مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

تدوین استراتژی بهینه آینده‌پژوهی هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر اینستاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.
2 استاد، گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران.
3 استاد، گروه پژوهش هنر،دانشکده هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ias.2024.448207.2352
چکیده
آینده فضای مجازی با تمام آشفتگی‌ها و عدم اطمینان‌های خود بی‌تردید یکی از مهم‌ترین فضاهایی است که فرصت‌های بزرگ پیشتازی در حوزه‌های مختلف و ازجمله هنرهای اسلامی را در خود نهفته دارد و طبیعتاً کسانی بیش‌ترین شانس بهره‌گیری از این فرصت‌ها را دارند که از پیش خود را آماده کرده باشند. به همین منظور در این مطالعه سعی گردید تا با استفاده از یک روش توصیفی - پیمایشی و با استفاده از نظرات خبرگان و به‌کارگیری روش تحلیل SWOT استراتژی بهینه آینده‌پژوهی هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی نظیر اینستاگرام را تعیین نماییم. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان داد که مناسب‌ترین استراتژی پیشنهادی، استراتژی رشد و ساخت هست. استراتژی و رشد ساخت، شامل نفوذ در بازار، توسعه بازار و نهایتاً توسعه محصول هست که طی آن از فرصت‌های موجود به‌منظور تحقق آینده مطلوب و آرمانی حداکثر استفاده به عمل خواهد آمد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که عدم حضور جدی سازمان‌های فرهنگی و هنری در آموزش و ترویج هنرهای اسلامی به‌عنوان مهم‌ترین نقطه‌ضعف موجود در پلتفرم اینستاگرام است که به‌عنوان مانعی در شناساندن و توسعه هنرهای اسلامی مطرح می‌گردد. در مقابل، ترویج و ارتقای سطح دانش و مهارت‌های هنری نیز مهم‌ترین نقطۀ قوت این پلتفرم هست. کاهش هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم استفاده‌کنندگان از این رسانه اجتماعی به‌عنوان مهم‌ترین فرصت و برملاشدن برخی حریم‌های خصوصی به‌عنوان مهم‌ترین تهدید موجود در فضای مجازی و استفاده از این رسانه اجتماعی شناخته می‌شود.
اهداف پژوهش:

شناسایی و تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر اینستاگرام.
تدوین استراتژی بهینه آینده‌پژوهی هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر اینستاگرام.

سؤالات پژوهش:

مهم‌ترین نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر اینستاگرام کدم‌اند؟
استراتژی بهینه آینده‌پژوهی هنر اسلامی در شبکه‌های اجتماعی با تأکید بر اینستاگرام چیست؟

 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Formulating an Optimal Futurology Strategy for Islamic Art on Social Media with an Emphasis on Instagram

نویسندگان English

Bahareh Ghazivakili 1
Pedram Dadfar 2
Mohammadreza Sharifzadeh 3
1 PhD student, Department of Comparative and Analytical History of Art, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Art Research Department, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Professor, Art Research Department, Faculty of Art, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The future of cyberspace, despite its chaos and uncertainties, is undoubtedly one of the most significant realms harboring vast opportunities for leadership in various fields, including Islamic arts. Naturally, those who stand to benefit the most from these opportunities are the ones who have prepared in advance. To this end, this study employs a descriptive-survey method, incorporating expert opinions and SWOT analysis, to determine the optimal futurology strategy for Islamic art on social media platforms such as Instagram.
The findings indicate that the most suitable proposed strategy is the growth and build strategy. This strategy encompasses market penetration, market development, and ultimately product development, maximizing existing opportunities to achieve an ideal and aspirational future. The results also reveal that the lack of serious engagement by cultural and artistic organizations in the education and promotion of Islamic arts is the most critical weakness on Instagram, posing an obstacle to the recognition and development of Islamic art. Conversely, the promotion and enhancement of artistic knowledge and skills emerge as the platform’s most significant strength. The reduction of direct and indirect costs for users of this social medium is identified as the foremost opportunity, while the exposure of certain private boundaries is recognized as the most prominent threat in the digital space and the use of this social medium.
Research Objectives:

Identifying and analyzing the strengths, weaknesses, opportunities, and threats (SWOT) of Islamic art on social media, with an emphasis on Instagram.
Formulating an optimal futurology strategy for Islamic art on social media, with an emphasis on Instagram.

