مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

نمودهای تعالی و تباهی در اشعار نصرت رحمانی و نقاشی معاصر ایران با رویکرد نظریه روانکاوی اریک فروم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
10.22034/ias.2023.376338.2120
چکیده
بررسی شخصیت و نمودهای تعالی و تباهی بر پایۀ روانشناسی، یکی از حوزه‌های بینارشته‌ای است. در همین راستا، آثار ادبی و هنری که ریشه در واقعیت­های اجتماعی جوامع بشری دارند و بیانگر برخی از ­مسائل فرهنگی، اجتماعی و هنجارهای درون اجتماع و افراد می‌باشند، بسیار موردتوجه واقع ‌شده است. در این پژوهش که به شیوۀ تحلیلی و توصیفی نوشته‌ شده است، نمودها و نشانه‏‏­های تعالی و تباهی در اشعار نصرت رحمانی و نقاشی معاصر ایران بررسی‌ شده است و با رویکرد نظریه «روانکاوی شخصیت» اریک فروم مورد تحلیل قرار­گرفته است. اریک فروم یکی از نظریه­پردازان بزرگی است که اندیشه­ها و تئوری­های او درزمینۀ روانکاوی و خاصه مقولۀ شخصیت، بسیار حائز­ ­اهمیت است. نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش که با بررسی دقیق مجموع اشعار نصرت رحمانی انجام شده است، بیانگر آن است که نصرت به نشانه‏‏­های تباهی بیشتر از نشانه­های تعالی در اشعار خود توجه کرده است. او به مرگ، بیگانگی و ­کناره‌گیری از جامعه، یأس ­و ناامیدی، ویرانگری و­ خشونت، خودآزاری بسیار توجه دارد­ و به مقولاتی ازجمله عشق، وجدان، روابط همزیستی و هویت که از نشانه‏‏­های تعالی شخصیت در نظریة فروم هستند، توجه چندانی نشان نداده است. در نقاشی معاصر ایران به صورت توأمان دو مقوله تعالی و تباهی توجه شده است.
اهداف پژوهش:

بررسی نمودهای تعالی و تباهی در اشعار نصرت رحمانی با رویکرد نظریه روانکاوی فروم.
بررسی نمودهای تعالی و تباهی در نقاشی معاصر ایران با رویکرد نظریه روانکاوی فروم.

سؤالات پژوهش:

نمودهای تعالی و تباهی در اشعار نصرت رحمانی باتوجه‌به رویکرد نظریه روانکاوی فروم چگونه است؟
نمودهای تعالی و تباهی در نقاشی معاصر ایران باتوجه‌به رویکرد نظریه روانکاوی فروم چگونه است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Manifestations of Transcendence and Decay in the Poetry of Nosrat Rahmani and Contemporary Iranian Painting from the Perspective of Erich Fromm's Psychoanalytic Theory

نویسندگان English

Ali Khooshe Chin 1
Koros Karimpasandi 2
Naeeme Kia lashaki 2
Vajihe Torkamani 2
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Chalous Branch, Islamic Azad University, Chalous, Iran,
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Chalous Branch, Islamic Azad University, Chalous, Iran.
چکیده English

Examining personality and the manifestations of transcendence and decay based on psychology is one of the interdisciplinary fields. Accordingly, literary and artistic works rooted in the social realities of human societies, expressing some cultural, social issues, and norms within society and individuals, have received significant attention. In this research, written in an analytical and descriptive manner, the manifestations and signs of transcendence and decay in the poetry of Nosrat Rahmani and contemporary Iranian painting have been examined and analyzed using the approach of Erich Fromm's "psychoanalysis of personality" theory. Erich Fromm is one of the great theorists whose thoughts and theories in the field of psychoanalysis, particularly the category of personality, are highly significant. The results obtained from this research, conducted through a meticulous examination of Nosrat Rahmani's complete poetry collection, indicate that Nosrat paid more attention to signs of decay than to signs of transcendence in his poems. He focuses greatly on death, alienation and withdrawal from society, despair and hopelessness, destruction and violence, and self-harm, while showing little attention to categories such as love, conscience, symbiotic relationships, and identity, which are signs of personality transcendence in Fromm's theory. In contemporary Iranian painting, both categories of transcendence and decay have received simultaneous attention.
Research Objectives:


Examining the manifestations of transcendence and decay in the poetry of Nosrat Rahmani using the approach of Fromm's psychoanalytic theory.


