مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بررسی تطبیقی ساختار ارتباط‌دهنده فضاهای باز و بسته معماری سنتی و مدرن شهرهای منطقه آذربایجان ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری معماری، گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دکتری معماری، گروه معماری، دانشکده معماری پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه معماری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران
10.22034/ias.2021.300934.1700
چکیده
در طول تاریخ خانه به‌عنوان مهم‌ترین مکانی که سازگار با زندگی انسان باشد، شناخته شده است. به‌علت عدم شناخت کافی از کاربران و نیازهای آن‌ها، امروزه تغییرات زیادی در بحث مسکن و ساخت‌ساز فعلی مشاهده می‌شود که منجر به بی‌هویتی خانه‌ها و حرکت به‌سوی یکسان‌سازی در سطح کشور شده است. روی‌آوردن به یک معماری که بر پایه شناخت نیازها، شیوۀ زندگی، باورهای بومی که در طول زمان تبدیل به فرهنگ آن جامعه شده است و هویت خاصی را به آن اختصاص می‌دهد، می‌تواند موجب افزایش حس تعلق به فضا و در کل رضایت‌مندی ساکنین از برآورده‌شدن نیازهای واقعی خویش باشد. درواقع این مؤلفه طراحی همان فضای بینابین می‌باشد. هدف این پژوهش تحلیل فضایی فضاهای ارتباط‌دهندۀ مسکن‌های سنتی و مدرن منطقه آذربایجان و تاکید آن بر نحوه قرارگیری ساختمان در فضاها می‌باشد. روش انجام این پژوهش ترکیبی (توصیفی و کیفی، تحلیلی و سرانجام استدلال منطقی) است؛ به‌طوری‌که از نظر مکان تحقیق کتابخانه‌ای- اینترنتی- میدانی و از نظر نوع داده‌ها کمی و کیفی است. در این مطالعات پس از بررسی خانه‌های سنتی و مدرن شهرهای اردبیل، تبریز و زنجان به ارائه راهکارهای مطلوبی به منظور استفاده از فضاهای ارتباط‌دهندۀ معماری سنتی در خانه‌های مدرن در منطقه آذربایجان کشور پرداخته شده است، چیزی که حائز اهمیت است، عدم‌توجه معماری امروزی منطقه به اصول و مفاهیم گذشته است. مفاهیمی که گاهی از روی ناآگاهی با تعاریف نامأنوس دیگران جایگزین شده است. این درحالی است که همان مخاطبان نیازهایی را مطرح کرده‌اند که طی گذر زمان فضاهای پاسخ‌ده همان نیازها از بین رفته است و یا کم‌رنگ شده است. مسکن مطلوب مسکنی است که برپایه انسان و ارزش‌های انسانی، تجلی‌گاه ارزش‌های فرهنگی، تأمین‌کننده آرامش و آسایش انسان شکل گرفته باشد.
اهداف پژوهش:

تبیین الگوی مطلوب برای گذر از فضای باز به فضای بسته و بالعکس در بناهای مسکونی منطقه آذربایجان.
بررسی تفاوت‌ها و شباهت‌های موجود میان ارتباط‌دهنده‌های فضاهای باز و بسته در بناهای مسکونی سنتی و مدرن در منطقه آذربایجان.

سؤالات پژوهش:

الگوی مطلوب برای گذر از فضای باز به فضای بسته در بناهای مسکونی منطقه آذربایجان چیست؟
تفاوت‌ها و شباهت‌های موجود میان ارتباط‌دهنده‌های فضاهای باز و بسته در بناهای مسکونی سنتی و مدرن در منطقه آذربایجان شامل چه مواردی است؟

 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of the Connecting Structure of Open and Closed Spaces in Traditional and Modern Architectures of Azerbaijan Region, Iran

نویسندگان English

Saeedeh Dadashi 1
Simon Ayvazian 2
Zohreh Torabi 3
1 PhD Student in Architecture, Department of Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 PhD in Architecture, Department of Architecture, Faculty of Architecture, Campus of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Department of Architecture, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
چکیده English