Research Questions:

What are the most significant strengths, weaknesses, opportunities, and threats of Islamic art on social media, particularly Instagram?
What is the optimal futurology strategy for Islamic art on social media, with an emphasis on Instagram?

کلیدواژه‌ها English

Futurology
Islamic art
social media
Instagram
SWOT analysis
آذرگون، نسرین. (1394). نقش رسانه‌ها در توسعه فرهنگی». کنفرانس بین‌المللی مدیریت، فرهنگ و توسعه اقتصادی. مشهد: مؤسسه تحقیقاتی رایمند پژوه.
احمدزاده کرمانی، روح‌الله. (1390). بازاندیشی ‌در فرهنگ و رسانه. تهران: انتشارات چاپار.
الرافی، انور. (1377). تاریخ هنر در سرزمین‌های اسلامی. ترجمه: عبدالرحیم قنوات، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
اسمعیلی، عبدالکریم؛ کیقبادی، علیرضا. (1398). «تأثیر متقابل فرهنگ و فناوری در ایجاد سازمان‌های آینده‌ساز با تأکید بر تمدن نوین اسلامی». همایش ملی تمدن نوین اسلامی، دوره چهارم.
باحجب قدسی، ساناز؛ شاهرودی، فاطمه و مطرنیا، مهدی. (1400). «نقش آینده‌پژوهی در شکل‌گیری سیاست‌گذاری هنر در ایران». ماهنامه علمی (مقاله علمی_پژوهشی) جامعه‌شناسی سیاسی ایران، شماره چهارم، 214-198.
بخشی، بهاره؛ نصیری، بهاره و بختیاری، آمنه. (1401). «نقش و کارکرد شبکه‌های اجتماعی (مطالعۀ موردی شبکۀ اجتماعی کفه مام، شبکه ای برای مادران و کودکان)». پژوهشنامۀ زنان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. شمارة دوم، 59-37.
تولایی، روح‌الله. (1393). «آینده‌پژوهی، روندهای خدمات فضای مجازی ایران در فرایند تکنولوژیک جهانی‌شدن با روش دلفی». فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن. شماره چهاردهم، 213-92.
تولایی، روح‌الله؛ صباغی، زهرا و طوطیانوش، حمیدرضا. (1394). «آینده‌پژوهی فرصت‌ها و تهدیدات شبکه‌های اجتماعی برای جوانان (با استفاده از تکنیک چرخه آینده)». دومین کنفرانس ملی آینده‌پژوهی جمهوری اسلامی ایران با رویکردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات. 17 خردادماه، تهران.
حقیقت، عبدالرفیع. (1369). تاریخ هنرهای ملی و هنرمندان ایرانی. جلد اول، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
سلیمانی ساسانی، مجید. (1398). «تحولات هنر در عصر فضای مجازی. دومین نشست از سلسله نشست‌های «عصر فضای مجازی و جهان آینده». پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی با همکاری پژوهشگاه فضای مجازی در سرای آوینیِ. پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
سهرابی مقدم چافجیری، ایمان و اکبرنژاد دموچالی، حسین. (1401). «بررسی نقش هوش مصنوعی در بازسازی بناهای تاریخی ایران». جستارنامه فرهنگ و هنر اسلامی، شماره 3، 106-92.
شاهرودی، فاطمه؛ مطهرنیا، مهدی؛ کامرانی، بهنام و باحجب قدسی، ساناز. (1401). «نقش آینده‌پژوهی در شکل‌گیری سیاست‌گذاری هنر در ایران». فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره 5، شماره 4، 214-198.
شریف شیخ‌الاسلامی، سید جواد؛ نظری‌زاده، فرهاد و گائینی، احمد. (1400). «تحلیل روندها و پیشرانه‌ای مؤثر بر شبکه‌های اجتماعی آینده». فصلنامه مطالعات رسانه‌های ‌نوین، شمارة 27، 399-359.
