مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بهار مجنون وطن در عصر مشروطه و انعکاس آن در تحولات رسانه ای ایران (بر اساس آرشیو نشریات گنجینه رضوی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
10.22034/ias.2023.337505.2145
چکیده
واژۀ عشق همواره یکی از کلیدی­ترین واژگان در پهنۀ زبان فارسی برای بیان احساسات، مورد توجه شعرای بسیاری بوده و در این رهگذر، در قرون مختلف، شاعران بسیاری با مورد خطاب قرار دادن عشق، زیباترین اثر ادبی کارنامه هنری خود را آفریده­اند. موضوع عشق معمایی‌ست بی شرح که در حیطۀ دانش هیچ‌کس نمی­گنجد و هر کس به مقتضات دریافت درونی خود دربارۀ عشق و ماهیت آن سخن گفته و با بیان گونه‌گون از قصۀ ناتمام عشق در هر عصر و دوره­ای دم زده است. یکی از این شعرای ادب معاصر، میرزا محمدتقی ملک‌الشعرای بهارست که در عصر مشروطه باتوجه‌به اوضاع حاکم در بحث وطن، و آزادی وطن از چنگال اجانب، با کلام شیوایی سیمای عشق را در قالب حب‌الوطن، به تصویر کشیده است، در این مقاله سعی بر آن است که به روش توصیفی - تحلیلی به بررسی جلوه­های ویژه عشق در دیوان بهار از منظر وطن‌پرستی پرداخته و به این سؤال پاسخ می­دهد که عشق از منظر او چه صفات و ویژگی­هایی دارد و آیا تفاوتی با عشق سایر شعرا در ادوار گذشته داشته یا خیر. مقولۀ بعدی که این پژوهش دنبال می‌کند تحولات رسانه در گنجینه نشریات رضوی است و یافته‌ها حاکی از استمرار هنر انتقال مفاهیم در نشریات دورۀ قاجار است.
اهداف پژوهش:

شناخت شیوه­های تصویرگری بهار در قالب الفاظ و معانی ملموس نسبت به وطن.
شناخت تحولات رسانه‌ای در گنجینه نشریات رضوی.

سؤالات پژوهش:

دیدگاه بهار نسبت به عشق چه صبغه­ای دیگر دارد؟
تحولات رسانه‌ای چه بازتابی در گنجینه نشریات رضوی دارد؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Lovesick Spring of the Homeland in the Constitutional Era and Its Reflection in Iran’s Media Developments (Based on the Rezavi Periodicals Archive)

نویسندگان English

Zahra Sahraneshin 1
Mostafa Salari 2
Behrooz Romiani 3
1 Ph.D. student, Department of Persian Language and Literature, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
3 Assistant Professor of Persian Language and literature, Zahedan branch, Islamic Azad university, Zahedan, Iran
چکیده English

The word "love" has always been one of the most pivotal terms in Persian literature for expressing emotions, captivating countless poets throughout history. Over the centuries, poets have contemplated love, producing the most exquisite works of their artistic careers. Love is an ineffable enigma that transcends human comprehension; each individual interprets it through their own inner lens, narrating love's unfinished story anew in every era. Among modern Persian poets, Mirza Mohammad-Taqi Malek al-Sho'ara Bahar stands out for portraying love as patriotism during the Constitutional Era - a lovesick devotion to the homeland and its liberation from foreign domination through his lyrical verse.
This article employs a descriptive-analytical approach to examine the distinctive manifestations of love in Bahar's divan through the lens of patriotism. It explores how his conception of love differs from classical poetic traditions while tracing the evolution of media in the Rezavi Periodicals Archive. Findings demonstrate how Qajar-era publications sustained the artistic transmission of these concepts.
Research Objectives:

To analyze Bahar's techniques for depicting the homeland through evocative imagery and tangible meanings
To investigate media transformations within the Rezavi Periodicals Archive

Research Questions:

What distinctive dimensions characterize Bahar's perspective on love?
How are media developments reflected in the Rezavi Periodicals Archive?