Throughout history, the house has been recognized as the most crucial space that adapts to human life. However, due to insufficient understanding of users and their needs, significant changes are observed in current housing and construction practices, leading to the loss of identity in homes and a trend towards uniformity across the country. Adopting an architecture based on understanding needs, lifestyle, and local beliefs that have evolved into cultural identity over time can enhance the sense of belonging to space and overall satisfaction of residents in meeting their real needs. In fact, this design component is the intermediate space. The purpose of this study is to analyze the spatial connecting spaces of traditional and modern dwellings in the Azerbaijan region, emphasizing how buildings are situated within these spaces. The research methodology is a combination of descriptive, qualitative, analytical, and logical reasoning approaches. The study involves library, internet, and field research, using both quantitative and qualitative data. After examining traditional and modern houses in Ardabil, Tabriz, and Zanjan, the study proposes optimal solutions for integrating traditional architectural connecting spaces into modern homes in the Azerbaijan region. Notably, contemporary architecture in the region often overlooks past principles and concepts, which are sometimes replaced with unfamiliar definitions due to lack of awareness. Meanwhile, the same audience has expressed needs that have diminished or faded over time. Ideal housing is based on human values, embodies cultural values, and provides peace and comfort.
Research Objectives:

To explain the optimal model for transitioning between open and closed spaces in residential buildings in the Azerbaijan region.
To investigate the differences and similarities between the connecting elements of open and closed spaces in traditional and modern residential buildings in the Azerbaijan region.

Research Questions:

What is the optimal model for transitioning from open to closed spaces in residential buildings in the Azerbaijan region?
What are the differences and similarities between the connecting elements of open and closed spaces in traditional and modern residential buildings in the Azerbaijan region?

کلیدواژه‌ها English

Open and closed spaces
connecting space
traditional architecture
modern architecture
Azerbaijan
ابوالقاسمی، لطیف. (1366). هنجار شکل‌یابی معماری ایران، در کتاب معماری ایران، دوره اسلامی. گردآوری: یوسف کیانی، تهران: انتشارات جهاددانشگاهی.
الکساندر، کریستوفر. (۱۳۸۸). استانداردها در طراحی معماری. ترجمه: فرشید حسینی، تهران: انتشارات مهرازان.
بدیعی، ناهید. (۱۳۸۱). جداره‌ها (حریم وصل). رساله دکتری معماری، پردیس هنرهای زیبا، تهران: دانشگاه تهران، تهران.
بمانیان، محمدرضا؛ غلامی رستم، مریم و رحمت‌پناه، جنت. (1389). «عناصر هویت‌ساز در معماری سنتی خانه‌های ایرانی (نمونه موردی: خانه رسولیان یزد)». مطالعات هنر اسلامی، دوره  7، شماره 13، 88-55.
بوردیو، پیر. (۱۳۹۰). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمه: حسن چاوشیان، تهران: انتشارات ثالث.
حائری، محمدرضا. (1375). «طراحی مسکن امروزی و اصول معماری خانه‌های سنتی». فشرده یافته‌های طرح مطالعاتی، آبادی، شماره23، 22-28.
راپاپورت، آموس. (1388). خانه، فرهنگ، طبیعت، مرکز مطالعاتی و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.
رضاخانی، ژیلا. (1392). «مفصل در معماری». رساله دکتری معماری، پردیس هنرهای هنرهای زیبا، دانشکدۀ معماری، دانشگاه تهران، تهران.
صادق‌پی، ناهید. (1391). «تاریخچه و علل گرایش به معماری بومی». نشریه‌ شهر و معماری بومی، شماره 5، 2.
عینی‌فر، علیرضا. (1382). «الگویی برای تحلیل انعطاف‌پذیری در مسکن سنتی ایران». نشریه هنرهای زیبا، شماره13، 77-64.
عینی‌فر، علیرضا و علی‌نیای مطلق، ایوب. (1393). «تبین مفهوم بیرون و درون در فضاهای مابین مسکن آپارتمانی (مطالعه موردی: بالکن در سه نمونه از مجموعه‌های مسکونی تهران)». نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، دوره۱۹، شماره۲، 40.
محمودی مهماندوست، مرتضی. (1396). «معنا در مسکن، بازخوانی روایت مسکن دیروز برای زندگی امروز». نشریه علمی اندیشه معماری،1(2)، 98-112.
میرشاهزاده، شروین؛ اسلامی، غلامرضا و عینی‌فر، علیرضا. (1390). «نقش فضای مرزی-پیوندی در فرآیند آفرینش معنا». هویت شهر، شماره 9، 16-5.
نقی‌زاده، محمد. (1396). «مـسکن اسلامی (مبانی نظری تا جلوه‌های عینی در گذشته و حال)». نشریه علمی اندیشه معماری1(2)، 47-67.
Alizadeh, Q. (1963). National Architecture of Azerbaijan and positive points of tradition in it. Baku: Azer-Nashr.
Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice, Cambridge: Polity Press.
Bourdieu, P. (1996). Distinction: “a social critique of the judgement of taste.translated by Richard Nice”, Harvard university press, Cambridge Massachusetts.
Evans, D. (1996). An introductory dictionary of Lacanian psychoanalysis, Routledge press, London.