مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

واکاوی تطبیقی عناصر کالبدی پل های گردشگری در ایجاد حس دلبستگی به مکان (مورد پژوهی پل مدرن طبیعت و پل خواجوی اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران جنوب ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ias.2022.376563.2114
چکیده
باتوجه‌به تغییر و تحولات زندگی امروزی و همچنین جایگاه ویژه پل‌های گردشگری در فرهنگ ایرانی، این پژوهش به‌دنبال کشف نقش عناصر کالبدی در ایجاد و ارتقای حس دلبستگی در گردشگران است. برای این منظور، عناصری مشترک در دو گونه پل سنتی و معاصر (خواجو و پل طبیعت) ویژه عابران پیاده که مخاطبان زیادی را به خود اختصاص داده مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. بر این ‌اساس، هدف این پژوهش، شناخت، تبیین و معرفی ارزش‌های کالبدی معماری پل‌های گردشگری در جهت افزایش حس دلبستگی به مکان و به‌کارگیری این مؤلفه‌ها در طراحی‌های آتی این‌گونه پل‌ها است، متغیر مستقل پژوهش را عناصر کالبدی پل‌ها ازجمله (رواق - صحن - و عناصر تشکیل‌دهندۀ ریتم و...) است و متغیر وابسته میزان حس دلبستگی ایجاد شده در گردشگران حاضر در محل این دو پل را تشکیل می‌دهد. روش تحقیق این مقاله کمی و در زمره پژوهش‌های مقطعی و از نوع کاربردی بوده و در شمار پژوهش‌های توصیفی - همبستگی قرار دارد. برای تحلیل داده‌ها، دو نوع پرسش‌نامه با مقیاس لیکرت طراحی شده که اعتبار و پایایی این پرسش‌نامه‌ها با ضریب آلفای کرونباخ تأیید گردید. جامعه آماری پژوهش، شامل گردشگران حاضر در محل پل‌های مذکور است. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار spss24 تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌های پژوهش حاکی از توجه کاربران به عناصر کالبدی به ترتیب: ریتم، رواق، صحن بوده که فرضیه تحقیق را نیز تأیید می‌کند.
اهداف پژوهش:

واکاوی عناصر کالبدی پل طبیعت در ایجاد حس دلبستگی به مکان
واکاوی عناصر کالبدی پل خواجوی اصفهان در ایجاد حس دلبستگی به مکان.

سؤالات پژوهش:

عناصر کالبدی پل طبیعت در ایجاد حس دلبستگی به مکان کدام‌اند؟
عناصر کالبدی پل خواجوی اصفهان در ایجاد حس دلبستگی به مکان کدام‌اند؟

 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparative analysis of the physical elements of touristic bridges in creating a sense of attachment to the place (the case study of Modern Nature Bridge and Khajovi Bridge of Isfahan)

نویسندگان English

Hassan Mohamadshafiee 1
Mohamadali Khanmohammadi 2
Leila Karimifard 3
Zhila Rezakhani 4
1 PhD student, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Architecture, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها English

