مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

معیارهای نحو فضا در نوسازی معماری بافت ناکارآمد به عنوان نمودی از حیات پایدار اجتماعی در بافت همت آباد اصفهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه معماری، واحد اردستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اردستان، ایران
2 گروه معماری، واحد شاهین شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهین شهر، ایران
3 استادیار، گروه طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
10.22034/ias.2023.366671.2085
چکیده
بافت‌های ناکارآمد شهری، ناهنجاری اجتماعی را در برابر ساکنین قرار می‌دهد. نوسازی بافت‌های ناکارآمد نیز همانند بسیاری دیگر از مسائل شهری امروزه تحت‌تأثیر مفاهیم پایداری قرار دارد. پایداری اجتماعی در مداخله با رویکرد اجتماعی در بافت‌های ناکارآمد ضروری است. پژوهش حاضر سعی بر آن دارد تا با بررسی ادبیات موجود پیرامون پایداری اجتماعی، عوامل کلیدی موضوع را استخراج کرده و به تحلیل آن‌ها در بافت ناکارآمد همت‌آباد بپردازد. هدف این پژوهش تبیین معیارهای نحو فضا در نوسازی بافت و همچنین ارائه اهداف کلان و خرد، راهبردها، سیاست‌ها و دست‌یابی به اهداف در جهت بهبود کیفیت از لحاظ شاخص‌های پایداری اجتماعی در فرآیند نوسازی بافت ناکارآمد همت‌آباد می‌باشد. در این پژوهش بافت همت‌آباد از نظر کالبدی و شکل به روش نحو فضا در نرم‌افزار UCL Depth map مدل‌سازی شده است و به روش استدلال منطقی رویکرد اسنادی- تاریخی در راستای رسیدن به یک منطق اجتماعی از تکنیک‌های تحلیلی و نقشه‌های خطی نحو فضا و روش‌های تحلیل آن در بافت استفاده شده است. به ارتباط بین الگوهای فضایی آن منطقه و تحلیل مفاهیم پایه نحو‌ فضا (ارتباط، عمق، هم‌پیوندی) همچنین (فضای محدب، محوری و میدان دید) منطقه پرداخته شد. این الگو علاوه‌بر شناخت نحوۀ طراحی اجتماعی بافت همت‌آباد توسط معماران بومی می‌تواند به‌عنوان الگوی عملی در راستای طراحی‌های جدید مورد استفاده واقع گردد. از نتیجه پژوهش اینطور برمی‌آید که ارزش فضایی در راستای منطق اجتماعی در محله همت‌آباد در رابطه با شاخص‌‌های نحو فضا نظام می‌یابد.
اهداف پژوهش:

تشخیص، دسته‌بندی و تحلیل معیارهای نوسازی معماری در بافت همت‌آباد مؤثر بر پایداری اجتماعی.
تبیین ارزش و کیفیت روابط فضایی در همت‌آباد، با بررسی عامل تفاوت فضا و نتایج حاصل از آن.

سؤالات پژوهش:

چگونه می‌توان معیارهای نوسازی معماری در بافت همت‌آباد مؤثر بر پایداری اجتماعی تشخیص، دسته‌بندی و تحلیل کرد؟
چگونه می‌توان با به‌کارگیری روابط ریاضی نحو فضا به شیوۀ کمی و با استفاده از مفاهیم عمق فضا و ارتباط و هم‌پیوندی به شیوه کیفی روابط فضایی را در راستای منطق اجتماعی ارزشمند و نظامند ساخت؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The criteria of space syntax in the renovation of inefficient texture architecture as a manifestation of sustainable social life in the context of Hematabad, Isfahan

نویسندگان English

Asoudeh Mirkhajehddin 1
Abouzar Majlesi koupaei 2
Mohammad Saeid Izadi 3
1 Department of Architecture, Ardestan Branch, Islamic Azad University, Ardestan, Iran
2 Department of Architecture, Shahin Shahr Branch, Islamic Azad University, Shahin Shahr, Iran
3 Assistant Professor of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.

