مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

مدیریت فرزانگان و اخلاق در اندیشه های سیاسی فردوسی و سعدی و بازتاب آن در نگاره های نسخ مصور شاهنامه و بوستان محفوظ در موزه قاهره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری،گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
4 دانشیار، گروه علوم سیاسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی ،دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران،
10.22034/ias.2023.388326.2172
چکیده
مدیریت فرزانگان یا به‌عبارت دیگر، سپردن امور مهم حاکمیت به کارگزاران شایسته از مهم‌ترین مؤلفه‌های حکمرانی خوب است و حاکمان برای تحقق آن باید این مهم را مبنای کار خود قرار دهند. فردوسی از اندیشمندان بزرگی است که نظریه­ها و آرای سیاسی- اجتماعی خود را در مورد حکمرانی خوب و معضلات حکومت و جامعه ابراز کرده‌ است. در این پژوهش، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به‌صورت تحلیلی و توصیفی به بررسی تأملات و اندیشه‌های سیاسی فردوسی و سعدی در مورد مدیریت فرزانگان و نقش آن به‌عنوان کلان شاخص حکمرانی خوب پرداخته شده‌است. او راه‌حل بسیاری از مشکلات جامعه را بهره‌مندی از ظرفیت فرزانگان یا گرایش به شایسته‌گزینی و شایسته‌سالاری در نظام حکومتی می‌داند. آگاهی از این تأملات و اندیشه‌ها موجب رشد فکری و سیاسی مردم و تنبه حاکمان می‌شود و رهنمودهای موجود در آثار بزرگان اندیشه و فرهنگ می‌تواند سرمشقی برای کارگزاران امروز و آینده جامعه باشد.
اهداف پژوهش:

واکاوی اصول و معیارهای حکمرانی فرزانگان در شاهنامه و بوستان.
تبیین ابعاد و زوایای اندیشه فردوسی و سعدی در چارچوب گفتمان ایرانی در زمینۀ حکمرانی.

سؤالات پژوهش:

اصول و معیارهای حکمرانی فرزانگان و سیاست از نظر فردوسی و سعدی چه بوده است؟
چه تشابه و تفاوتی بین آراء و افکار فردوسی و سعدی در حکمرانی وجود دارد؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Governance of the Wise and Ethics in the Political Thought of Ferdowsi and Saadi and Its Reflection in the Illustrated Manuscripts of the Shahnameh and Bustan Preserved in the Cairo Museum

نویسندگان English

Alireza Mousapour 1
Ali Heidary 2
Ghasem Sahraei 3
Mahdi Zolfaqhari 4
1 PhD student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khoramabad, Iran
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
3 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
4 Associate Professor, Political Science Department, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Khorramabad, Iran.
چکیده English

The governance of the wise—or, in other words, entrusting critical affairs of state to competent administrators—is among the most essential components of good governance, and rulers must base their actions upon this principle to achieve it. Ferdowsi is one of the great thinkers who articulated his sociopolitical theories and views on good governance, as well as the challenges of rule and society. This study, drawing on library resources and employing an analytical-descriptive approach, examines the political reflections and ideas of Ferdowsi and Saadi concerning the governance of the wise and its role as a macro-indicator of good governance. Ferdowsi posits that many of society’s problems can be resolved by leveraging the capacity of the wise or by embracing meritocracy and competence-based selection within the governing system. Awareness of these reflections and ideas fosters the intellectual and political growth of the people and serves as a warning to rulers. Moreover, the guidance found in the works of these great thinkers and cultural figures can serve as a model for present and future administrators.
Research Objectives:

Analyzing the principles and criteria of wise governance in the Shahnameh and Bustan.
Elucidating the dimensions and nuances of Ferdowsi’s and Saadi’s thought within the framework of Iranian discourse on governance.

Research Questions:

What were the principles and criteria of wise governance and politics according to Ferdowsi and Saadi?
What similarities and differences exist between the views and ideas of Ferdowsi and Saadi on governance?

کلیدواژه‌ها English

Governance
Politics
Meritocracy
Ferdowsi
Governance of the Wise
ابطحی، سیدحسین و عبدصبور، فریدون. (1389). شایسته‌سالاری. تهران: آزادمهر.
اخوان کاظمی، بهرام. (1378). «عدالت و خودکامگی در اندیشه سیاسی ایران باستان». مجله اطلاعات‌ سیاسی اقتصادی، شماره‌های 143و144.
ارسطو. (1390). سیاست. ترجمه: حمید عنایت، چاپ ششم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.
ازغندی، علیرضا. (1391). اندیشه‌های سیاسی سعدی. تهران: قومس.
الوانی، مهدی. (1377). «شایسته‌سالاری». مجله تدبیر، شماره 82.
اورعی، جعفر. (1390). «آیین کشورداری، رهبری، سیاست و سفیری در شاهنامه». پایان‌نامه کارشناسی ارشد با راهنمایی دکتر محمد فولادی، دانشگاه قم.
پرنیان، موسی؛ امیدیان، مهین و حسینی آب‌باریکی، آرمان. (1390). «هنر در شاهنامه». مجله سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، شماره 15، 276-263.
توسی، خواجه نظام‌الملک. (1380). سیاست‌نامه. به کوشش دکتر جعفر شعار. تهران: امیرکبیر.
حبی، محمدباقر. (1390). سیاست‌های ترویج فرهنگ شایسته‌سالاری. تهران: راه دان.
دهخدا، علی‌اکبر. (1373). لغت‌نامه. چاپ اول از دوره جدید. تهران: مؤسسه‌ لغت‌نامه دهخدا.
سرامی، قدمعلی. (1368). و از رنگ گل تا رنج خار. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
شریفی، حمیده؛ سید صادقی، سید محمود. (1399). «پیوند دادگری و شادی، و نقش آن در کاهش آسیب‌های فردی و اجتماعی در شاهنامه». فصل‌نامه علمی تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی (دهخدا). دوره12، شماره43، 40-13.
صدری افشار، غلامحسین؛ حکمی، نسرین و حکمی،  نسترن. (1393). فرهنگ ‌نامه ‌فارسی. چاپ سوم. تهران: فرهنگ معاصر.
عنصرالمعالی، کیکاووس بن اسکندر. (1390). قابوس‌نامه. به تصحیح دکتر سعید نفیسی. تهران: نشر فردوس.
فردوسی، ابوالقاسم. (1379). شاهنامه براساس چاپ مسکو، به کوشش دکتر سعید حمیدیان. 4 مجلد، چاپ پنجم، تهران: نشر قطره.
معمارزاده، غلامرضا؛ جاسبی، جواد و نفری، ندا. (1389). «حکمرانی خوب: اکولوژیی متعادل». مجله پژوهش‌های مدیریت، شماره 84.
مبارک، وحید؛ وزیله، فرشید. (1393). «بازتاب نظریات مدیریتی در شاهنامه فردوسی (با تکیه بر پارادایم نیوتنی و تئوری آشوب)». ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، 10(37)، 269-302.
کسرایی، محمدسالار. (1386). «اندیشه سیاسی فردوسی». علوم سیاسی، 4(7)، 213-234.