The sense of attachment to the place
physical components
Khajo tourism bridge
nature tourism bridge
الاصفهانی، محمدمهدی بن محمدرضا. (1368). نصف جهان فی تعریف الاصفهان. تهران: انتشارات سپهر.
امجد، مرجان؛ مظفر، فرهنگ؛ طغیانی، شیرین و قاسمی، وحید. (1400). «تأثیر حس تعلق به مکان ساکنان بر نمای بناهای مسکونی محلات مجاور مادی‌های اصفهان». معماری و شهرسازی ایران، (2)12، 119-136.
پی بلیک، استیون. (1388). «نصف جهان، معماری اجتماعی اصفهان صفوی». ترجمه: محمد احمدی‌نژاد. اصفهان: خاک پیرامون پل‌های تاریخی». انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 13.
پیرنیا، محمدکریم. (1379). شهری در ایران، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی راه و رباط، تهران: سازمان میراث ‌فرهنگی کشور.
ترکاشوند، عباس؛ حیدری، جهان‌بخش و کریمی‌نژاد، مریم. (1396). «بازشناسی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شکل‌گیری هویت و خاطره جمعی در فضاهای شهری پیرامون پل‌های تاریخی». معماری و شهرسازی ایران، (1)8، 14-5.
رضایی، حسین؛ کرامتی، غزال؛ دهباشی، مزین و سلامی، نصیر. (1379). «تبیین الگوواره‌‌ای فرایند روان‌شناختی حصول معنای محیطی و تحقق حس مکان با تمرکز بر نقش واسط ادراک». باغ نظر،
15(65 )، 66-49.
رویین، پاک‌باز. (1400). دایره‌المعارف هنر تک جلدی فرهنگ معاصر. تهران: نشر  فرهنگ معاصر.
حیدری، علی‌اکبر؛ مطلبی، قاسم ونگی نتاجی، فروغ. (1393(. «تحلیل بعد کالبدی حس تعلق به مکان در خانه‌های سنتی و مجتمع‌های مسکونی امروزی». نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، دوره 19، شماره 3، 86-75.
خدادادی سنگتراشانی، سید عابدین؛ میریان، سید احمد؛ محمد قاسمی، حمید. (1399). «مؤلفه‌های سلامت روانی در حیطه عاطفی با تأکید بر سیره معصومین (ع)». قرآن و طب دوره 5، شماره 2.
خان‌محمدی، محمدعلی. (1398). مبانی طراحی معماری. تهران: کتاب‌های درسی ایران.
خــرازی، کمال. (1385). «تأثیر علوم‌شناختی بــر روان‌شناسی معاصر». مجلــه تازه‌های علوم‌شناختی، شماره 4، 81-77.
سلطان‌زاده، حسین. (1390).  فضاهای ورودی در معماری سنتی ایران. چاپ سوم، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
شاهرودی، مرضیه؛ تقی‌پور، ملیحه؛ گریست، فائزه. (1399). «سنجش تطبیقی مؤلفه‌های حس مکان در عناصر کالبدی مساجد سنتی و معاصر». دو فصلنامۀ اندیشۀ معماری، نشریۀ علمی، شمارة هشتم، 52-40.
صارمی، حمیدرضا؛ معروفی، حسام. (1396). «بررسی تطبیقی حس دلبستگی مکان در نمادهای شهری دوره اصفهانی و مدرن؛ نمونه موردی میدان آزادی و میدان نقش‌جهان». ماهنامه علمی - تخصصی شباک،  شماره9، 12-1.
 فرشید، نیک؛ افهمی، آر. (2020). «پل سکونت: سیر تداوم عملکرد گذر و سکونت بر پل‌ها». هنرها یک زیبا، ج41، 66-55.
فلاحت، محمدصادق. .(1385) «مفهوم حس مکان و عوامل تشکیل‌دهنده آن». نشریه هنرهای زیبا، شماره26، 66-57.
ندائی، سمیه؛ کاملی، محسن. (1396). «بررسی پل طبیعت تهران و تأثیر آن در منظر شهری». فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، شماره 31، 11-1.
هیلگارد. (1381). زمینه روان‌شناسی. جلد اول، اتکینسون، ترجمه: براهنی و همکاران، تهران، نشر رشد تهران.
Hidalgo, M. C. & Hernandez, B. (2001). Place attachment: Conceptual and empirical questions, Journal of environmental Psychology, 21, pp. 273-281
Kotler, P. (2003). Marketing management (11th ed.). New York: Prentice Hall)151-143: 23(, Studies Persian of Institute British. Art Water and Dam, Bridge of combination
A) 1985(H, Luschey
Kyle, G., Graefe, A., Manning, R. and Bacon, J. (2004). 'Effects of place attachment on users' perceptions of social and environmental conditions in a natural setting', Journal of Environmental Psychology, 24, pp.213-225
Scannell, L., & Gifford, R. (2010). Defining place attachment: a tripartite organizing framework. Journal of Environmental Psychology
Scannell, L.; Gifford, R. 2010, Defining , 30,1–10