کلیدواژه‌ها English

syntax of space
renovation
inefficient texture
Hematabad
spatial relations
ریسمانچیان، امید؛ بل، سایمون. (1389). «شناخت کاربردی روش نحو فضا در درک پیکره‌بندی فضایی شهرها». نشریه هنرهای زیبا - معماری و شهرسازی، شماره 43، 49-56.
سجادزاده، حسن؛ ایزدی، محمدسعید و حقی، محمدرضا. (1395). «رابطه پیکره‌بندی فضایی و متغیرهای محیطی در سکونتگاه‌های غیررسمی (نمونه مطالعاتیک محله حصار شهر همدان)». نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، دوره 21، شماره 3، 21.
عباس‌زادگان، مصطفی. (1381). «روش چیدمان فضا در فرایند طراحی شهری با نگاهی به شهر یزد». دوفصلنامه مدیریت شهری، شماره 9، 75-64.
فرجی، امین. (1389). «انواع روش‌های مداخله در بهسازی و نوسازی شهری». ماهنامه اطلاع‌رسانی، آموزشی و پرورشی، شماره 54، 12.
معماریان، غلامحسین. (1381). «نحو فضای معماری». صفه، شماره 35، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 83-75.
معماریان، غلامحسین و همکاران. (1391). «ترکیب شکلی و پیکره‌بندی فضایی در مسکن بومی: مقایسه تطبیقی عرصه‌بندی فضای مهمان در خانه‌های سنتی کرمان». فصلنامه مسکن و محیط روستا، 16-3.
یزدان‌فر، عباس؛ موسوی، مهناز؛ و زرگر دقیق، هانیه. (1387.) «تحلیل ساختار فضایی شهر تبریز در محدوده بارو با استفاده از تکنیک اسپیس سینتکس». ماهنامه بین‌المللی راه و ساختمان، 6(49)،27-36.
یوسف‌زاده بکاولی، مینا؛ صباغ‌پور، آرزو. (1396). «بررسی عوامل مؤثر بر پایداری اجتماعی و نقش آن در طراحی توسعه پایدار». چهارمین همایش ملی فن‌آوری‌های نوین صنعت ساختمان.
Adeokun, C. (2013). The Orowa House: A Typology Of Traditional Yoruba Architecture in Ile-Life, Nigeria, WABER 2013 Conference, Accra, Ghana, pp: 1131-1146.
Bendikt, M. & Burnham, C .(1985). A, Perceiving architectural space: from optic arrays to isovists. In: Warren, W. H., Shaw, R. E. & J.Hillsdale, N. (eds.) Persistence and Change. Lawrence Erlbaum: Connecticut.
Brown,  F., & Bellal. T. (2001). Comparative analysis of Mzabite and other Berber domestic spaces, Proceedings of the 3th International Symposium on Space Syntax, Atlanta, GA.
Dursun, P. (2007). Space syntax in architectural design 056. International Space syntax Symposium, Istanbul.
Hillier, B., Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge, England: Cambridge University Press.
Jiang, B., Claramunt, C., Klarqvist, B. (2000). Integration of space syntax into GIS for modelling urban spaces. JAG, 2, pp. 161-171.
Kamalikhah, E., & Rezae, M. S. (2013). Social sustainability considerations in Physical redesigning of neighborhood in deteriorated area, Case study: Western part of the neighborhood Sanglaj. Nosazi online, 4(20), 1-16 [in Persian].
Klarqvist, B. (1993). A-graph syntax glossary. Nordisk arkitektur for skning, Vol(2), pp, 11-12
Montello, D. R. (2007). The contribution of space syntax to a comprehensive theory of environmental psychology. In Kubat, A. S., Ertekin, O., Güney, Y. I., Eyübolou, E. (Eds.), Proceedings of the Sixth International Space Syntax Symposium (pp. 1–12). Istanbul, Turkey: ITU Faculty of Architecture.
Mustafa, F, Ali. (2010). Using space syntax analysis in detecting privacy: a comparative study of traditional and modern house layouts in Erbil city, Iraq.