، مسیب. (1391). رنگ، تهران: دانش                                                                  اسماعیل، عزالدین. (1981). التفسیر النفسی الأدب. بیروت: دارالعودة. الطبعةالأولی
افروز، غلامعلی. (1388). «بررسی تحلیلی و مقایسه‌ای مبانی روان‌شناختی، ویژگی‌های شناختی و روانی و ‌اجتماعی جوانان نابینا و ناشنوا»، مجله‌: روان‌شناسی و علوم تربیتی، ش 2، 15-12.
یتن، جوهانز.  (1374). رنگ. ترجمه: محمد حسین حلیمی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
پورعلی خانی، هانیه. (1380). دنیای اسرارآمیز رنگ‌ها، تهران: هزاران.
ریاض، عبدالفتاح. (1983).  التکوین فی الفنون التشکیلیة، القاهرة: دارالنهضة العربیة، الطبعة الأولی.
حمدان، عبدالله. (2008). «دلالت الألوان فی شعر نزار الباقی». رسالة الماجستیر، کلیة النجاح الوطنیة، فلسطین: نابلس.
حمیدزاده، حسن. «1389». «حکمت در دیوان اللزومیات ابوالعلاءمعری»، پایان‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشکده‌ ادبیات و علوم انسانی کاشان.
خادمی کولایی، فاطمه و یاوری، سیاوش. (1394). «تحلیل مقایسه‌ای کارکرد رنگ‌ها در شعر سیمین بهبهانی و سیاوش کسرایی»، همایش ملی هزاره‌ سوم علوم انسانی، شیراز، 18 – 1.
السعکة، مصطفی. (2011).  الشعر و الشعرا و فی العصر العباسی. بیروت: دار العلم للملایین.
السقطی، رسمیة موسی. (1996‌).  اثر کف البصر علی الصورة عند ابی العلاء المعری. رسالة‌ دکتوراة، جامعة: القاهرة.
الشاهر، عبدالله. (2002). «الأثر النفسی للون»، موقف الأدبی، العدد 379.
الشتیوی، صالح. (2005). رؤیة فنیة، قراءات فی الأدب العباسی، الطبعة الأولی. بیروت: المؤسسة العربیة للدرسات و النشر.
ضیف، شوقی. 1384). هنر و سبک‌های شعر عربی. ترجمه: مرضیه آباد، مشهد: دانشگاه فردوسی.
طه حسین. (2009). شرح لزوم ما لایلزم، الجزء الأول، مصر: دارالمعارف.
علی‌اکبرزاده، مهدی. (1389). رنگ و تربیت. چاپ سوم، تهران: میشا.
فروید، زیگموند. (1399). کاربرد‌ روانکاوی در نقدادبی-هفت اثر از فروید درباره‌ ادبیات. ترجمه: حسین پاینده، چاپ سوم، تهران: مروارید.
فیست، جس و گریگوری جی. (2002).  نظریه‌های شخصیت. ترجمه: سید یحیی صفوی، چاپ چهارم. تهران: روان.
الفیفی، عبدالله. (1997). الصورة البصریة لدی الشعراء العمیان. ریاض: النادی الأدبی.
قاسم‌زاده، سیدعلی و ‌نیکوبخت، ناصر. (1392). «روانشناسی رنگ در اشعار سهراب سپهری»، پژوهش‌های ادبی، ش۲، 22.
کریمی، یوسف. (1389). روان‌شناسی شخصیت. تهران: دانشگاه پیام نور.
لوشر، ماکس. (1398). روان‌شناسی رنگ‌ها، ترجمه: مانا رامشنی، تهران: ندای معاصر.
مختار عمر، احمد. (1997).  اللغة و اللون، ط۲، القاهرة: علام کتب.
معری، ابوالعلا. (2008). شرح اللزومیات، ۳ أجزاء، تحقیق: سیدة حامد و ...، إشراف و مراجعة: الدکتور حسین نصار، مصر: مرکز تحقیق التراث.
میدانی، ابوالفضل. (2012). مجمع الأمثال، فی الجزءین، بیروت: دارالمعرفة.
هانت، رولند. (1377). هفت کلید رنگ درمانی، ترجمه: ناهید ایران‌نژاد، تهران: جمال الحق.