Examining the manifestations of transcendence and decay in contemporary Iranian painting using the approach of Fromm's psychoanalytic theory.


Research Questions:


What are the manifestations of transcendence and decay in the poetry of Nosrat Rahmani, considering the approach of Fromm's psychoanalytic theory?


What are the manifestations of transcendence and decay in contemporary Iranian painting, considering the approach of Fromm's psychoanalytic theory?

کلیدواژه‌ها English

Erich Fromm
Transcendence
Decay
Nosrat Rahmani
Contemporary Iranian Painting
آتشی، منوچهر. (1356). نقد و بررسی حریق باد. تهران: روزنامه کیهان، ش 8350. صص 4-3.
آشوری، داریوش. (1350). سیری در سلوک معنوی مهدی اخوان ثالث. تهران: مجله رودکی، ش 2. صص 39-31.
باباچاهی. علی. (1369). نصرت رحمانی خیره در آیینه امروز. تهران: مجله آدینه، ش 47، صص26-17.
حاج سیدجوادی، سیدحسن. (1382). تحقیق در تاریخ ادبیات معاصر ایران. تهران: گروه پژوهشگران ایران.
حسین‌پور چافی، علی. (1384). جریان‌های معاصر شعر فارسی. تهران: امیرکبیر.
رحمانی، نصرت. (1389). مجموعه اشعار. تهران: نگاه.
زرین‌کوب، عبدالحسین. (1388). آشنایی با نقد ادبی. تهران: سخن.
رضازاده، مهدی. (1369). پرسه در اشعار نصرت رحمانی. رشت: کادح، ش 32، ص4.
دستغیب، عبدالعلی. (1353). نقد کتاب میعاد در لجن، تهران: پیام نوین، دوره دهم، ش 9، صص36-27.
درون، سارا. (1392). «تجلی نقش عشق در آثار تجسمی ایران (نقاشی) از دوره ایلخانی تاکنون». پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، دانشکده هنر و معماری، تهران.
شاملو، سعید. (1377). مکتب‌ها و نظریه‌ها در روانشناسی شخصیت. تهران: ویرایش.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1393). ادوار شعر فارسی. تهران: توس.
شمیسا، سیروس. (1388). نقد ادبی. تهران: میترا.
عاشقی قلعه، لیلا؛ علیزاده خیاط، ناصر و مشفقی، آرش. (1401). «شکاف مفاهیم و ارزش‌های در رمان آن مادران این دختران و نقاشی‌های معاصر ایران». مطالعات هنر اسلامی، دوره 19، شماره 47، 350-328.
قاسمی، ویدا؛ شعیری، حمیدرضا و ضیایی، مجید. (1401). «از کنشگری تاناکنش‌گری: تحلیل نشانه‌معناشناختی فرایند فروپاشی سوژه در آثار نقاشی واقع‌گرای ایران معاصر در دو دهۀ اخیر». کیمیای هنری، دوره 11، شماره 4، 65-49.
فروم، اریک. (1363). گریز از آزادی. ترجمه: داود حسینی، تهران: گلشایی.
........................ (1366). هنر عشق ورزیدن. ترجمه: پوری سلطانی، تهران: مروارید.
....................... (1386). سرشت راستین انسان. ترجمه: فیروز جاوید، تهران: اختران.
......................... (1387). دل آدمی و ماجرای خیر و شر. ترجمه: گیتی خوشدل، تهران: پلیکان.
.......................... (1378). فروم در کلام خودش. ترجمه: فیروز جاوید، تهران: اختران.
کریمی، یوسف. (1377). روانشناسی شخصیت. تهران: ویرایش.
نیکویه، محمود. (1379). از نقطه تا خط. رشت: طاعتی.
یونگ، کارل گوستاو. (1390). روانشناسی و دین. ترجمه: فئواد روحانی، تهران: علمی و فرهنگی.