مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

هندسه فصل مشترک سازه و معماری(مطالعات موردی برج آزادی و گنبد سلطانیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه معماری، واحدمشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 استاد گروه معماری، واحد مشهد ، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 استادیار گروه معماری، واحد مشهد ، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
10.22034/ias.2023.376575.2116
چکیده
پیدایش هر اثر معماری بر ارکانی استوار است؛ فرم، عملکرد، هندسه و محتوا را می‌توان از ارکان معماری محسوب کرد. هر یک از این عوامل در پیدایش اثر نقشی را ایفا می‌کنند؛ فرم را به شکل و هندسه و زیبایی بنا، عملکرد را به کارایی و بهره‌گیری از فضا، محتوا را به هویت و مبانی نظری اثر اطلاق می‌نمایند. معماری از دیرباز در پی خلق فضاهایی بوده است تا علاوه‌بر زیبایی، کارایی و استحکام، بتواند با کاربرانش ارتباط برقرار سازد. عواملی چون هندسه و تناسبات ابزاری بوده‌اند که معماران را در دستیابی به این مهم، یاری نمودند. پژوهش حاضر  بر آن است تا ضمن شناخت اصول هندسی در تعامل معماری و سازه و ریشه‌های فکری و مبانی نظری آن، تجلی آن را در معماری  مورد تجزیه‌وتحلیل قرار دهد. روش انجام این پژوهش به‌صورت تحلیلی-توصیفی است. روش و ابزار مورد استفاده تحقیق، روش کتابخانه‌ای و بررسی اسناد و مدارک مکتوب می‌باشد. در بیان نتایج حاصل از این پژوهش می‌توان گفت شناخت، درک و تجسم فضایی نیروهای ساکن و جاری در کالبد باربر ساختمان، با اشراف کامل به تناسبات و ابعاد قسمت‌های پر و خالی آن، دقیقاً کاربرد هندسه را در طراحی پوشش‌ها، ابعاد و تناسب بخش‌های مختلف بنا مشخص می‌کند و این همان کاربرد نیارشی هندسه در طراحی معماری است.
اهداف پژوهش:

شناخت اصول هندسی در تعامل معماری و سازه و ریشه‌های فکری و مبانی نظری آن.
بررسی تأثیر مشارکت هندسه در تعامل سازه و معماری.

سؤالات پژوهش:

ریشه‌های فکری و مبانی نظری آن کاربرد اصول هندسی در معماری چیست؟
تأثیر هندسه بر تعامل سازه و معماری چگونه است؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Geometry as the Common Ground of Structure and Architecture (Case Studies: Azadi Tower and Soltaniyeh Dome)

نویسندگان English

Esmaeil Eskandari 1
Mohsen Vafamehr 2
Hassan Rezaei 3
Ali Khaki 3
1 Phd student of Architecture Department, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
2 Professor of Architecture Department, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

The emergence of any architectural work rests upon fundamental pillars; form, function, geometry, and content can be considered the core elements of architecture. Each of these factors plays a role in the creation of the work: form relates to the shape, geometry, and aesthetics of the building; function refers to the efficiency and utilization of space; content pertains to the identity and theoretical foundations of the work. Since ancient times, architecture has sought to create spaces that, beyond beauty, functionality, and durability, can establish a connection with its users. Factors such as geometry and proportions have served as tools that assist architects in achieving this goal. This study aims to analyze the principles of geometry in the interaction between architecture and structure, along with their intellectual roots and theoretical bases, and to examine their manifestation in architecture. The research method is analytical-descriptive, employing library research and review of written documents. The findings indicate that understanding, perceiving, and spatially visualizing the static and dynamic forces within the load-bearing body of a building, with full awareness of the proportions and dimensions of its solid and void parts, precisely defines the application of geometry in the design of coverings, dimensions, and proportions of various building parts. This represents the functional application of geometry in architectural design.
Research Objectives:

To identify the geometric principles in the interaction of architecture and structure and their intellectual and theoretical foundations.
To examine the impact of geometry’s participation in the interaction between structure and architecture.

Research Questions:

What are the intellectual roots and theoretical foundations of applying geometric principles in architecture?
How does geometry influence the interaction between structure and architecture?

