مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تحلیل ابعاد جامعه‌شناختی و هنری ظهور سینمای معناگرای ایران (سال‌های 1384-1367)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه جامعه‌شناسی، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی ورزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ias.2023.383998.2157
چکیده
امروز کشور ایران در کنار پاره‌ای از کشورهای دیگر به‌عنوان یکی از پیشگامان سینمای معنادار شناخته می‌شود. به دلیل جایگاه و اهمیت خاص این جنبش سینمایی، بررسی و تبیین ویژگی‌های این سینما و همچنین محیط اجتماعی تولید آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ازاین‌رو، تحقیق حاضر با اتخاذ یک رویکرد جامعه‌شناختی - هنری در پی تبیین جنبه‌های اصلی شرایط اجتماعی که در آن شـناخت و ادراک سـینماگران معناگرا شکل‌گرفته و جنبش هنری آن‌ها یعنی جنبش سینمایی معناگرا تکوین یافت، انجام گرفت. این تحقیق با جمع‌آوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و استفاده از روش تحقیق تطبیقی - تاریخی منطبق با نظریه استوارت میل اقدام شده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که شرایط تاریخی بسیار مهمی زمینــه‌ساز شکل‌گیری این جنبش سـینمایی جدید در فاصله سال‌های 1384- 1367 گردیده و محتوای جنبش هنری سینمای معناگرا در ایران علاوه‌بر اینکه تابعی از بحران در نظم اخلاقی جامعه و همچنین بسیج منابع بوده است به افق اجتماعی در جامعه، بافت گفتمانی و همچنین محیط اجتماعی آن نیز وابسته بوده است.
اهداف پژوهش:

تبیین جنبه‌های جامعه‌شناختی ظهور سینمای معناگرای ایران طی سال‌های 1384-1367.
تبیین جنبه‌های هنری ظهور سینمای معناگرای ایران طی سال‌های 1384-1367.

سؤالات پژوهش:

مهم‌ترین مؤلفه‌های جامعه‌شناختی ظهور سینمای معناگرای ایران طی سال‌های 1384-1367کدام‌اند؟
مهم‌ترین مؤلفه‌های هنری ظهور سینمای معناگرای ایران طی سال‌های 1384-1367کدام‌اند؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the sociological and artistic dimensions of the rise of Iranian semantic cinema (1998-2005)

نویسندگان English

Seyedeh Fatemeh Hosseini Darbarzi 1
Mostafa Mehraein 2
Bahram Ghadimi 3
1 PhD student, Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Institute of Human Sciences and Cultural Studies, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Sports Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

