مطالعات هنر اسلامی

مطالعات هنر اسلامی

جایگاه شعر معاصر فارسی از منظر جامعه شناسی و هنر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ساوه ، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران
10.22034/ias.2021.266980.1504
چکیده
مطالعات جامعه‌شناسی ادبیات از اواسط قرن بیستم در‌ دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی آغاز و به رسمیت شناخته شد. نقطۀ‌عطف این اتفاق، نظریۀ «ایپولیت تن» در قرن نوزدهم با طرح سه عنصر مؤثر در پیدایش اثر ادبی «روح جمعی، موقعیت و زمانه» محسوب می‌شود. طبق نظریات دانشمندان بزرگ دیگر این رشته مانند: گئورگ لوکاچ، لوسین گلدمن، لئولونتال و روبراسکارپیت، برای بررسی اثر ادبی، برخلاف نقد فرمالیستی که به خود متن می‌پردازد، به زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه‌ توجه می‌شود. لوسین‌گلدمن با کاری سیستماتیک، ادبیات را با ساختارگرایی تکوینی مورد بررسی جامعه‌شناختی قرار داد و به بررسی پایه‌ها و درون‌مایه‌های آثار پرداخت. از دورۀ مشروطه، عواملی مانند توسعه‌ و افزایش روابط ایران با اروپا، تغییر جریان ساختارهای فکری و مجموعۀ رویدادهای اجتماعی و سیاسی موجب تغییر شکل و محتوی شعر معاصر شدند. دورۀ مشروطه فرصتی شد تا شاعران و روشنفکران جامعه از طریق آشنایی با فرهنگ غربی، چاپ مجلات و روزنامه‌ها و ترجمۀ آثار نویسندگان بزرگ دنیا، زمینه‌های فکری اندیشمندان جامعه را متحول کرده و شعر و نثر فارسی را متحول کنند. در این دوره، شاعران از آسمان خشک خیال، گیسوی معشوق، وعظ و خطابه، پند و نصیحت به میان مردم آمدند و در کنار آن‌ها و با درک وضعیت معیشت و زندگی حرمان‌دیدگان و با اهدافی متعالی‌تر از گرفتن صله و تعریف و تمجید پادشاهان، به خلق اشعار اجتماعی پرداختند.
اهداف پژوهش:

بررسی ادبیات معاصر از نظر جامعه‌شناسی.
بررسی ادبیات معاصر از نظر هنری.

سؤالات پژوهش:

ادبیات معاصر از نظر جامعه‌شناسی دارای چه جایگاهی است؟
ادبیات معاصر از نظر هنری دارای چه جایگاهی است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The position of contemporary Persian poetry from the perspective of sociology and art

نویسندگان English

Nasrin Seyedzavar 1
Rahim Taher 2
Manizheh Falahi 3
1 , Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
3 Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran
چکیده English

Sociological studies of literature began and recognized in universities and research centers since the mid-20th century. The turning point of this occurrence is the theory of the "Emptiness of Tones" in the nineteenth century, with three important elements in the emergence of the literary work of "collective spirit, position and time." According to other major scholars, the discipline, such as George Luqach, Goldman, Leolinenthal and Roberas Carpith, looks at the social, economic, and political context of the community, in contrast to the formalistic critique of the text itself. With systematic work, Lucingeldmann introduced literature into a developmental constructivist, sociologically explored, and examined the foundations and the intricacies of the works. From the constitutional era, factors such as the development and enhancement of Iran-Europe relations, changes in the structure of intellectual structures, and the collection of social and political events have brought about the transformation and content of contemporary poetry. The constitutional period was an opportunity for poets and intellectuals to transform the intellectual context of the social thinkers through familiarity with Western culture, publishing magazines and newspapers and translating the works of the great writers of the world, and transforming Persian poetry and

کلیدواژه‌ها English

Contemporary Persian poeatry
Literary criticism
Lecine goldmen
Sociology of Persian Literature
احمدی، بابک. (1388). ساختار و تأویل متن. تهران: نشر مرکز
اخوان ثالث، مهدی. (1389). تورا ای کهن بوم دوست دارم. تهران: نشر زمستان.
امین‌پور، قیصر. (1378). پای فوارۀ نخل. به کوشش ابراهیم سنایی، تهران: انتشارات صمد.
براهنی، رضا. (1358). قصه‌نویسی. تهران: اشرفی.
تقی‌زاده، محمود. (1389). جامعه‌شناسی ادبیات جهان. تهران: سرمدی.
تولستوی، لئو. (1364). هنر چیست؟. مترجم: کاوه دهگان، تهران: امیرکبیر.
رجایی، مهدی. (1395). «معرفی تعدادی از نمادهای شاخص در هنر ایران ملهم از ادبیات فارسی با تأکید بر هنرهای کاربردی». کنگره بین‌المللی زبان و ادبیات.
رجبی، زینب؛ فهیمی‌فر، اصغر. (1400). «مطالعه بین‌رشته‌ای صور خیال در ادبیات و نگارگری ایران با تأکید بر آرایه استعاره». فصلنامه میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 13، شماره 2، 119-89.
رویایی، یدالله. (1346). دلتنگی‌ها. چاپ اول، تهران: روزنه.
دیچز، دیوید. (1394). شیوه‌های نقد ادبی. مترجمان: محمدتقی صدقیانی، غلام‌حسین یوسفی، تهران: علمی.
حریری، ناصر. (1365). هنرو ادبیات امروز، گفتگویی با احمد شاملو، رضا براهنی. بابل: کتابسرای بابل.
شادآرام، علیرضا؛ نامور، زهرا. (1400). «چیستی و چرایی تأثیر ادبیات عرفانی بر نگارگری ایرانی (با رویکرد نشانه‌شناسی)». فصلنامه پژوهش‌های ادب عرفانی، شماره2، 210-185.
شاملو، احمد. (1389). مجموعه آثار، دفتر یکم، شعرها. چاپ نهم، تهران: نگاه.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1390). با چراغ و آینه در جستجوی ریشه‌های تحول شعر فارسی. تهران: سخن.
عسگرنژاد، منیر؛ گذشتی، محمدعلی. (1394). «هنر ادبی و ادبیات هنری». علوم ادبی، شماره7، 15-1.
فرخ‌زاد، فروغ. (1355). ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد. چ چهارم، تهران: مروارید.
فضیلت، محمود. (1390). اصول و طبقه‌بندی نقد ادبی. تهران: زوّار.
کاظم‌زاده، نسرین. (1399). «ارتباط میان ادبیات و هنر براساس مدرسه تطبیقی آمریکا». ششمین همایش بین‌المللی مطالعات زبان و ادبیات در جهان اسلام.
گلدمن، لویسس و دیگران. (1392). درآمدی بر جامعه‌شناسی ادبیات (مجموعه مقاله). گردآورنده و مترجم: محمدجعفر پوینده، تهران: نقش جهان مهر.
ولک، رنه و و آوستن وارن. (1373). «نظریۀ ادبیات». تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
هیوبرت، دریفوس؛ پل، رابینو. (1379). میشل فوکو فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک. مترجم: حسین بشیریه، تهران: نشر نی.