کلیدواژه‌ها English

Geometry
Interaction
Structure
Architecture
اردلان، نادر؛ بختیار، لاله. (1391). حس وحدت. چاپ دوم، تهران: نشر خاک.
بمانیان، محمدرضا؛ اخوت، هانیه و بقایی، پرهام. (1390). کاربرد هندسه و تناسبات در معماری. تهر ان: نشر هله.
حجازی، مهرداد؛ مهدیزاده سراج، فاطمه. (1394). «رابطه معنا، زیبایی، شکل و سازه در معماری دوران اسلامی». پژوهش‌های معاری اسلامی، 2(1)، 2-19.
حجازی، مهرداد. (1391). «مستندسازی رابطه شکل، معنا، زیبایی و سازه در معماری اسلامی ایران». نشریه‌های هنرهای زیبا، (30) 12، 23-30.
دیواندری، جواد؛ احمدیان، سهیلا. (1396). «نقش و کاربرد هندسه به عنوان ارزش پایدار در معماری پیش از اسلام و تجلی آن در معماری معاصر (نمونه موردی: برج آزادی). کنفرانس بین‌المللی معماری و ریاضیات، کاشان.
راعی‌فرد، حسین؛ یکه، ابوالفضل و حیدری، احمد. (1399). «ارتباط هنر و هندسه در معماری و اهمیت نظام سازهای در طراحی». فصلنامه علمی تخصصی معماری سبز، 3(21)، 25-34.
زرکش، ا. (1394). «کیفیت آموزش و کار حرفه‌ای در ایجاد همسازی بین فضا و سازه در معماری معاصر غرب، نشریه هنرهای زیبا، (23) 10، 48-16.
زندیه وکیلی، مریم؛ محمود کامل‌آباد، مهدی و حجت، عیسی. (1398). «امکان‌سنجی کاربست هندسهی به‌کار رفته در تجارب معماری اسلامی در معماری امروز ایران در جهت تعامل فرم و سازه». رساله دکتری رشته معماری گرایش معماری اسلامی، دانشگاه هنر اصفهان: دانشکده معماری و شهرسازی.
سالوادری، م. (1387). سازه در معماری. ترجمه: محمود گلابچی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سیلوایه، سونیا؛ دانشجو، خسرو و فرمهین فراهانی، سعید. (1391). «هندسه در معماری ایرانی پیش از اسلام و تجلی آن در معماری معاصر ایران». فصلنامه نقش جهان، 3، 70-55.
شعرباف، عاصم؛ انصاری، مجتبی. (1396). «زبان مشترک معماری و هنر مهندسی سازه در معماری ایران: کنفرانس ملی تحقیق و توسعه در مهندسی عمران». معماری و شهرسازی نوین، آذر ماه 1396، تهران.
عمرانی‌پور، علی. (1384). «هنر و معماری اس المی ایران». یادنامه استاد دکتر لطیف ابوالقاسمی، سازمان عمران و بهسازی شهری، تهران.
عمومی، محمد. (1387). معماری الگو نظم. تهران: نشر خاک.
فرامرزی، مرجان؛ علیپور، سارا. (1396). «بررسی هندسه و تناسبات طلایی در معماری سنتی». دومین کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و طراحی شهری، بانکوک.
فربود، فریناز؛ طاووسی. محمود. (1381). «بررسی تطبیقی مفهوم نمادین درخت در ایران». فصلنامه مدرس هنر، 1(2)، 54-43.
فرشچی، حمیدرضا. (1390). «استفاده از دانش هندسه در هنر مهندسی معماری و سازه». دومین کنفرانس بین‌المللی معماری و سازه، تهران.
کوهی‌فرد، الناز؛ علی طایفی نصرآبادی، عباس؛ دهقان، توران و پشتی، عاطفه. (1393). «بررسی نقش اصول هندسی در معماری ایرانی و تجلی  این اصول در معماری معاصر ایران». اولین همایش ملی افق‌های نوین در توانمندسازی و توسعه پایدار معماری، عمران، گردشگری، انرژی و محیط زیست شهری و روستایی، همدان.
نوحی بزنجانی، محبوبه؛  قاسمی، محسن. (1399). «واکاوی مفهوم هندسه در معماری سنتی ایران و کاربرد آن در معماری معاصر (نمونه موردی: خانه داروغه شهر مشهد». نشریه اختصاصی معماری و شهرسازی ایران، 3(17)، 175-165.
وفامهر، م. (1391). مصالح نوین و روش‌های پیشرفته ساخت: ویژه مهندسان و دانشجویان مدیریت پروژه و ساخت، عمران و معماری، تهران: انتشارات کتاب فکر نو.