کلیدواژه‌ها English

Iranian cinema
semantic cinema
sociological explanation
artistic analysis of cinema
آقابابایی، احسان. (1395). جامعه‌شناسی فیلم. اصفهان: نشر جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.
اسفندیاری، عبدالله. (1383). «معطوف به رموز عالم غیب». نشریه سینمایی فیلم نگار، شماره 23.
اسفندیاری، عبدالله. (1384). «سینمای معناگرا چیست». ماهنامه فیلم‌نامه‌نویسی فیلم نگار، شماره‌های 34-33.
اشرف نظری، علی، باقری، صمد. (1391). «هویت فرهنگی ایران در فرایند جهانی‌شدن؛ ظرفیت‌ها و چالش‌ها». فصلنامه مهندسی فرهنگی، شماره 65 و 66.، 61-16.
آزاد ارمکی، تقی؛ امیری، آرمین. (2009). «بررسی کارکردهای سینما در ایران (ارزیابی سینمای سال‌های 1374 تا 1385 براساس توزیع کارکردی فیلم‌ها)». ‎جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، شماره2، 130-99.
بنی‌هاشمی، سمیه. (1384). «سینمای معناگرا نباید منحصر به مخاطب خاص شود». ماهنامه فیلم‌نامه‌نویسی فیلم نگار، شماره‌های 34-33.
دانش، مهرزاد. (1383). «اسرار نهان؛ مقدمه‌ای بر تثبیت سینمای معناگرا». مجله فیلم، شماره 328.
دانش، مهرزاد. (1384). «ملاحظاتی درباره جشنواره 23 فجر»، ماهنامه سینمایی فیلم، شماره مخصوص (نوروز 1384).
راودراد، اعظم؛ کریمی، کیوان؛ مرادی، احمد. (1388). «نقش تصویر در روایت مسائل اجتماعی ایران گزارش یک تجربه، بررسی مسائل اجتماعی ایران». بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 8، ش 9، 78-47.
دویکتور، اگنس. (1393). ایمان چگونه در جبهه فیلم‌برداری و نزد تماشاگر تلویزیون تجربه می‌شود؟
سایت پایگاه خبری - تحلیلی سی و یک نما. (1400). «سبک‌های سینمایی از منظر جامعه‌شناسی». تاریخ دسترسی 16 بهمن.
سلطانی گرد فرامرزی، مهدی؛ اسماعیل‌زاده، علی اصغر. (1393). «شیوه‌های بازنمایی اعتیاد در سینمای ایران». فصلنامه اعتیاد پژوهشی سوءمصرف مواد، دوره8، ش 29، 35-21.
صدیقی، بهرنگ؛ نظری، حسن. (1390). «عاملیت انسانی و گفتمان انقلاب اسلامی: تبیین جامعه‌شناختی عاملیت انسانی و تحولات معنایی آن از خرداد 41 تا خرداد 31». فصلنامة پژوهش اجتماعی، دورة 4، شماره 12، 141-114.
طوسی، جواد؛ فراستی، مسعود. (1394). «رونویسی و زیرنویسی در سینمای ایران». سوره، 14 (8)، 68-77.
علوی طباطبایی، ر. (1383). «سینمای معناگرا و تبیین عالم هستی، «یادآوری تعهدات ازیادرفته»». ماهنامه سینمایی فیلم، ویژه بیست و سومین جشنواره بین­المللی فیلم فجر.
محمدی مهر، غلامرضا؛ بیچرانلو، عبدالله. (1392). «رویکرد فیلم‌های ایرانی برگزیده شده در جشنواره بین‌المللی به مسائل اجتماعی ایران مطالعات فرهنگ ارتباطات».مطالعات فرهنگ-ارتباطات، ش21،  79-71.
محمد خزاعی. ترجمة محمد معماریان. سینمای دفاع مقدس. نگاهی از برون. تهران: نشر ساقی.
ماشویس، جان. ( 2015). مسائل اجتماعی. ترجمه: هوشنگ نایبی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
مهدی‌زاده، سید محمد. (1387). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: نشر همشهری.
مسیح، هیوا. (1384)، «درنگی در سینمای معناگرا»، مجله دنیای تصویر، شماره 141.
میراحسان، احمد. (1380). رهبری سینما فصلنامة فارابی، دورة یازدهم، شمارة اول، شمارة مسلسل 41، ص 34 -21.
نفیسی، حمید. (1394). تاریخ اجتماعی سینمای ایران. ترجمه فارسی. جلد 1. تهران: انتشارات مینوی خرد.
نوروزی، محمدجواد. (1387). «جمهوری اسلامی در پنج گفتمان». مطالعات انقلاب اسلامی، شمارة 13، 111-3.
یوسفی، علی و اکبری، حسین. (1390). «تأملی جامعه‌شناختی در تشخیص و تعیین اولویت مسائل اجتماعی ایران». مسائل اجتماعی ایران، دوره 7، ش 8، 837-779.
Adanir, O. (2003). Meaning and Expression in Cinema. Istanbul: Alpha Publishing.
Adorno, T .(2007). Culture Industry Cultural Management. (Transleyted by Ülner.N and Tüzel,M.). Istanbul: Communication.
Denzin, N. (1995). The Cinematic Society: The Voyeur's Gaze.London:Sage.
Dudrah, R. K. (2006). Sociology Goes to the Movies. Los Angeles:Sage.
Groce, S. B. (1992). Teaching the Sociology of Populer Music with the Help of Feature Films:A Selected and Annotated Videograpfy. Teaching Sociology,20(1), 80-84.
Monaco, J. (2009). How to Read a Movie: Cinema Language, History and Theory. (Translated by E. Yilmaz,.). Istanbul: Capricorn.
Özön, N .(1985). Cinema: Its Application – Art – History, İstanbul, Hil Publishing.
Özön, N. (2008). Introduction to Cinema Art. Istanbul: Agora publications.