مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

بررسی تاثیرپذیری اسیر شهرستانی از سبک حافظ و تطبیق آن با زیبایی شناسی موجود در نسخه مصور حافظ محفوظ در موزه دهلی نو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی ،واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران .
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد نجف آباد ، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
10.22034/ias.2023.411362.2267
چکیده
یکی از شاعران بی‌بدیل درسبک عراقی، حافظ شیرازی می‌باشد. این شاعر پرآوازه، تحولی عظیم در زمینۀ شعر و غزل به‌وجود آورد. حافظ به لحاظ ارزش واژگانی و زیبایی وزنی و غنای محتوایی شعری خود، بر شاعران متأخر خویش، به‌خصوص شاعران سبک هندی (یا اصفهانی) تأثیر عمیقی گذاشته است؛ به‌طوری‌که در آثار منظوم شاعران از قرن نهم گرفته تا شاعران معاصر، کم و بیش نشانه‌هایی از سبک و سیاق غزل‌های حافظ مشاهده می‌شود. جلال‌الدین‌بن‌میرزا مؤمن اسیر اصفهانی، یکی از شاعران برجسته و نامی و کم‌تر مطرح دورۀ سبک هندی می باشد که تحت‌تأثیر اشعار خواجه، در غزلیات متعددی اقدام به نظیره‌سرایی از وی نموده است. جُستار پیش رو، مطالعه و تحقیقی نظری است که به شیوۀ پژوهش کتابخانه‌ای انجام گرفته است. محدوده و جامعۀ مورد مطالعه، دیوان غزلیات و چکامه‌های اسیر شهرستانی، در مقایسه با آثار شعری حافظ می‌باشد. نظیره‌گویی اسیر اصفهانی از سبک شعری خواجه شیرازی، صرفاً به تتبع شعری و سرمشق‌گیری و تقلید از مضمون، وزن و قافیه و کلیت شعری از آثار منظوم حافظ، محدود نمی‌شود؛ بلکه حوزه‌های دیگری از سبک حافظ، اعم از مضمون، ساختار، زیبـایی‌شناسی، آهنگ و وزن بیرونی و حاشیه‌ای و اندیشه کلامی را دربرمی‌گیرد. این ویژگی سبکی حافظ منجر به ایجاد وجوه زیبایی‌شناسی در نگاره‌های نسخه مصور حافظ نیز شده است. یکی از این نسخ مصور در موزه دهلی نو در هند نگهداری می‌شود.
اهداف پژوهش:

بررسی تأثیر سبک حافظ بر سروده‌های اسیر در حوزه‌های مختلف.
بررسی زیبایی‌شناسی در نسخه مصور حافظ محفوظ در موزه دهلی نو.

سؤالات پژوهش:

تأثیرگذاری سبک حافظ بر سروده‌های اسیر در حوزه‌های مختلف چگونه می‌باشد؟
وجوه زیبایی‌شناسی در نسخه مصور حافظ محفوظ در موزه دهلی چگونه است؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the impact of the Shahristan captive on the style of Hafez and matching it with the aesthetics in the illustrated version of Hafez Mahfouz in the New Delhi Museum

نویسندگان English

Sohrab Maghsoudi 1
Mehrdad Chatraei Azizabadi 2
Ghorbanali Ebrahimi 3
1 PhD student in Persian language and literature, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran.
2 Department of Persian Language and Literature, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran
3 Department of Persian Language and Literature, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran

کلیدواژه‌ها English

stylistics
Hafiz
Quran
َAsir Shahrestani.Parable and poetic effect
ابراهیمی، رقیه. (1392). سبک عراقی. تهران: دانشنامۀ پژوه.
اسماعیلی، زیبا. (1379). «نقش تداعی معانی بر خلاقیت‌های زبانی اسیر شهرستانی (با تکیه بر فنون بدیعی)». سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، دوره11 شماره 1، 23 .
اسیر شهرستانی، جلال‌الدین محمد. (1348). از دیوان اسیر شهرستانی. به کوشش جبیب‌الله بیگناه. مشهد: کتاب فروشی باستان: چاپخانه خراسان.
اسیر شهرستانی. (1384). دیوان غزلیات اسیر شهرستانی، تصحیح و تحقیق غلامحسین شریفی ولدانی، تهران: مرکز نشر میراث مکتوب.
حافظ شیرازی، (1362). دیوان حافظ. به تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری، دوجلدی، چ2، تهران: نشر خوارزمی.
سجادی، محمود. (۱۴۰۰). پیوندهای شعر شاعران. تهران: مجلۀ ویستا.
سیدرضایی، طاهره. (1393). «اقسام سبک ادبی». قم:تارنما پژوهشکدۀ باقرالعلم (ع).
شجاع کیهانی، جعفر. (1376). «اسیر شهرستانی و سبک او». شمارۀ11، تهران. نامۀ فرهنگستان.
شریفی ولدانی، غلامحسین. (1380). «اسیر شهرستانی، تکامل‌بخش سبک هندی»، تهران. مجلۀ آینه میراث بهار، شماره 12، 95-93.
شریفی، فرانک و عزیزی، فریدون. (1392). «بررسی موسیقی شعر اسیر شهرستانی با تأکید بر تأثیر اوضاع اجتماعی بر شکل‌گیری آن». همایش گردهمایی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، شماره 8 ، 22.
لویمی، سهیلا. (1399). «تأثیرپذیری از سبک حافظ در دیوان صائب تبریزی». تهران. مجلّه مطالعات تطبیقی، شماره 55، 391-371.
مختاری، عثمان. (۱۳۹۱). دیوان عثمان مختاری. به اهتمام و تصحیح جلال‌الدین همایی، چاپ سوم، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
میبدی، مرتضی. (۱۳۸۵). بهره‌مندی شاعران از شاعران. تهران: نشر قطر.
همایی، جلال‌الدین. (۱۳۸۹). فنون بلاغت و صناعت ادبی. تهران: نشر اهورا.