مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

فلسفه مرگ از دیدگاه فلاسفه اگزیستانسیالیست و بازتاب آن در نقاشی مدرن دوره معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزشی فلسفه هنر، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران
2 گروه آموزشی فلسفه هنر، واحد سنندج, دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
3 گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، ایلام، ایران
10.22034/ias.2024.405486.2248
چکیده
مضمون یکی از عناصر کلیدی هنر نقاشی است. در این میان، هنرمندان نقاش در طول تاریخی موضوعات مختلفی را به‌عنوان سوژه آثار خود برگزیده‌اند. در قرن‌های گذشته توجه انسان بیشتر به موضوعات معنوی و رمانتیک بود اما در دوران مدرن توجه به مشکلات اجتماعی انسان بیشتر شد. بدین‌ترتیب مکاتب و تابلوهایی پدید آمد که به‌دنبال یافتن معنا و آرامش در ماشین مرگ بودند که روزانه جان هزاران انسان را می‌گرفت. اما در قرون اخیر و از نگاه برخی فیلسوفان اگزیستانسیالیست، مرگ به‌معنای نویی به‌کار رفته است؛ به‌نحوی‌که دیگر به آن به‌منزلۀ نقطۀ پایان زندگی نگاه نمی‌شود. از طرفی هنرمندان مدرن، مرگ را در آثار و هنر خود منعکس کرده‌اند. این پژوهش به روش تاریخی، تحلیلی و کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی فلسفۀ مرگ از دیدگاه فیلسوفان اگزیستاسیالیست و بازتاب آن در نقاشی مدرن دورۀ معاصر و در پی یافتن پاسخی برای فلسفۀ مرگ از دیدگاه فیلسوفان اگزیستانسیالیست چیست و نحوۀ بازتاب آن در نقاشی مدرن دورۀ معاصر است.
اهداف پژوهش:

بررسی فلسفه مرگ و معناداری آن از دیدگاه فیلسوفان اگزیستانسیالیست.
بررسی فلسفۀ مرگ بازتاب آن در نقاشی مدرن (با تأکید بر آثار پیکاسو).

سؤالات پژوهش:

فلاسفه اگزیستانسیالیسم چه دیدگاهی در ارتباط با فلسفه مرگ و معنا داری آن دارند؟
تأثیر فلسفه اگزیستانسیالیسم در باب مرگ و معناداری زندگی در نقاشی مدرن چگونه است؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Philosophy of Death in Existentialist Thought and Its Manifestation in Modern and Contemporary Painting

نویسندگان English

Mani Eslamnejad 1
Seyed Sadegh Zamani 2
Seyed Rahmatollah Mousavi Moghaddam 3
1 Department of philosophy of Art Sanandaj branch of Islamic Azad University. Sanandaj. Iran.
2 Department of Philosophy of Art, Sanandaj Branch, Islamic Azad University, Sanandaj, Iran.
3 Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, University of Medical Sciences, Ilam, Iran
چکیده English

Subject matter constitutes one of the key elements of painting. Throughout history, artists have selected diverse themes for their works. While earlier centuries prioritized spiritual and romantic themes, modern eras shifted focus toward humanity’s social struggles. This evolution gave rise to artistic movements and works that sought meaning and solace amidst the "death machine" claiming countless lives daily. However, recent centuries—particularly through the lens of existentialist philosophers—have re-conceptualized death, no longer framing it as life’s terminal point but as a phenomenon imbued with new significance. Modern artists, in turn, have reflected this re-conception in their works. This study employs historical, analytical, and library research methods to investigate the philosophy of death according to existentialist thinkers, and its manifestations in modern and contemporary painting (with emphasis on Picasso’s oeuvre).
Research Objectives:
1.     To analyze the existentialist philosophy of death and its attributed meaning.
2.     To examine the reflection of existentialist death philosophy in modern painting.
Research Questions:
1.     How do existentialist philosophers interpret the meaning and philosophy of death?
2.     How has existentialist philosophy influenced modern painting’s treatment of death and life’s meaning?

