مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

کاربرد اسم تفضیل در نامه های نهج البلاغه و بازشناسی خوشنویسی نسخ موجود(مطالعه موردی : ده نامه )

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
لیلا قنبری 1
فاطمه قادری 2
محمد علی سلمانی مروست 3
سید رضا سلیمانزاده نجفی 4
1 گروه زبان وادبیات عرب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشیار زبان وادبیات عرب دانشگاه یزد ، یزد،ایران .
3 دانشیار زبان وادبیات عرب دانشگاه یزد ، یزد،ایران
4 دانشیار زبان وادبیات عرب دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/ias.2023.422635.2307
چکیده
یکی از اسم‌های مشتق پرکاربرد در زبان عربی اسم تفضیل می­باشد و ساختار کاربرد آن اهمیت ویژه‌ای در معنایش دارد. برای فعلی که اسم تفضیل از آن مشتق می­شود، علمای صرف شروطی بیان می­کنند که هرچند کاربرد برخی اسم تفضیل­های مغایر با شروط مذکور، اجماع و اتفاق‌نظر پژوهندگان علم صرف را برهم زده ­است. برای تحلیل کارکرد اسم تفضیل، علاوه‌بر مدنظر قراردادن این نکته که اسم تفضیل مورد بحث از اسم تفضیل­هایی است که خود از فعل مورد مفاضله بر وزن «أفعل» ساخته شده و یا اسلوب تفضیلی ترکیبی است که با به‌کارگیری یکی از الفاظ اشد، أکثر، أقل و..... به‌همراه مصدر فعل موردنظر در قالب تمییز آورده شده؛ باید به ساختار نحوی متفاوت هر کاربرد توجه داشت؛ نگاه ساختارگرایانه به کاربرد اسم تفضیل در هریک از وجوه فوق، یکی از مهم‌ترین راه­­‌ها برای کشف معنای موردنظر صاحب‌سخن است؛ که برای این منظور سه گام  و استخراج اجزا­ی ساختار کلام، برقرار ساختن ارتباط موجود بین اجزا و نشان‌دادن دلالتی که در کلیت ساختار اثر است، برداشته می­شود. این پژوهش بر آن‌است که ضمن استخراج اجزای کلام حاوی اسم تفضیل در نامه‌ها­ی نهج‌البلاغه کاربرد اسم تفضیل در نامه­­‌های نهج‌البلاغه از نظر ساختار و معنا مورد تحلیل و بررسی قرار دهد و تأثیر این ساختار در کاربرد معنای حقیقی و غیرحقیقی در نامه‌های نهج‌البلاغه را بررسی نماید. در این پژوهش بازشناسی خوشنویسی نسخ موجود نهج‌االبلاغه نیز انجام می‌شود.
اهداف پژوهش:

استخراج اجزای کلام حاوی اسم تفضیل در نامه‌های امام علی (ع).
بازشناسی خوشنویسی نسخ موجود نهج‌البلاغه.

سؤالات پژوهش:

تحلیل ساختاری و معنایی افعل تفضیل در نامه‌های نهج‌البلاغه چگونه نمود پیدا می­کند؟
نسخ موجود نهج‌البلاغه دارای چه نوع خوشنویسی است؟
کلیدواژه‌ها
اسم تفضیل
ساختارشناسی
معناشناسی
نامه‌ها
نهج‌البلاغه

عنوان مقاله English

Comparative Participle Usage in Nahj Al-Blaqah Letters and Recognition of Existing Manuscript Calligraphy (Case Study: Dehnameh)

نویسندگان English

Leila Ghanbari 1
Fatemeh Ghaderi 2
Mohammad Ali Salmani Merost 3
Seyyed Reza Suleimanzadeh Najafi 4
1 Department of Arabic Language and Literature, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd, Iran
3 Associate Professor of Arabic Language and Literature, Yazd University, Yazd, Iran
4 Associate Professor of Arabic Language and Literature, University of Isfahan, Isfahan, Iran

کلیدواژه‌ها English

Comparatie participle
Morphology
Semantics
Letters
Nahj al-Balagha
نهج‌البلاغه لصبحی إبراهیم الصالح.
ابن‌مالک، محمدبن‌عبدالله؛ اشمونی، عبدالمحد. (1425). تصحیح و تنظیم: هنداوی، عبدالحمید، حاشیة الصبان علی الشرح الأشمونی علی أالفیة ابن مالک و معه شرح الشواهد للعینی، بیروت: المکتبة العصریة.
الأسترآبادی، رضی‌الدین محمدبن‌الحسن. (1398)، شرح الرضی علی الکافیة. ج 4، جامعة قارینوس.
الأنصاری، أبومحمد عبدالله جمال‌الدین‌بن‌هشام. (1420). شرح قطرالندی و بل الصدی. ط1، دار ذوی القربی للطباعة و النشر.
ابن‌فارس، احمدبن‌فارس. (1404). المقاییس فی اللغة. محقق هارون، عبدالسلام محمد، ج 4، قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. (بی‌تا). لسان‌العرب. ج 11، بیروت: دارصادر.
بدوی، أحمد. (1950). بلاغة القرآن. مصر: دارالنهضة.
لتفتازانی، سعدالدین مسعود بن عمربن‌عبدالله. (1387). شرح‌المختصر (مختصرالمعانی). قم: دارالفکر.
الخضری، محمد. (1953). حاشیة الخضری علی شرح ابن عقیل علی أالفیة ابن مالک. القاهره: مطبعة الإستقامة.
الزمخشری، أبوالقاسم محمودبن‌عمر. (1385). أساس‌البلاغه. بیروت: دارصادر.
السامرائی، فاضل صالح. (1990). معانی النحو. بغداد: دارالحکمة.
سیبویه، أبوبشر عمرو بن‌عثمان‌بن‌قنبر. (1402). تحقیق: عبدالسلام هارون. الکتاب، ج 2، ط 3، الریاض: دارالرفاعی.
عباس، حسن. (1422). النحوالوافی. ج 3، ط 8، بیروت: دارالمعارف.
الفراهیدی، خلیل‌بن‌أحمد. (1409). تحقیق الدکتور مهدی المخزومی، الدکتور إبراهیم السامرائی. العین. ج 7، ط 1، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
لمبرد، أبوالعباس محمدبن‌یزید. (1963). المقتضب. تحقیق محمد عبدالخالق عضیمة، ج 3، بیروت: عالم الکتب.
مکارم شیرازی، ناصر. (1387). شرح نهج‌البلاغه. تهران: دارالکتب الإسلامیة.