شفاعی بجستان، رسول و زنگنه شهرکی، سلاجقه. (1401). «آینده‌پژوهی تأثیر فضای مجازی بر شعر ایران». دوفصلنامه علمی آینده‌پژوهی ایران، دوره 7، شماره 2، 101-79.
شوهانی، علیرضا؛ حسینی، سارا. (1397). «بررسی وجوه تأثیر فضای مجازی بر زبان و ادبیات ‌معاصر». زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریز شماره 71، 101-75.
قربان زاده سوار، قربانعلی؛ رحمتی، مهدی؛ ناطقی، هاشم. (1395). «رسانه و هویت ملی (تأثیر رسانه بر شاخص‌های هویت ملی). رسانه و فرهنگ». پژوهشکده علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 1، 135-113.
طاهری دمنه، محسن؛ غیاثی زارچ، ابوالقاسم. (1399). «نقش عناصر نمادین در ساخت آینده تأملی آینده‌پژوهانه بر نقش رسانه در بازآفرینی اساطیر». فصلنامه علمی مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، شماره پنجاه و یکم، 62-39.
زکریایی کرمانی، ایمان و رحیمی، افسانه. (1400). «آینده‌پژوهی هنر گیوه‌بافی شهرستان دهاقان». دوفصلنامه هنرهای صناعی ایران، دوره 4، شماره2، شماره پیاپی77، 50- 37.
عرفان منش، ایمان. (1393). «بازنمایی مولفه‌های اجتماعی هنرهای ایرانی-‌اسلامی (مفهوم و سنخ‌شناسی هنرهای اسلامی تا پیش از فرایند مدرن‌شدن)». دو فصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، شماره 12، 122- 103.
کرمی، محسن؛ کشاورزی، رضا. (1393). «ضرورت آینده‌پژوهی در فقه اسلامی». فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی. شماره 7، 84-71.
محمدی، کلهر؛ رحمان‌زاده، سیدعلی. (1396). «بررسی رابطه رسانه مورداستفاده با میزان گرایش به ارزش‌های دموکراسی»مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران». شماره 4، 38-21.
ملکی‌فر، عقیل. (1385). الفبای آینده‌پژوهی. تهران: مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی کرانه علم.
معین‌الدینی، محمد؛ خلیلی زیدانلو، محمدرضا. (۱۳۹۴). «تحلیلی بر هنر دیجیتال و تأثیر آن بر تکنولوژی رسانه‌های تعاملی». دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی.
مهدوی‌نژاد، محمدجواد. (1381). «هنر اسلامی در چالش مفاهیم معاصر و افق‌های جدید». نشریه هنرهای زیبا، شماره 12، 32-23.
معماریان‌نژاد، محمد. (1386). «آینده‌پژوهی، الزامات و الگوها». ماهنامه نگرش راهبردی، شماره 85، 85-65.
موسوی گیلانی، سیدرضی. (1386). «سنجش مؤلفه‌های هنر اسلامی با هنر مدرن». فصلنامه عصر آدینه، پیاپی2، 24-13.
مینایی‌پور، مرضیه. (1397). «خطر پیشرفت علم و فناوری در آینده جهان اسلام و ایران و بررسی آسیب‌ها و تهدیدهای آن برای انسان و جامعه». پانزدهمین همایش پژوهش‌های نوین در علوم رفتاری.
مهرپویا، جمشید. (1388). «درآمدی بر شناخت هنرهای سنتی ایران». مجله رشد آموزش هنر. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش وزارت آموزش و پرورش، شماره 18، 49-45.
Chung, C. (2000). “Ahome on the web”, peresentation of self on personal hompage; in D.Gaunlett(ed). Web.Studeis: rewiring media studies for the digital age; London: Amold.
Lyons,K. (2000). Using for the future: Contract management and the environmental challenge.