کلیدواژه‌ها English

Philosophy of death
existentialism
modern painting
contemporary painting
اسکوئیان، عباس. (1388). مرگ و نیستی از دیدگاه سه فیلسوف اگزیستانسیالیست: کی یرکگور، ساتر و هایدگر؛ پایان‌نامه دوره دکتری فلسفه، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
اکبرزاده، فریبا؛ دهباشی، مهدی؛ شانظری، جعفر. (1393). «بررسی و تحلیل تطبیقی مرگ و رابطه آن با معنای زندگی از دیدگاه مولوی و هایدگر». الهیات تطبیقی، شماره 11، 20-1.
بی‌نظیر، نگین. (1398). «سفر؛ تجربۀ زیستۀ خوانش اگزیستانسیالیستی از الگوی سفر-زندگی شمس پرنده». دو فصلنامه علمی ادبیات عرفانی دانشگاه الزهرا (س)، شماره20، 151-.129
جغتایی، صادق؛ فدوی میارکلایی، زهرا. (1365). «شکست مرگ (پدیدۀ مرگ در اندیشۀ شاملو و مکتب اگزیستانسیالیسم)». گیلان، یازدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی.
چوبک، پریا؛ اکوان، محمد، رهبرنیا، زهرا. (1399). «خوانش بدن در نقاشی‌های پیکاسو». مبانی نظری هنرهای تجسمی، شماره 10، 30-42.
حقیقی، شاهرخ. (1379). گذر از مدرنیته. چاپ ششم، تهران: نشر آگاه.
خدامرادی، شیلان. (1395). «بررسی تطبیقی نقاشی فیگور در هنر مدرن و پست‌مدرن». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشکده هنر و معماری.
راه بار، نندا؛ خبازی کناری، مهدی. (1400). «خوانشی اگزیستانسیالیستی از مفهوم مرگ در نهج‌البلاغه». دوفصلنامه علمی، شماره 2، 129-111.
رفیع، هاله. (1389). «بررسی پدیده خودکشی در اگزیستانسیالیسم با نگرش ویژه به گوشه‌نشینان آلتونا اثر ژان پل سارتر». نشریه نقد زبان و ادبیات خارجی، شماره5، 107-93.
زرکوب، افروز. (1400). «بررسی جلوه‌های خیال در آثار سالوادور دالی با رویکرد نقد تخیلی گاستون باشلار». پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، موسسه آموزش عالی غیردولتی غیر انتفاعی طبری.
شاه‌پری، زهرا. (1391). «بررسی اندیشه‌های دینی اونامونو، فیلسوف اگزیستانسیالیست». پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات، تهران، دانشگاه الزهراء (س).
صدیقی، داود. (1395). «آشنایی با شاخص‌های دولت پست‌مدرن». مرکز پژوهش‌ها مجلس شورای اسلامی، دفتر: مطالعات بنیادین حکومتی، شماره3، 44-1.
فرجی، علیرضا. (1399). «ایمان، مرگ و معنای زندگی در اندیشه کیر کگور و سارتر». پژوهش‌های مابعدالطبیعی، شماره2، 32-7.
محمدشاهی، ش. (1397). «مطالعه تطبیقی تفکر اگزیستانسیالیسم در آثار ادوارد مونک و ادوارد هاپر». پایان‌نامه کارشناسی ارشد پژوهش هنر، شیراز، مؤسسه عالی ارم شیراز.
مک کواری، جان. (1382). الهیات اگزیستانسیالیستی مقایسه هایدگر و بولتمان. مترجم: مهدی دشت بزرگی، قم: مؤسسه بوستان کتاب قم.
معتمدنیا، سارا؛ پویان، علی. (1393). «انسان در برابر مرگ با رویکردی به آثار دیمین هرست». چیدمان، شماره 8، 114.
موسوی‌نیا، نزار. (1391). «شیوه بیان در آثار نقاشان سورئالیسم با تکیه بر آثار سالوادور دالی و نئوراوخ». پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته نقاشی، تهران، دانشکده هنر و معماری.
میرزای فشمی، ا. (1398). «عناصر اگزیستانسیالیستی در آثار نقاشان پست‌مدرن باتکیه‌بر آثار فرانسیس بیکن، سالوادور دالی و اندی وارهول». پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته فلسفه، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی.
یانگ، جولیان. (1384). فلسفه هنر هایدگر. مترجم: امیر مازیار، تهران: گام نو.
Gadamer, H.G. (1996). The Experience of death.In H.G.Gadamer(ED),The enigma of health: the art of healing in a scientific age.Stanford,CA: Stanford University Press.
Guerra, E. (2015). Sartre’s Existentialism and Aesthetics; Art Existential and Social Projects-University of Missouri.
Heidegger, M.(1962). Being and Time ,Translated by John Macquraric, Basil Blackwell.
Inwood, M. (1999). A Heidegger Dictionary. Blackwell.Uk
Kierkegaard, S.(1983). Stages on Life’s Way. Studies by Various Persons; ed. And trans.with intro.And notes by Howard V. Hong and Edna H. Hong USA. Princeton University Press.
Sarter,jean P. (1992). being and nothingness,translated by hazel E.barnes,New York, Washhngton square Press.