کلیدواژه‌ها English

love
patriotism
Bahar
media developments
Constitutional Era
آدمیت، فریدون. (۱۳۵۶). «اندیشة ترقی و حکومت قانون در عصر سپهسالار». چاپ پنجم، تهران: انتشارات خوارزمی.
آرین‌پور، یحیی. (۱۳5۷). از صبا تا نیما. چاپ پنجم. تهران: انتشارات فرانکلین.
آژند، یعقوب. (۱۳6۳). ادبیات نوین ایران (از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی). تهران: انتشارات امیرکبیر.
اشرف‌زاده، رضا. (1377). گزیدة رباعیات عطار نیشابوری. تهران: اساطیر.
امین مقدس، ابوالحسن؛ سیاوشی، صابره. (1393). «بررسی تطبیقی جلوه‌های ملی‌گرایی در شعر شوقی و بهار». مجله ادبیات مجله ادبیات پارسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 2، 29-1.
امام خمینی (ره)، روح‌الله. (1374). گزیده‌ای از اندیشه و آرا امام خمینی (ره). قم: مؤسسه نشر آثار امام خمینی.
برزگر خالقی، محمدرضا. (1382). حافظ، شرح غزل‌ها. تهران: زوّار.
بهار، محمدتقی. (۱۳56). (دیوان اشعار). دو جلد. چاپ سوم. تهران: انتشارات امیرکبیر.
بهنام‌فرد، محمد. (1388). «اندیشه وطن در شعر دوره مشروطه». فصلنامه تحقیقات تمثیلی در زبان فارسی، شماره 26.
جلالی، لیلا. (1395). «بررسی تطبیقی وطن‌دوستی محمود درویش و ملک‌الشعرای بهار». مجله مطالعات ادبیات تطبیقی، شماره 38، 111-134.
حافظ شیرازی، خواجه شمس‌الدین. (1362). دیوان شعر. به کوشش محمد قزوینی و قاسم غنی، تهران: زوّار.
حسن‌زاده، رسول. (1385). «حاکمیت و رهبری در اندیشه بهار». فصلنامه علمی پژوهشی دانشکده علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، 61-62، 30-1.
دهخدا، على‌اکبر. (۱۳۶۲). دیوان دهخدا. به کوشش دکتر سید محمد دبیر سیاقی، چاپ سوم: نشر تیراژه.
زمانی، کریم. (1386). شرح جامع مثنوی معنوی. جلد1 و 2، تهران: اطلاعات.
سعدی، مصلح‌الدین. (1387). بوستان سعدی. چاپ اول، قم: نسیم حیات.
شاکر، کریم. (1388). «جلوه‌های عشق در شعر حسینی منزوی». فصلنامه عرفان اسلامی، شماره 21.
شاه‌حسینی، ناصرالدین. (1390). «لیلای وطن در آغوش شعر مشروطیت». فصل‌نامه تحقیقات تعلیمی و غنایی زبان و ادب فارسی، شماره 10، 255-227.
شمعی، میلاد؛ بیطرفان، مینو. (1393). «تحلیل مفهوم وطن در شعر و اندیشة میرزاده عشقی». مجله علمی پژوهشی شعرپژوهی، دوره 6، شماره1، 160-137.
شفیعی کدکنی، محمدرضا.  (1380). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. تهران: سخن.
شمیسا، سیروس. (1366). فرهنگ تلمیحات، تهران: فردوسی.
کسروی، سید احمد. (۱۳4۰). تاریخ مشروطة ایران. چاپ پنجم: انتشارات امیرکبیر.
گلچین معانی، احمد. (1373). فرهنگ اشعار صائب. چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
معین، محمد. (1382). فرهنگ فارسی. چاپ اول، تهران: حیدری.
میرقادری، میمنت. (1373). واژه‌نامه هنر شاعری. چاپ اول، تهران: کتاب مهناز.
نیکوبخت، ناصر؛ زارع، غلامعلی. (1385). «وطن در شعر دوره مشروطه». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، دوره 14، شماره 54 و 55، 149-131.
وصال شیرازی. (1387). دیوان. تصحیح و تنظیم: محمد طاووسی، شیراز: انتشارات نوید.