مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

نقش سیاست های حاکمان دوره ایلخانی، تیموری در تحول صنعت پارچه بافی ( تاکید بر نقش و سبک هنری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه تاریخ ایران اسلامی ، دانشکده ی علوم انسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی ، بجنورد ، ایران
10.22034/ias.2024.435879.2337
چکیده
بررسی جایگاه صنعت پارچه‌بافی در ایران و تحول و تکامل این هنر، در زمینۀ طرح، نقش و سبک هنری آن، پس از یک دورۀ رکود هم‌زمان با حمله مغول، موردتوجه می‌باشد. عوامل تأثیرگذار بر این تحول، گسترش و توسعه مراکز و کارگاه‌های هنری، حضور صنعت‌گران خلاق از یک‌سو و سیاست‌های حاکمان از سوی دیگر، می‌باشد؛ بنابراین عوامل ایجاد تحول در صنعت پارچه‌بافی عصر ایلخانی و تیموری بسیار مهم و دارای اهمیت است. این مقاله بر آن است با استفاده از روش تحقیق تاریخی و به‌صورت توصیفی و تحلیلی انجام شده است. سؤال پژوهش این است که سیاست‌های حاکمان چه تأثیری در تکامل صنعت پارچه‌بافی عصر ایلخانی و تیموری داشته و چه تحولی در طرح و نقش و سبک هنری ایجاد کرده است؟ از نتایج به‌دست‌آمده این پژوهش می‌توان به تکامل و تحول در صنعت پارچه‌بافی به‌ویژه در زمینه‌های تولید انواع پارچه، طرح و نقش و تکنیک‌های متعدد، برجسته‌کاری، مصورسازی پارچه در مراکز و کارگاه‌های پارچه‌بافی تحت حمایت حاکمان، و در نهایت پدیدآمدن سبک جدید هنری تلفیقی سنتی ایرانی و چینی می‌باشد، اشاره کرد.
اهداف پژوهش:

بررسی تأثیر سیاست‌های حکام ایلخانی و تیموری بر پارچه‌بافی.
بررسی تحولات پارچه‌بافی ایلخانی و تیموری از نظر و نقش و سبک هنری.

سؤالات پژوهش:

سیاست‌های حکام ایلخانی و تیموری چه تأثیری بر صنعت پارچه‌بافی داشت؟
در دورۀ ایلخانی و تیموری چه تحولی در نقش و سبک هنری پارچه‌ها ایجاد شد؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of the policies of the rulers of Ilkhani period, Timurid in the evolution of textile industry (Emphasis on the role and artistic style)

نویسندگان English

Masoumeh sadat Nazm
Omid Sepehri rad
Rajab ali Vosoghi motlagh
Department of Islamic Iranian History, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Bojnord, Iran

کلیدواژه‌ها English

politics
woven cloth
role and style
patriarchal and Timurid
آربری، آرتورجان. (1982). میراث ایران. ترجمه: احمد بیرشک، چاپ چهارم، تهران: علمی و فرهنگی.
ابن‌حوقل. (1988). ایران در صورﺓ‌الارض. ترجمه: جعفر شعار، چاپ دوم، تهران: امیرکبیر.
ابن‌عربشاه، احمدبن‌محمد. (1978). زندگی شگفت‌آور تیمور. ترجمه: محمدعلی نجاتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اصطخری، ابواسحاق ابراهیم. (1340). مسالک و ممالک. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
احمدی، بتول. (1393). «سیری درهنر پارچه‌بافی ایران». فصلنامه هنر، ش 7، صص139-13.
بابایی، پروین؛ بلخاری، حسن. (1395). «جایگاه پارچه‌بافی در هنرها و صنایع ایران». فصلنامه هنر، ش 3، صص296-283.
برزین، پروین. (1346). «پارچه‌های قدیم ایران». مجله هنر و مردم، ش 59، صص 44-39.
بلوم، جاناتان و بلر. شیلر. (2004). هنر معماری اسلامی. ترجمه: یعقوب آژند، ته ران: علمی.
بهشتی‌پور، مهدی. (1343). تاریخچه صنعت نساجی ایران. ج 3، تهران: دانشگاه تهران.
بیکر، پاترشیا. (2007). منسوجات اسلامی. ترجمه: مهناز شایسته‌فر، تهران: مطالعات هنر اسلامی.
پرایس، کریستین. (1986). تاریخ هنر اسلامی. ترجمه: مسعود رجب‌نیا، تهران: علمی و فرهنگی.
پوپ، آرتور ابهام. (2009). شاهکارهای هنر ایران. ترجمه: پرویز خانلری. چاپ چهارم، تهران: علمی و فرهنگی.
جینکسون، پی‌تر، (2005). «امپراتور مغول». کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، ش 81-82.
حسن زکی، محمد. (1991). تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام. ترجمه: محمدعلی خلیلی، چاپ دوم، تهران: اقبال.
--------------. (2010). تاریخ هنر ایران در روزگار اسلامی. ترجمه: محمد ابراهیم اقلیدی، چاپ دوم،تهران: صدای معاصر.
حقیقت، عبدالرفیع. (1369). تاریخ هنرهای ملی و هنرمندان. ج ا، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایرانی.
خزائی، محمد. (1379). «نمادگرایی در هنر اسلامی. مجموعه مقالات همایش هنر اسلامی.
رضایی آذر، ندا. (1392). «بررسی عنصر رنگ در پارچه‌های دوران اسلامی». فصلنامه علمی- پژوهشی نقش‌مایه، ش 7، صص 100-90.
دستورتبار، شاهرخ. (1356). «پارچه‌بافی در ایران». مجله تلاش، ش71، صص 25-15.
دیماند، م.س. (1988). راهنمای صنایع اسلامی. ترجمه: عبدالله فریار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
روح‌فر، زهره. (1380). نگاهی به پارچه‌بافی دوران اسلامی. تهران: سمت.
سمرقندی، دولتشاه علاءالدوله. (1383). مطلع‌السعدین و مجمع‌البحرین. به اهتمام محمد رمضانی، تهران: پدید.
ضیاپور، جلیل. (1353). آشنایی با رنگ‌آمیزی در آثار هنری ایرانیان. تهران: وزارت فرهنگ و هنر.
فریه، دبلیو. (1996). هنرهای ایران. ترجمه: پرویز مرزبان، تهران: فرزان روز.
طالب‌پور، فریده. (1386). تاریخ پارچه و نساجی، تهران: دانشگاه الزهرا.
فربد. فریناز؛ خزائی. محمد. (1387). «بررسی تطبیقی منسوجات ایران در دوره ایلخانی و ایتالیا در قرن 7 تا 9 هجری»، مجله هنرهای زیبا، ش 29، صص122-111.
لعل شاطری، مصطفی؛ رجبی. محمدعلی. (1395). «پارچه‌بافی دوره تیموری». مجله تاریخ و فرهنگ، ش96، صص96-73.
کلاویخو، روی گونسالز. (2007). سفرنامه کلاویخو. ترجمه: مسعود رجب‌نیا، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
لسترنج، کی. (1986). جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی. ترجمه: محمد عرفان، چاپ نهم، تهران: علمی و فرهنگی.
ورجاوند، پرویز. (1356). «هنر پارچه‌بافی در سرزمین‌های اسلامی». مجله هنر و مردم، ش 96، صص96-73.
ویلسن، کریستی. (1988). تاریخ هنر اسلامی. ترجمه: مسعود رجب‌نیا، چاپ دوم، تهران: فرهنگسرا.